Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

30 kwietnia 2020

NR 2 (Kwiecień 2020)

Osteoporoza a probiotykoterapia

216

Osteoporoza jest układową chorobą szkieletu, w której dochodzi do pogorszenia stanu kości, czego następstwem jest zwiększone ryzyko złamań. Samo słowo osteoporoza pochodzi z języka greckiego oraz łacińskiego – „osteon” znaczy kość, natomiast „porus” oznacza ubytek lub dziurę. U osób z chorobą występuje obniżenie masy kostnej i zaburzenia w strukturze budowy tkanki kostnej. Do najczęstszych złamań osteoporotycznych należą złamania trzonów kręgowych, złamania bliższego końca kości udowej i ramiennej oraz dalszej części przedramienia. Statystyki pokazują, że na osteoporozę cierpi około 75 mln 
ludzi w Europie, USA i Japonii, a w Polsce około 2,1 mln osób [1, 2]. Osteoporozy można podzielić na pierwotne (dotyczą 70% chorych) oraz wtórne (dotyczą 30% pacjentów). Do pierwotnych należą osteoporozy młodzieńcze, pomenopauzalne i starcze. Natomiast wtórna jest konsekwencją stosowanego leczenia, zaburzeń genetycznych bądź pojawia się na tle endokrynologicznym [2, 3]. Niezależnie od przyczyn choroby dla wszystkich typów osteoporozy wskazane jest stosowanie się do zaleceń dietetycznych mających na celu profilaktykę kolejnych ubytków i złamań. Wśród najistotniejszych czynników żywieniowych w osteoporozie wymienić można spożycie wapnia, witaminy D oraz białka, witamin A, C i witamin z grupy B, a także stosowanie probiotykoterapii. 

POLECAMY

Osteoporoza – zalecenia dietetyczne 

Profilaktykę osteoporozy powinno się zacząć już od najmłodszych lat. Odkładanie wapnia w kościach następuje najefektywniej w okresie niemowlęctwa oraz dojrzewania płciowego. Do końca drugiej dekady życia człowiek buduje szczytową masę kostną poprzez dietę bogatą m.in. w wapń, białko, witaminę D. Wykorzystanie tych składników wspomagane jest zdrowymi nawykami, np. aktywnością fizyczną i utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Jednoczesne prawidłowe wprowadzanie do diety warzyw i owoców bogatych w prebiotyki (np. fruktooligosacharydy), stymulujących rozwój mikrobioty jelitowej, poprawi wchłanialność składników odżywczych z przyjmowanych pokarmów. W późniejszym okresie życia wszelkie działania mają raczej charakter utrzymujący masę kostną na optymalnym poziomie lub zminimalizowanie jej utraty. Szczególnie ważną rolę w leczeniu osteoporozy stanowi spożycie wapnia. Jest on niezbędnym składnikiem mineralnym w profilaktyce osteoporozy na każdym etapie życia [4]. Dla osób dorosłych zalecane dzienne spożycie wynosi 1000 mg [5]. Wiele badań przeprowadzonych w grupach pacjentów populacji polskiej wskazuje, że spożycie wapnia jest dużo niższe [4, 6]. Z drugiej strony udowodniono, że zwiększenie spożycia wapnia z dietą z 900 mg do 1500 mg dziennie znacząco zmniejsza utratę mineralną kości kręgosłupa u kobiet [7]. Najlepszym źródłem wapnia są mleko oraz produkty mleczne. Co ważne, absorpcja wapnia z tych produktów wynosi około 32%, a znajdująca się w nich laktoza dodatkowo wspomaga przyswajanie tego pierwiastka [7]. W przypadku osób z alergiami, niemogących spożywać produktów mlecznych zaleca się uwzględnienie w diecie produktów roślinnych, m.in. kapusty, brokułów, pietruszki, a także orzechów, strączków i nasion (sezam, chia, mak). Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że wapń z produktów roślinnych jest słabiej przyswajany, m.in. ze względu na obecność kwasów, np. szczawiowego lub fitynowego [4]. Czynnikami zmniejszającymi wchłanianie wapnia są choroby układu pokarmowego, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna, nadmierne spożycie alkoholu i kofeiny, a także produktów bogatych w fityniany, szczawiany czy magnez [7, 8]. 
Zbyt duże spożycie błonnika pokarmowego, zwłaszcza frakcji nierozpuszczalnej, dostępnej m.in. w otrębach, mące z pełnego przemiału lub fasoli i grochu, powyżej 35 g/dobę, również może zmniejszyć wchłanianie tego pierwiastka [8]. Do czynników zwiększających przyswajanie wapnia zalicza się witaminę D, laktozę, lizynę, argininę, inulinę [4]. Trzeba też pamiętać, że najlepsze wchłanianie następuje podczas prawidłowej pracy żołądka (działanie kwasu żołądkowego) oraz dalszych części przewodu pokarmowego, a także odpowiedniego stosunku wapnia do fosforu w diecie [7].

Probiotyki a osteoporoza – czy mają wpływ?

Probiotyki mogą być jak najbardziej pomocne w przypadku osteoporozy. Sprawdzili to naukowcy ze Szwecji. W badaniu wzięło udział 90 kobiet, a średnia wieku badanych wyniosła 76 lat. Kobiety biorące udział w badaniu spożywały probiotyk (Lactobacillus reuteri 6475) bądź placebo. Po roku zbadano utratę kości mierzoną za pomocą absorpcjometrii rentgenowskiej podwójnej energii (DXA) w dolnych partiach kończyn dolnych ochotniczek. Wyniki porównano z tymi z początku studium. Okazało się, że kobiety przyjmujące probiotyki straciły o połowę mniej masy kostnej niż panie z grupy przyjmującej 
placebo [9]. 
Innym korzystnym pod kątem osteoporozy zestawem probiotyków są szczepy z grupy bakterii kwasu mlekowego: Lactobacillus paracasei 8700:2, Lactobacillus plantarum Heal 9 oraz Lactobacillus plantarum Heal 19. W badaniu z użyciem tych probiotyków uczestniczyły kobiety po menopauzie, które nie miały osteoporozy, nie przyjmowały preparatów wapnia, witaminy D ani hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Uczestniczki przyjmowały bakterie probiotyczne przez rok. Po tym czasie okazało się, że kobiety spożywające probiotyki mają większą gęstość mineralną kości odcinka lędźwiowego kręgosłupa niż kobiety, które przyjmowały placebo. Najlepsze wyniki miały kobiety do sześciu lat po menopauzie, a to oznacza, że z profilaktyką osteoporozy nie należy czekać [10]. 
Korzystny wpływ probiotyków na masę kostną wykazały również modele zwierzę...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy