Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

19 stycznia 2019

NR 2 (Kwiecień 2018)

Żywność funkcjonalna – kamień milowy świadomego odżywiania

0 123

Współczesne wyniki badań pokazują, że nieracjonalna i źle zbilansowana dieta przyczynia się do powstawania wielu chorób cywilizacyjnych. Pogłębiająca się z dnia na dzień świadomość dietetyczna społeczeństwa pozwala kształtować zachowania prozdrowotne i ingerować w stan własnego organizmu poprzez profilaktykę i umiejętny dobór ilości i jakości składników odżywczych, tak aby minimalizować ryzyko, spowolnić rozwój lub nawet uniknąć powstania danych jednostek chorobowych. Tak oto poczucie sprawczości i celowości diety sprawia, że moda na żywność funkcjonalną zyskuje coraz większe rzesze zwolenników.

Żywność funkcjonalna (Foods for Specified Health Use – FOSHU):

  • jest żywnością, której celem jest dostarczanie organizmowi odpowiedniego pożywienia niezbędnego do podtrzymywania procesów życiowych i aktywności, 
  • ma na celu zmniejszanie ryzyka rozwoju określonej grupy chorób, szczególnie dietozależnych, oraz ogólną poprawę dobrostanu organizmu,
  • jej skuteczność musi być potwierdzona oświadczeniami zdrowotnymi i dokumentacją kliniczną.

Ponadto żywność funkcjonalna powinna:

  • być produktem spożywczym otrzymanym z naturalnie występujących składników (nie mogą to być tabletki, proszki, saszetki itp.) [1],
  • stanowić podstawowy element codziennej diety,
  • wpływać korzystnie na procesy fizjologiczne,
  • zwiększać odporność,
  • przeciwdziałać lub sprzyjać leczeniu określonych chorób,
  • sprzyjać dobrostanowi fizycznemu i psychicznemu,
  • spowalniać procesy starzenia się [2].

Żywności funkcjonalna – komponenty aktywne biologicznie

Pojęcie żywności funkcjonalnej obejmuje żywność specjalnego przeznaczenia, żywność wzbogacaną, jak również żywność powszechnego spożycia [3]. Są to produkty zawierające komponenty:

  • błonnik pokarmowy – jego obecność przeciwdziała występowaniu zaparć, poprawia perystaltykę, reguluje pracę układu pokarmowego, ma udowodnione działanie chroniące przed rozwojem miażdżycy, kamicy żółciowej i nowotworów, oczyszcza organizm i przeciwdziała otyłości,
  • probiotyki – zapobiegają kolonizacji jelit bakteriami patogennymi, chronią przed zatruciami pokarmowymi; dzięki zdolności wychwytywania cholesterolu i wiązaniu kwasów żółciowych przyczyniają się do uzyskania korzystnego profilu lipidowego (np. jogurty Activia, Calpro),
  • prebiotyki – substancje, które w jelitach są pożywką dla bakterii probiotycznych,
  • polifenole – bioaktywne związki pochodzenia roślinnego, wykazują właściwości antyoksydacyjne, neutralizują wolne rodniki, działają przeciwzapalnie, przeciwwirusowo, chronią przed rozwojem chorób dietozależnych,
  • fosfolipidy – chronią przed rozwojem miażdżycy, budują błony komórkowe,
  • białka – są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu,
  • aminokwasy – wchodzą w skład białek,
  • wielonienasycone kwasy tłuszczowe – chronią przed rozwojem chorób układu krążenia (właściwości zmniejszające stężenie trójglicerydów w surowicy krwi oraz działanie antyagregacyjne, przeciwzapalne i antyarytmiczne), korzystnie wpływają na stan skóry, zwiększają odporność; żywność z dodatkiem kwasów omega-3 poprawia pracę mózgu, chroni przed zwyrodnieniem plamki żółtej, pomaga w przyswajaniu wapnia, dzięki czemu chroni przed rozwojem osteoporozy, 
  • składniki mineralne – zapewniają prawidłową mineralizację kości, regulację procesów metabolicznych i stymulację układu odpornościowego,
  • witaminy – regulują procesy metaboliczne, neutralizują wolne rodniki, stymulacją układ odpornościowy,
  • lecytyna – korzystnie wpływa na funkcjonowanie mózgu, poprawia pamięć oraz koncentrację, ponadto przeciwdziała rozwojowi miażdżycy,
  • sterole – chronią przed chorobami serca i układu krążenia poprzez obniżenie ogólnego poziomu cholesterolu, obniżenie lipoprotein LDL („zły” cholesterol) i podwyższenie HDL („dobry” cholesterol).

Tabela 1. Klasyfikacja żywności funkcjonalnej

Ze względu na skład Ze względu na przeznaczenie

wzbogacona (sól jodowana, margaryny wzbogacone sterolami i stanolami)

żywność zmniejszająca ryzyko rozwoju chorób układu krążenia (niska zawartość tłuszczu ogółem i tłuszczów nasyconych, fitozwiązki, błonnik pokarmowy, witaminy E, C i beta-karoten) 
niskoenergetyczna (produkty light) żywność zmniejszająca ryzyko rozwoju chorób nowotworowych (niska zawartość tłuszczu ogółem i tłuszczów nasyconych, witaminy, fitozwiązki, błonnik pokarmowy), ograniczenie spożycia cukru i glutenu
probiotyczna (przetwory mleczne, kiszonki) żywność zmniejszająca ryzyko rozwoju osteoporozy, wzbogacana w wapń, np. mleko, przetwory mleczne [4]
wysokobłonnikowa dieta osób starszych (soja, tłuszcze roślinne)
niskocholesterolowa dieta osób obciążonych stresem (antyoksydanty), warzywa i owoce
niskosodowa (ograniczenie soli kuchennej) żywność dla osób z zaburzeniami metabolizmu i trawienia, żywność wzbogacona w błonnik pokarmowy, np. musli
energizująca (kofeina, tauryna, napoje izotoniczne) dieta kobiet w ciąży i karmiących (np. płatki wzbogacone o kwas foliowy, herbatki z mlekiem)
  żywność dla młodzieży w fazie intensywnego wzrostu
  dieta wpływająca na wydolność psychofizyczną i nastrój (ekstrakty z zielonej herbaty, ziół, ograniczenie alkoholu)
  żywność niemowląt i dzieci (bogate w witaminy i składniki mineralne kaszki, warzywne i owocowe deserki w słoiczkach, zastępowanie cukru ksylitolem)


Tabela 2. Korzyści FOSHU

Istotny wpływ na zdrowie
  • hamowanie rozwoju chorób cywilizacyj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy