Dołącz do czytelników
Brak wyników

Fitoterapia

29 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Morwa biała i jej wpływ na stabilizację poziomu glukozy i cholesterolu w organizmie

0 55

Morwa biała (Morus alba L.), pochodząca z Azji, jest od wieków znana jako roślina o właściwościach leczniczych. Przez stulecia stosowana była w chińskiej medycynie naturalnej, dziś badamy jej właściwości i doceniamy ją na nowo.
Morwa biała jest w całości rośliną jadalną. Spożywa się jej liście, korzenie oraz owoce – zarówno świeże, jak i suszone. Liście, owoce, nasiona i kora stanowią cenne źródło związków bioaktywnych. Z różnych części morwy pozyskiwanych jest wiele substancji biologicznie aktywnych, do których należą przede wszystkim: flawonoidy (astragalina, kempferol, kwercetyna, rutyna) i alkaloidy (dezoksynojirimycyna).
Morwa jest także źródłem substancji odżywczych wywierających korzystny wpływ na funkcjonowanie organizmu człowieka: białek, lipidów, w tym nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz mikro- i makroelementów. Zidentyfikowane w morwie substancje odgrywają istotną rolę w profilaktyce oraz wspomaganiu leczenia chorób cywilizacyjnych: cukrzycy, otyłości, nadciśnienia tętniczego, regulacji poziomu cholesterolu. Ponadto morwa działa również przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczo i przeciwwirusowo, co pozwala zaliczyć morwę białą do roślin o szerokim potencjale leczniczym.
Ze względu na zawartość wielu związków bioaktywnych poszczególne części morwy białej znajdują zastosowanie w lecznictwie i przemyśle spożywczym. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele preparatów z morwy białej. Do najczęściej spotykanych należą: herbaty z liści morwy, tabletki na bazie wyciągów i ekstraktów z liści, owoce oraz soki. Duża liczba związków o aktywności biologicznej sprawia, że morwa znalazła zastosowanie jako specyfik na różnorodne dolegliwości. Już w antycznych Chinach dostrzeżono lecznicze właściwości morwy białej i stosowano ją w leczeniu chorób górnych dróg oddechowych, oczu, pasożytniczych oraz jako środek skutecznie obniżający poziom glukozy oraz cholesterolu we krwi [1]. 
Liście morwy zawierają liczne związki biologicznie czynne, m.in. flawonoidy (kwercetyna, rutyna), fitosterole (beta-sitosterol, glukozyd beta-D-sitosterolu), olejki eteryczne, kwasy (octowy, propionowy, walerianowy, salicylowy), aminokwasy (kwas asparaginowy i glutaminowy), witaminy (prowitaminę A, B1, B2, C), 
mikroelementy (cynk, miedź, bor, mangan, żelazo). Ponadto morwa zawiera alkaloid 1,5-dideoksy-1,5-imino-D-sorbitol (DNJ) oraz jego pochodne. Związki te występujące w liściach i korzeniach wykazują właściwości przeciwcukrzycowe.
Liczne badania kliniczne wskazują, że swoisty ww. alkaloid DNJ:

  • jest skutecznym inhibitorem alfa-glukozydazy – w jelicie cienkim DNJ wiąże się z jej centrum aktywnym, spowalniając rozkład zawartej w żywności skrobi na cukry proste (glukozę), prowadząc tym samym do obniżenia poposiłkowej glikemii,
  • prowadzi do wzrostu stężenia adiponektyny, która zwiększa wrażliwość tkanki mięśniowej i komórek wątroby na insulinę; zmniejszona wrażliwość tkanek na działanie insuliny uznawana jest za kluczowy mechanizm patogenetyczny zespołu metabolicznego,
  • ma wpływ na zmiany w stężeniu cholesterolu frakcji LDL i HDL oraz trójglicerydów,
  • jako naturalny inhibitor, w przeciwieństwie do jego syntetycznych odpowiedników, nie wywołuje u pacjentów takich efektów ubocznych, jak senność, wzdęcia czy biegunki.

Większość badań, w których zaobserwowano korzyści płynące ze stosowania ekstraktu z liści morwy, przeprowadzono jednak na modelu zwierzęcym. Na przykład badania na szczurzych modelach cukrzycy typu 2 wykazały, że po pięciu tygodniach stosowania ekstraktów z liści morwy stężenie glukozy we krwi uległo zmniejszeniu.
Natomiast w badaniu, w którym zdrowym ochotnikom podawano doustnie sproszkowane liście z morwy w ilości 0,8 i 1,2 g, zaobserwowano istotne zmniejszenie stężenia glukozy we krwi oraz hamowanie poposiłkowego wydzielania insuliny. Skuteczność wyciągu z morwy białej u chorych na cukrzycę typu 2, w porównaniu z osobami zdrowymi, oceniano w badaniu, które ukazało się w 2007 r. w czasopiśmie „Diabestes Care”. Uczestnikom badania podawano losowo 1 g wyciągu z morwy białej lub placebo i 75 g sacharozy rozpuszczonej w wodzie. Stężenie glukozy we krwi badano w drugiej godzinie testu, a u chorych na cukrzycę typu 2 dodatkowo w trzeciej i czwartej godzinie. W badaniu stwierdzono, że po podaniu wyciągu z morwy białej uzyskano istotne statystycznie zmniejszenie stężenia glukozy we krwi w drugiej godzinie po podaniu sacharozy, w porównaniu z placebo.
W 2012 r. opublikowano badanie Kim i wsp., do którego zakwalifikowano 94 pacjentów z nietolerancją glukozy lub cukrzycą typu 2. 
Uczestników badania losowo przydzielono do grupy kontrolnej – otrzymującej placebo – oraz badanej, która otrzymywała mieszaninę wodnego ekstraktu morwy białej, wodnego ekstraktu z liści banana oraz korzenia żeń-szenia w proporcji 1 : 1 : 1. W grupie badanej wykazano istotne zmniejszenie wykładników stanu zapalnego oraz utlenionych LDL, nie stwierdzono natomiast poprawy w zakresie takich parametrów, jak glukoza i insulina na czczo oraz wskaźnik insulinooporności – HOMA-IR.
Jedno z badań klinicznych mających na celu określenie właściwości hipoglikemizujących morwy białej zostało przeprowadzone u 24 pacjentów z cukrzycą typu 2, których podzielono na dwie grupy badane. Jedna grupa pacjentów przyjmowała codziennie 500 mg suszonych liści morwy białej w postaci kapsułek (sześć kapsułek na dzień), natomiast druga zażywała glibenklamid (lek wykorzystywany w leczeniu cukrzycy). Zaobserwowano, że w grupie pacjentów przyjmujących preparat morwy białej nastąpiła znaczna poprawa profilu lip...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy