Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia , Otwarty dostęp

5 września 2022

NR 4 (Sierpień 2022)

Znaczenie mikrobiomu w spersonalizowanym podejściu do żywienia

0 140

Stwierdzenie, że każdy z nas jest inny i wymaga odmiennego podejścia profilaktycznego czy terapeutycznego jest powszechnie znane. Dążenia w świecie nauki, medycynie i dietetyce mają na celu indywidualne podejście do każdej jednostki. W tym kontekście warto się zastanowić, jakimi możliwościami dysponuje współczesna diagnostyka, aby takie działania urzeczywistnić. Wiemy, że uwarunkowania związane z naszym mikrobiomem z jednej strony umożliwiają utrzymanie zdrowia, prawidłowy przebieg procesów metabolicznych i zapobieganie rozwojowi chorób, a z drugiej strony nieprawidłowości w zakresie mikrobioty mogą być przyczyną ujawniania się różnego rodzaju dysfunkcji. Pytanie zasadnicze, jak optymalnie dopasować dietę i jej suplementację do naszych indywidualnych uwarunkowań?

Mikrobiota i mikrobiom

Na początek warto przypomnieć sobie podstawowe pojęcia związane z naszym ekosystemem jelitowym. Mikrobiota to ogół mikroorganizmów zasiedlających nasze jelita, czyli bakterie, archeony oraz grzyby. Z kolei mikrobiom to niejako zestaw genów tych wszystkich mikroorganizmów [1]. U zdrowych ludzi skład mikrobioty jest zróżnicowany. Przeważają szczepy umożliwiające utrzymanie zdrowia przy zmieniających się warunkach zewnętrznych, w tym różnych zdarzeniach związanych ze stresem i stanem zapalnym. Z kolei w warunkach dysbiozy mikrobiota jest mniej urozmaicona, a ilość bakterii komensalnych zbyt mała, żeby umożliwić utrzymanie wewnętrznej homeostazy. Nieprawidłowości w zakresie ekosystemu jelitowego mogą prowadzić do rozwoju takich chorób, jak otyłość, cukrzyca, marskość wątroby czy nieswoiste choroby zapalne jelit [1]. Możliwości dzisiejszej diagnostyki i medycyny umożliwiają traktowanie mikrobiomu i mikrobioty jako swoistego biomarkera umożliwiającego wdrożenie odpowiednich strategii terapeutycznych. Indywidualne uwarunkowania związane z mikrobiotą człowieka mogą być nawet odpowiedzialne za efektywność wdrożonej farmakoterapii przykładowo w leczeniu chorób nowotworowych. Co ciekawe, peptydy bakteryjne naszej mikrobioty mogą interferować z komórkami nowotworowymi, wpływając na procesy sygnalizacji, a finalnie też na ich namnażanie. Co więcej, skład mikrobioty może determinować aktywność niektórych kompleksów działających jako czynniki transkrypcyjne. I tak poszczególne bakterie mogą wpływać na aktywność jądrowego czynnika transkrypcyjnego NFkappaB, który jest z kolei regulatorem procesów zapalnych i kancerogenezy. Proporcje poszczególnych gatunków bakterii mogą determinować przebieg chorób. Obecność bakterii Akkermansia, Faecalibacterium oraz Bifidobacterium koreluje z działaniem przeciwzapalnym i może zmniejszać przykładowo zaostrzenie nieswoistych chorób zapalnych jelit [2]. 

POLECAMY

 

Nieinwazyjne biomarkery pomocne w diagnozowaniu i określeniu stopnia zaawansowania choroby
  • identyfikacja osób będących w grupie ryzyka rozwoju NAFLD
  • określenie fenotypu choroby (stopień stłuszczenia, stan zapalny, włóknienie)
Postępowanie terapeutyczne

Integralność bariery jelitowej (sygnałowanie dla receptora Toll-podobnego)

Modulacja dysbiozy jelitowej

  • środki przeciwbakteryjne i antygrzybicze
  • prebiotyki
  • probiotyki
  • synbiotyki
  • przeszczep mikrobioty kałowej (FMT)
  • terapia bakteriofagowa

Wpływ na metabolizm mikrobioty jelitowej

  • postbiotyki 
  • inhibicja molekuł
  • mikroby modyfikowane genetycznie

Spersonalizowana dietoterapia

Farmakomikrobiomika
  • odpowiednia selekcja farmaceutyków

Rycina 1. Potencjalne możliwości spersonalizowanego działania diagnostyczno-terapeutycznego w przebiegu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby [3]

 

Innym przykładem zależności mikrobiota-narząd jest oś jelito-wątroba, na co wskazuje rozwój stłuszczenia wątroby u zwierząt doświadczalnych pozbawionych mikrobioty, które takie stłuszczenie rozwijają po przeszczepie mas kałowych od zwierząt z zespołem metabolicznym, nawet niezależnie od prezentowanych wzorców żywieniowych [3]. Uwarunkowania związane z mikrobiotą mogą pomóc w prognozowaniu przebiegu niealkoholowej choroby stłuszczeniowej wątroby (NAFLD). Jak pokazują wyniki badań, u osób z bardziej zaawansowaną postacią NAFLD, z towarzyszącym włóknieniem narządu, stwierdza się bardziej nasilony stan dysbiozy jelitowej, manifestujący się zmniejszeniem różnorodności mikrobioty komensalnej, zwiększeniem liczebności bakterii Gram-ujemnych, często będących źródłem endotoksyn oraz zaburzeniem stosunku bakterii z rodzaju Bacteroides i Escherichia spp. [4]. Wdrożenie odpowiedniej diety celowanej i probiotykoterapii może łagodzić objawy NAFLD. Na rycinie 1 została przedstawiona próba zindywidualizowanego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego w NAFLD z uwzględnieniem uwarunkowań związanych z mikrobiotą i mikrobiomem [3]. Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Gastroenterologicznej (WGO) gatunki i szczepy bakteryjne o udokumentowanym wpływie na przebieg NAFLD to mieszanina Lactobacillus casei, L. rhamnosus, Streptococcus thermophilus, Bifidobacterium breve, L. acidophilus, B. longum oraz L. bulgaricus z dodatkiem prebiotyków w postaci fruktooligosacharydów [5]. Rekomendowany jest również jogurt probiotyczny wzbogacony o szczepy L. acidophilus La5 i Bifidobacterium lactis Bb12 [5]. Probiotykoterapia pozwala na zmniejszenie aktywności aminotransferaz oraz poprawę wskaźnika insulinooporności HOMA-IR i wyników elastografii [5]. Zindywidualizowane podejście i analiza metagenomu mogłaby potwierdzić, czy wdrożona terapia jest efektywna i określić potencjalne kierunki oddziaływania.

Markery kałowe mogą być przydatne również w prognozowaniu przebiegu ciężkiego alkoholowego zapalenia wątroby oraz w ocenie ryzyka śmiertelności. Coraz częściej omawia się techniki analizy mikromacierzy, które pozwoliłyby na poznanie indywidualnych uwarunkowań związanych z procesem zap...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy