Dołącz do czytelników
Brak wyników

Znaczenie prawidłowego nawodnienia dla funkcjonowania organizmu

Artykuł | 20 stycznia 2019 | NR 3
74

Woda jest substancją kluczową dla życia i prawidłowego funkcjonowania każdego organizmu. Jej odpowiednia dzienna podaż stanowi jeden z najistotniejszych aspektów racjonalnego żywienia, niezależnie od wieku, który warunkuje zachowanie zdrowia fizycznego oraz psychicznego. Woda wchodzi w skład wszystkich komórek organizmu, dlatego u osób dorosłych stanowi ok. 60% masy ciała (u kobiet 54%), z czego 34% to woda wewnątrzkomórkowa, a pozostałe 26% – woda zewnątrzkomórkowa. Optymalna zawartość wody w organizmie zapewnia utrzymywanie stosunkowo stałej temperatury ciała oraz prawidłowy przebieg wielu procesów życiowych, które zachodzą w stosunkowo małym zakresie temperatur. Woda ponadto bierze udział w procesie trawienia pokarmu i wchłaniania składników odżywczych, regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej oraz kwasowo-zasadowej, a także wydalania produktów przemiany materii i toksyn z ustroju [1–4].

Wodę zalicza się do niezbędnych składników żywności, ponieważ organizm człowieka nie jest w stanie wytwarzać jej w ilościach wystarczających do zaspokojenia podstawowych jego potrzeb. Woda jest dostarczana organizmowi z dwóch najważniejszych źródeł: wody oksydacyjnej powstającej w wyniku przemiany węglowodanów, tłuszczów i białek oraz wody przyjmowanej wraz z całodzienną dietą, a więc głównie w formie wypijanych napojów. Całkowita ilość wody w spożywanych pokarmach kształtuje się przeciętnie na poziomie 500–900 ml na dobę, natomiast woda powstająca w organizmie w wyniku przemian metabolicznych dostarcza organizmowi dziennie średnio ok. 200–300 ml. Zapotrzebowanie na wodę należy rozpatrywać indywidualnie, w zależności od wieku, aktywności fizycznej, stanu fizjologicznego i obecności niektórych chorób. Ponadto ze względu na intensywną aktywność fizyczną związaną z uprawianiem sportu, a także pod wpływem przebywania w wysokiej temperaturze i przy zmniejszonej wilgotności otoczenia lub na dużych wysokościach, utrata wody jest większa niż w normalnych warunkach, dlatego należy zwiększyć podaż płynów i nierzadko również elektrolitów. Straty wody w organizmie człowieka mają charakter stały, następują w szczególności przez nerki, a także wraz z potem oraz przez drogi oddechowe. Straty te są różne dla każdej osoby i zależne od wieku, poziomu aktywności fizycznej, spożycia wody z dietą oraz od warunków klimatycznych [1, 4, 5].

Odpowiednie nawodnienie organizmu przyczynia się do zachowania zdrowia i sprawności fizycznej, natomiast niewystarczające spożycie wody w stosunku do zapotrzebowania jest już w krótkim czasie zauważalne i odczuwalne oraz może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka, szczególnie w sytuacji przedłużającego się odwodnienia organizmu. Nieprawidłowa podaż wody prowadzi m.in. do obniżenia wydolności fizycznej, funkcji poznawczych, pogorszenia samopoczucia, zwiększonego występowania nawrotów kamicy moczowej, zaparć, zaburzeń pracy układu oddechowego. W zależności od stopnia niedoboru wody i elektrolitów można wyróżnić następujące rodzaje odwodnienia:

  • hipertoniczne – dominacja utraty wody i zwiększenie stężenia elektrolitów (głównie sodu i potasu), np. gorączka,
  • izotoniczne – spowodowane równomierną utratą wody oraz elektrolitów, np. biegunka,
  • hipotoniczne – przewaga utraty elektrolitów, np. wskutek nadużycia leków diuretycznych [6–8].

Do najprostszych sposobów oceny stanu nawodnienia należy codzienna obserwacja objawów, stanu klinicznego, wyglądu i zachowania ocenianej osoby. Wśród dostępnych technik oceny nawodnienia wykorzystuje się ocenę koloru moczu, pomiar objętości moczu, pomiary ciężaru właściwego moczu, pomiary masy ciała, pomiary osmolalności moczu, wystąpienie uczucia pragnienia, oznaczenie stężeń sodu w osoczu, azotu mocznikowego we krwi, klirensu kreatyniny, eGFR, ciężaru właściwego śliny oraz bioelektryczną spektroskopię impedancyjną [9].

Powszechnie uznaje się, że naturalna woda pitna dobrej jakości, pierwotnie czysta oraz bez zanieczyszczeń chemicznych, organicznych i innych, powinna stanowić ponad połowę wartości przyjmowanych płynów w ciągu dnia. Spośród innych płynów stosowanych w celu prawidłowego nawodnienia organizmu w ostatnich latach dużą popularność zyskała woda kokosowa, której dostępność w sklepach obecnie jest powszechna. Woda kokosowa zawiera 5 g węglowodanów w 100 ml produktu, a więc 20 kcal/100 ml. 

Ponadto jest bogatym źródłem potasu oraz cechuje się dużą zawartością sodu, magnezu, wapnia, fosforu oraz chloru. Woda kokosowa może być stosowana jako napój izotoniczny przez osoby aktywne fizycznie oraz sportowców zawodowych o wysokim stopniu wytrenowania, którzy świadomie decydują się na korzystanie wyłącznie z rozwiązań naturalnych, szczególnie podczas wysiłków o niskiej oraz średniej intensywności i czasie trwania [10–12].

Koniecznie należy dodać, że wraz z potem oprócz wody dochodzi również do utraty ważnych składników mineralnych, takich jak: sód, chlor, potas, magnez i wapń, których większe straty przyczyniają się do zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej organizmu. Odpowiednia podaż wymienionych soli mineralnych pozwala na uzupełnienie strat wynik...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy