Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zastosowanie oleju rzepakowego w żywieniu dziecka będącego na diecie wegetariańskiej

Artykuł | 20 stycznia 2019 | NR 3
71

Korzyści wynikające ze stosowania prawidłowego żywienia wpływają na całe życie i odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób w późniejszym okresie życia dziecka. Bardzo często prawidłowy rozwój i zachowanie zdrowia determinowane są rodzajem stosowanej diety. 

Mimo iż dieta wegetariańska, odpowiednio zbilansowana, przynosi wiele korzyści zdrowotnych i coraz więcej osób na całym świecie stosuje ten rodzaj żywienia, to wciąż najwięcej niepewności wzbudza możliwość bezmięsnej diety u dzieci.

Według raportu Amerykańskiego Towarzystwa Dietetycznego (American Dietetic Association – ADA) i dietetyków z Kanady z 2009 r. dobrze zbilansowana dieta wegetariańska może być stosowana w wieku rozwojowym. Jedynie frutarianizm i dieta makrobiotyczna powodują znaczne niedobory żywieniowe oraz zaburzenia wzrostu i przyrostu masy ciała [3].

Osoby na dietach wegetariańskich spożywają znacznie więcej węglowodanów niż osoby na diecie tradycyjnej. Czerpią je przede wszystkim z produktów zbożowych, owoców oraz roślin strączkowych. W przypadku białka jest jednak odwrotnie. Dzieci na diecie wegetariańskiej spożywają mniej tego składnika odżywczego, ale jeżeli wartość energetyczna ich całodziennej diety jest prawidłowa, nigdy nie dochodzi do sytuacji zbyt niskiej podaży protein. Według Rady Żywności i Żywienia USA te same dzienne zalecenia spożycia białka odnoszą się do dzieci będących na diecie niewegetariańskiej, wegetariańskiej oraz wegańskiej. Głównymi źródłami białka w diecie wegetariańskiej są rośliny strączkowe, mleko i jego przetwory oraz w przypadku laktoowowegetarian – również jaja. W przypadku dzieci na diecie wegetariańskiej w celu uzupełnienia aminokwasów egzogennych należy urozmaicać podawane pożywienie oraz łączyć ze sobą produkty zbożowe i rośliny strączkowe, mleko i jego przetwory oraz orzechy. Produkty te powinny być spożywane w tym samym posiłku lub w odstępie do sześciu godzin [10].

Przykładowy jadłospis dla dzieci na diecie wegetariańskiej (chłopiec – pięć lat, dziewczynka – dwanaście lat). Diety realizują zalecane dzienne spożycie na wszystkie makro- i mikroskładniki [1]:

 

Spożycie tłuszczu wśród dzieci na diecie wegetariańskiej i wegańskiej jest zróżnicowane i zależne od wiedzy rodziców na temat roli poszczególnych kwasów tłuszczowych. 

Zalecenia dotyczące spożycia tłuszczu dla dzieci są zróżnicowane. The Panel of the National Cholesterol Education Program zaleca dla dzieci powyżej drugiego roku życia 30% energii dostarczanej z tłuszczu, w tym 8–10% z nasyconych kwasów tłuszczowych. American Academy of Pediatrics i Dietetary Guidelines for Americans podaje natomiast odpowiednio 20–30% i 30–35%. Według najnowszych polskich norm żywienia tłuszcz powinien stanowić 35–40% energetyczności całej diety dzieci w wieku od roku do trzech lat, a następnie 20–35% [2, 11]. Zaletą wegetarianizmu jest fakt, iż dostarcza on mniejszą ilość tłuszczu, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego. Głównymi źródłami tego składnika odżywczego w diecie dziecka są oleje roślinne, margaryny, orzechy, awokado, oliwki, nasiona soi, jaja, mleko oraz nabiał.

Nasiona, orzechy oraz oleje z nich wytłaczane stanowią bogate źródło wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT) w diecie. Od drugiego roku życia zaleca się ograniczanie tłuszczu, a zwłaszcza nasyconych kwasów tłuszczowych [5, 11].

Kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) stanowią jeden z najbardziej niedoborowych składników w diecie wegetariańskiej, zwłaszcza podczas całkowitej eliminacji produktów pochodzenia zwierzęcego. W diecie dzieci, które nie spożywają ryb, należy regularnie uwzględniać roślinne źródła tego kwasu. DHA może być syntetyzowany z kwasu alfa-linolenowego, który w dietach wegetariańskich licznie występuje, lecz proces ten często hamowany jest przez wysokie stężenie kwasu linolowego. W prawidłowo zbilansowanej diecie stosunek LA/ALA powinien wynosić nie więcej niż 4–5:1. Biokonwersja kwasu alfa-linolenowego (ALA) – 
kwasu omega-3 pochodzenia roślinnego, w EPA występuje u ludzi przeciętnie na poziomie mniejszym niż 10%; konwersja ALA w DHA jest zdecydowanie niższa. W tym celu w dietach wegetariańskich należy zwrócić uwagę na zwiększenie spożycia takich produktów, jak olej rzepakowy, siemię lniane, olej lniany, orzechy włoskie, zielone warzywa liściaste, nasiona chia, nasiona konopne, algi morskie. Nadmiar kwasów omega-6 wpływa negatywnie na konwersję kwasów omega-3. Podstawowym źródłem pokarmowym kwasów z rodziny omega-6 są: słonecznik, dynia, sezam, oleje z tych nasion, olej kukurydziany, krokoszowy, bawełniany, z pestek winogron oraz orzechy, a zwłaszcza brazylijskie i arachidowe. Nie sposób uniknąć tych produktów w diecie dziecka, dlatego warto położyć nacisk na udział oleju rzepakowego, natomiast zmniejszyć udział olejów bogatych w kwasy tłuszczowe omega-6. Olej rzepakowy jest szczególnie polecany, ponieważ ma łagodny smak, nadaje się zarówno do obróbki termicznej (rafinowany), jak i na zimno, cechuje się dużą koncentracją kwasów tłuszczowych omega-3. Z tego powodu można dodawać go do wielu potraw i uzupełnić ten ważny skład...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy