Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

29 października 2019

NR 5 (Październik 2019)

Suplementy na odporność – colostrum, probiotyki, prebiotyki, imbir, czosnek

221

Bakterie oraz wirusy stanowią zagrożenie dla organizmu człowieka, zwłaszcza przy osłabionej odporności. Przy niewłaściwej diecie, braku regeneracji czy ciągłym stresie można odczuć spadek odporności. Odporność to właściwość organizmu mająca na celu obronę przed patogenami, takimi jak bakterie, wirusy czy drobnoustroje chorobotwórcze [1]. To, w jaki sposób ona funkcjonuje zależy od właściwego funkcjonowania układu immunologicznego. Organizm człowieka charakteryzuje się dwoma rodzajami odporności: nieswoistą i swoistą. Odporność nieswoista jest wrodzona, cechuje ją brak swoistości rozpoznania antygenu oraz pamięci o nim. Związana jest z obecnością różnorodnych barier anatomicznych i fizjologicznych, z którymi współdziałają bariery biologiczne, chemiczne oraz immunologiczne [2].
Bariery fizyczne tworzą ochronę mechaniczną, która stanowi pierwszą przeszkodę, jaką drobnoustroje chorobotwórcze muszą pokonać. Zaliczamy tutaj skórę oraz błony śluzowe przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i moczowych [2]. Barierami chemicznymi są wydzieliny, takie jak: pot, łój, kwas solny w żołądku, mikrobiota jelitowa oraz zawarte w łzach i ślinie substancje niszczące bakterie i wirusy. 
Elementami odporności swoistej są komórki obronne, takie jak: limfocyty T, B oraz makrofagi. Stają się aktywne wtedy, kiedy drobnoustrojom chorobotwórczym udaje się pokonać bariery fizyczne oraz chemiczne i wniknąć do tkanek. Po zwalczeniu ciał obcych we krwi pozostaje grupa limfocytów – komórek pamięci, które w razie kolejnej infekcji są w stanie szybko namnożyć się, wyprodukować odpowiednie przeciwciała i zwalczyć patogeny, aby nie dopuścić do rozwoju infekcji.
Spośród składników diety istotnymi pod kątem zwiększania odporności substancjami pochodzenia roślinnego są polisacharydy, flawonoidy, polifenole, garbniki, laktony i wiele innych [3]. Związki te wykorzystywane są w biosyntezie komórek odpornościowych. Wspomagają zatem pracę układu odpornościowego. Najczęściej w produktach obecnych na rynku polskim, zalecanych w celu poprawienia odporności, znajdują się takie surowce, jak imbir czy czosnek. Do innych substancji wspomagających odporność można zaliczyć colostrum czy probiotyki. 
Imbir (Zingiber offcinale Roscoe) należy do rodziny imbirowatych i jest rośliną leczniczą stosowaną na całym świecie już od starożytności. Imbir zawiera wiele substancji biologicznie aktywnych. Efekty farmakologiczne imbiru przypisuje się gingerolom, które są pochodnymi fenoli [4]. Właściwości imbiru lekarskiego obejmują działanie immunomodulacyjne, przeciwzapalne oraz przeciwwymiotne [4]. Związki zawarte w imbirze hamują ekspresję IL-2 przez limfocyty T oraz zwiększają wrażliwość limfocytów NK na IL2. Dodatkowo olejki eteryczne zawarte w imbirze hamują wydzielanie IL-1α przez makrofagi, co może świadczyć o ich działaniu przeciwzapalnym [5]. Izolowane z imbiru związki wykazują zdolność modulowania proliferacji limfocytów T oraz komórkowej odpowiedzi immunologicznej, co może sugerować ich korzystny wpływ w leczeniu przewlekłych zapaleń [5]. W przypadku przeziębienia warto przygotować napar bądź syrop z imbiru. 
 

Do przygotowania naparu z imbiru potrzebne są: 

  • 500 ml wody,
  • 50 g obranego i pokrojonego w cienkie plasterki kłącza imbiru,
  • 3 strączki kardamonu,
  • 3 goździki,
  • miód,
  • sok z cytryny. 

Wykonanie:
Imbir należy umyć, obrać ze skórki z pomocą małej łyżeczki i kroić na jak najcieńsze plasterki. Dodać przyprawy, zalać wodą. Doprowadzić do wrzenia, zmniejszyć ogień i gotować 15 minut pod przykryciem. Odcedzić. Imbirowy napar trzymać w szczelnie zamykanej butelce lub słoiku. Przed podaniem podgrzać napar, dodać łyżeczkę miodu oraz kilka kropel soku z cytryny.


Czosnek pospolity (Allium sativum L.) jest jedną z najstarszych roślin o właściwościach prozdrowotnych uprawianych przez człowieka [6]. Czosnek wykazuje działanie silnie bakteriobójcze na liczne drobnoustroje. Wykazano jego pozytywne działanie na odporność organizmu, stymuluje układ immunologiczny oraz ma właściwości przeciwutleniające [7]. Z czosnku wyizolowano wiele substancji bioaktywnych, takich jak: allicyna, sulfid diallilowy, disulfid diallilowy, S-allocysteina [8]. Podczas mechanicznego uszkodzenia czosnku poprzez krojenie czy miażdżenie dochodzi do uwolnienia enzymu – alliinazy przekształcającej alliinę w aktywną allicynę [8]. Badania wykazały, że allicyna posiada zdolność wnikania do wnętrza komórki i oddziaływania na składniki cytoplazmy i enzymy. Dodatkowo oprócz hamowania aktywności czynników wirulencji bakterii, takich jak proteazy, blokuje syntezę lipidów oraz RNA u bakterii [9]. Właściwości immunomodulujące czosnku polegają na stymulowaniu aktywności komórek NK (natural killer), wzmaganiu fagocytozy makrofagów oraz aktywowaniu odpowiedzi limfocytów [10]. W ramach stosowania czosnku można przyrządzić napój ze zmiażdżonego ząbka czosnku, mleka oraz miodu bądź syrop z czosnku. 
 

Do przygotowania syropu potrzebne są: 

  • 1 główka czosnku,
  • sok wyciśnięty z 1 cytryny,
  • 3–4 łyżki miodu, 
  • 0,5 szklanki przegotowanej i ostudzonej wody.

Wykonanie:
Czosnek obrać i zmiażdżyć, dodać sok z cytryn, miód i przegotowaną, ostudzoną wodę. Następnie odstawić w ciemne i chłodne miejsce na dwie doby. Po upływie tego czasu przecedzić przez gazę, a syrop wlać do szklanego, zakręcanego pojemnika (np. słoika) i przechować w lodówce. 


Dla tych, którzy z trudem tolerują jego aromat, dobra rada – aby zneutralizować nieprzyjemny zapach, można dodać do jedzenia świeżą natkę pietruszki, tymianek czy miętę. Na polskim rynku znajduje się wiele suplementów wyprodukowanych z czosnku. Preparaty z czosnkiem powinny zawierać dzienną dawkę równą 6–10 mg alliiny, która odpowiada 3–5 mg allicyny, zazwyczaj zawartej w jednym lub dwóch ząbkach czosnku [9]. 
Probiotyki to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na układ pokarmowy oraz zdrowie gospodarza. Bakterie probiotyczne w znaczny sposób stymulują i wspomagają prawidłowe działanie układu odpornościowego, w tym szczególnie GALT. Wykazano, że wspomagają syntezę komórek NK oraz wpływają na namnażanie się makrofagów oraz regulują wytwarzania defensyn, naturalnych antybiotyków [11]. 
Efekt immunomodulacyjny probiotyków jednak jest zależny od zastosowanego szczepu [11]. Bakterie ochronne Lactobacillus acidophilus, L. casei oraz Bifidobacterium spp. stymulują organizm do namnażania oraz aktywności limfocytów B i limfocytów T, a także zwiększają zawartość gamma-interferonu we krwi. Bakterie z gatunku E. coli aktywują makrofagi, komórki NK oraz produkcję cytokin, co wywiera specyficzne działanie immunostymulujące. Bakterie z rodzaju Enterococcus również pełnią funkcje immunostymulujące, ich działanie polega na wzmaganiu produkcji sIgA i dojrzewanie limfocytów B [12]. 
Niezbędne do prawidłowego odżywienia bakterii probiotycznych są prebiotyki. Są to składniki pokarmowe, które nie podlegają procesowi trawienia w przewodzie pokarmowym oraz selektywnie indukują aktywność i wzrost korzystnej dla organizmu mikrobioty jelitowej. Najpopularniejszymi prebiotykami są fruktooligosacharydy (FOS). Znajdziemy je w szparagach, czosnku, cykorii czy cebuli. Regularne przyjmowanie prebiotyków, takich jak FOS czy inulina, poprawia funkcje fizjologiczne, wpływa na odżywienie mikrobioty jelitowej, perystaltykę jelit oraz promuje rozwój prawidłowej odpowiedzi immunologicznej [13]. Badania wykazały, że dodatek inuliny i oligofruktozy do diety myszy wpływa na wzrost aktywności fagocytarnej makrofagów otrzewnowych, zwiększenie aktywności śledzionowych NK [14]. Dieta bogata w FOS lub inulinę powoduje wzrost IL-10 oraz INF-c w kępkach Peyera. Zauważono, że suplementacja diety prebiotykami stymuluje aktywność subpopulacji limfocytów T oraz komórek dendrytycznych w przewodzie pokarmowym [14].
Siara (pierwsze mleko, młodziwo, łac. colostrum) jest specjalnym rodzajem mleka wydzielanym jedynie przez kilka pierwszych dni po porodzie. Jest to bogate źródło składników odżywczych oraz elementów wspomagających układ odpornościowy [15]. W porównaniu do mleka dojrzałego zawiera prawie o połowę więcej związków aktywnych biologicznie. Siara bogata jest w komórki odpornościowe, leukocyty, makrofagi, limfocyty T i limfocyty B oraz sIgA [15]. W siarze ponadto znajdują się składniki immunomodulujące, wśród których należy wyróżnić laktoferynę (LF), alfa-laktoalbuminę, lizozym, laktoperoksydazę, kazeinę [16]. Stę...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy