Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

28 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Probiotyki i suplementy dla nietolerancyjnych – czy suplementy i preparaty probiotyczne zawierają alergeny?

437

Suplementy diety, w myśl obowiązujących przepisów prawa żywnościowego, są definiowane jako środki spożywcze. Zgodnie z art. 27 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia suplementy diety mogą zawierać w swoim składzie witaminy i składniki mineralne, które naturalnie występują w żywności i spożywane są jako jej część oraz inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny (art. 27 ust. 1) [1]. Cechują się powszechną dostępnością, a prowadzone na szeroką skalę kampanie reklamowe tych preparatów powodują wzrost zainteresowania nimi konsumentów. Jednak czy suplementy diety są bezpieczne dla osób z nietolerancjami i alergiami pokarmowymi? 
Producent musi nadać tabletce kształt, twardość, uwzględnić szybkość rozpuszczania się w żołądku, a także wpływać na smak czy zapach. I właśnie z tego powodu wykorzystuje się tzw. substancje pomocnicze w produkcji suplementów diety czy probiotyków. Suplementy diety nie mogą stanowić zagrożenia dla zdrowia i życia konsumentów. Dopuszczonych jest wiele substancji, które mogą występować w suplementach diety. Głównie są to witaminy, składniki mineralne, ale również inne substancje, takie jak aminokwasy, błonnik pokarmowy oraz produkty pochodzenia roślinnego. Osoby z nietolerancjami i alergiami pokarmowymi muszą zwracać szczególną uwagę na stosowane przez nich suplementy diety oraz probiotyki, ze względu na zawartość w nich składników dodatkowych. Najczęstszymi substancjami dodatkowymi w suplementach diety i probiotykach są laktoza, białka mleka krowiego, gluten, fruktoza.
Nadwrażliwości pokarmowe należą do niepożądanych reakcji organizmu występujących po spożyciu pokarmu. Reakcje te można podzielić na te z udziałem układu immunologicznego oraz bez jego udziału [2]. Do reakcji nieimmunologicznych należą nietolerancje enzymatyczne, wśród których wyróżnia się nietolerancję laktozy, fruktozy oraz sacharozy [2]. Do reakcji immunologicznych należą alergie pokarmowe, które związane są z wytworzeniem swoistych przeciwciał przeciwko białkom pokarmowym. 

POLECAMY

Laktoza 

Laktoza, ze względu na swoje właściwości, jest często stosowana w przemyśle farmaceutycznym [3]. Jest idealnym wypełniaczem i nośnikiem dla wielu substancji leczniczych. Dodatkowo stanowi substrat wzrostowy dla bakterii, ważny w przypadku produkcji probiotyków [4, 5]. Szczególnie wykorzystuje się ją do produkcji takich postaci farmaceutycznych jak kapsułki oraz tabletki [3]. 

Białka mleka krowiego 

Alergia na białka mleka krowiego jest najczęstszą alergią pokarmową i polega na nadwrażliwości na m.in. białka serwatkowe oraz kazeinowe mleka krowiego. Głównym sposobem leczenia objawów alergii pokarmowej jest stosowanie diety eliminacyjnej, czyli rezygnacja z produktów zawierających konkretny alergen. Eliminacja mleka krowiego z diety nie jest łatwa z uwagi na jego powszechność w przemyśle spożywczym oraz farmaceutycznym i nieświadome przyjmowanie go jako substancji dodatkowej. Mleko jest korzystnym nośnikiem bakterii probiotycznych podczas suszenia [5]. Jest naturalnym środowiskiem występowania bakterii kwasu mlekowego. Składnik ten zapewnia buforowanie treści żołądka i lepsze przeżycie bakterii podczas przemieszczania się przez przewód pokarmowy [5]. Każda ekspozycja na tlen, ciepło i wilgoć może doprowadzić do zniszczenia bakterii w probiotyku. Dlatego pojawiły się nowe metody przygotowania probiotyków, np. z wykorzystaniem mikrokapsułek, które wpływają na polepszenie przeżywalności w przewodzie pokarmowym [6, 7]. W procesie mikroenkapsulacji są używane jednak właśnie białka mleka, ale również żelatyna czy skrobia [6, 7]. 

Gluten 

Informacje na temat obecności glutenu w produktach spożywczych są coraz bardziej dostępne, inaczej jednak wygląda sytuacja w przypadku suplementów diety. Świadomość, że gluten można napotkać również w suplementach diety i probiotykach, jest wciąż niewystarczająca. W suplementach diety najczęściej dodawana jest skrobia pszenna, uzyskiwana bezpośrednio z mąki pszennej. Teoretycznie skrobia, mimo że jest uzyskana z pszenicy, nie powinna zawierać w swoim składzie glutenu [8]. Jednak w procesie technologicznym nie jest możliwe całkowite oddzielenie skrobi pszennej od białka i zgodnie z prawem skrobia może zawierać do 0,3% białka w swoim składzie [8]. Dlatego suplementy ze skrobią pszenną w składzie zawierają gluten w śladowych ilościach, o czym producent jest zobligowany poinformować. To szczególnie ważna informacja dla osób chorych na celiakię, którzy muszą zwrócić uwagę nawet na śladowe ilości glutenu. Podobnie jak w przypadku produktów spożywczych naturalnie bezglutenowych surowce użyte do produkcji suplementów czy probiotyków mogą zostać zanieczyszczone poprzez kontakt z urządzeniami, w których wcześniej znajdowały się produkty glutenowe, co skutkuje śladowymi ilościami glutenu w produkcie. Oprócz skrobi pszennej warto zwrócić uwagę na inne substancje pomocnicze, które mogą zawierać gluten: 

  • dekstryna,
  • glikolan sodowy skrobi,
  • maltodekstryna,
  • skrobia modyfikowana,
  • skrobia żelowana.

Probiotyki 

Preparaty probiotyczne dopuszczone do sprzedaży muszą być odpowiednio oznakowane [9, 10]. Etykieta probiotyku powinna zawierać: rodzaj, gatunek i nazwę szczepu probiotycznego, minimalną ilość żywych bakterii pod koniec terminu ważności, odpowiednie warunki przechowywania oraz dane kontaktowe wytwórcy probiotyku. Preparaty probiotyczne zawierające bakterie kwasu mlekowego mają kwaśny smak, który może przeszkadzać w stosowaniu probiotyku doustnie. Dlatego często są polepszane poprzez dodatek aromatów, dosładzanie lub inne zabiegi zwiększające atrakcyjność smakową produktu. Probiotykami określa się szeroki zakres produktów dostępnych na rynku. Preparaty zawierające bakterie probiotyczne są klasyfikowane w k...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy