Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

5 czerwca 2019

NR 2 (Kwiecień 2019)

Probiotykoterapia w okresie wiosennym u osób starszych

0 105

Kondycja organizmu człowieka zależy od różnych czynników środowiskowych, w tym indywidualnych biorytmów. Przesilenie wiosenne to szczególny czas dla organizmu, zwłaszcza u osób starszych – w tym czasie mogą bowiem nasilać się różne dolegliwości chorobowe. Oprócz działań doraźnych warto przyjrzeć się również stanowi jelit i mikrobiocie, która w tym czasie odgrywa szczególną rolę. 

Mikrobiotą określa się wszystkie drobnoustroje, które kolonizują organizm człowieka. Należą do nich nie tylko bakterie, ale również wirusy i inne mikroorganizmy. Mikrobiota składa się z ponad trzech milionów genów, co ponad 150-krotnie przekracza liczbę genów człowieka. Zespół komensalnych mikroorganizmów jelitowych odgrywa szereg istotnych ról w funkcjonowaniu wielu narządów i tkanek – od zwiększania biodostępności kluczowych dla organizmu składników odżywczych, syntezy ważnych witamin, przez udział w metabolizmie różnych ksenobiotyków (w tym leków), aż do regulowania pracy układu dokrewnego, immunologicznego i nerwowego.

Należy zdawać sobie sprawę, że takie objawy jak znużenie, męczliwość, apatia, bóle głowy czy obniżona odporność, mogą być niepokojącym sygnałem poważniejszych chorób lub nasilać już istniejące objawy. Nieprzypadkowo więc chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), choroby alergiczne czy psychiczne i niektóre neurologiczne charakteryzuje pewna sezonowość. Wynika to z tego, że większość procesów zachodzących w organizmach ludzkich zmienia się w sposób cykliczny w obrębie rytmów biologicznych. Badacze powiązali np. niską ekspozycję na światło słoneczne ze stwardnieniem rozsianym (SM) oraz z nasileniem niektórych jego objawów (np. pozagałkowego zapalenia nerwu wzrokowego) przypadających na okres wczesnej wiosny [1]. Również częstość napadów padaczkowych jest fotozależna – większość przypada na miesiące o tzw. krótkim fotoperiodzie (grudzień–marzec). W ostatnich latach zwrócono również uwagę na wzrost zachorowalności i zgonów na choroby sercowo-naczyniowe w okresach nagłych zmian warunków pogodowych, tj. styczeń–kwiecień [2]. 

Zależności między pogodą, porą roku a występowaniem chorób u ludzi bada nawet specjalna nauka – biometeorologia. Poniżej przedstawiam przykłady sezonowych dolegliwości, których objawy nasilają w okresie marca i kwietnia, a które modyfikować można poprzez odpowiednią probiotykoterapię. 

Nasilenie częstości napadów bólu migrenowego obserwuje się na przełomie zimy i wiosny, w okresie burzliwych frontów atmosferycznych. Dzieje się tak, gdyż zmieniające się ciśnienie atmosferyczne ma wpływ na stężenie tlenu we krwi i reakcję naczyń mózgowych. Ostatnio coraz więcej mówi się, że jedną z przyczyn dolegliwości bólowych może być upośledzenie funkcji bariery jelitowej oraz będąca tego konsekwencją nieprawidłowa praca bariery krew–mózg. W jednym z badań zaobserwowano, że po 12-tygodniowej probiotykoterapii osób z rozpoznaną migreną liczba i natężenie napadów migrenowych znacząco się zmniejszyła [3]. 
Osoby starsze na skutek przewlekłego stosowania leków i polipragmazji oraz niewłaściwej diety często narzekają na objawy choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD) [4]. Objawy tych chorób nasilają się szczególnie wczesną wiosną. W następstwie nieracjonalnego stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) w tej grupie wiekowej dochodzi często do zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej oraz aktywacji wielu komórek układu immunologicznego. W stanach dysbiozy bariera jelitowa traci swoją integralność. Dzieje się tak, gdyż dochodzi do osłabienia ekspresji białek (zonulina, okludyna) wchodzących w skład połączeń ścisłych (tight junction). Antygeny i różne szkodliwe substancje przenikają do krwiobiegu, co indukuje odpowiedź układu immunologicznego i rozwój przewlekłego stanu zapalnego. Częstą praktyką jest również łączenie leków NLPZ z inhibitorami pompy protonowej (IPP). Choć te ostatnie mogą zmniejszać nasilenie objawów GERD i choroby wrzodowej w obrębie żołądka, to niestety jednocześnie mogą prowadzić do dysbiozy jelita cienkiego oraz uszkodzenia błony śluzowej jelita. Długotrwała zmiana pH żołądka może prowadzić do nadmiernego rozrostu niektórych szczepów bakeryjnych w jelicie cienkim (Small Intestinal Bacterial Overgrowth – SIBO), które normalnie powinny bytować w końcowym odcinku przewodu pokarmowego, a zamiast tego wędrują „pod prąd” do jego górnych części. Podobnie terapie eradykacyjne Helicobacter pylori również mogą skutkować dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi u osób starszych [5]. W piśmiennictwie skuteczne w zmniejszaniu takich skutków ubocznych okazały się szczepy Lactobacillus GG lub Saccharomyces boulardii. Stosowanie S. boulardii może mieć ponadto korzystny wpływ na skuteczność eradykacji [6, 7]. 

W okresie wiosennego przesilenia swoje dolegliwości zgłaszają również osoby borykające się z chorobami alergicznymi, niezależnie od wieku. W tym czasie zaczyna się okres pylenia wielu roślin i drzew – leszczyny, jesionu, dębu, topoli i olszy. Od lat rozważa się również możliwość wykorzystania probiotykote...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy