Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

28 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Profilaktyka i wspieranie leczenia HIV za pomocą probiotyków wieloszczepowych

0 68

Zakażenie ludzkim wirusem niedoboru odporności HIV (Human Immunodeficiency Virus) powoduje powolne upośledzenie odporności nosiciela i prowadzi do rozwoju zespołu nabytego niedoboru odporności, czyli AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome). Wirus ten został wyizolowany po raz pierwszy w 1983 r., przez Francuzów Luca Montagniera i Françoise Barré-Sinoussi, którzy w 2008 r. otrzymali Nagrodę Nobla za to osiągnięcie [1, 2]. Ponad 30 lat badań naukowych nad HIV zaowocowało rozpoznaniem budowy wirusa, przebiegu i mechanizmu zakażeń, opracowaniem zasad opieki oraz leczenia nosicieli i chorych, profilaktyki, jednak nadal nie udało się wynaleźć szczepionki. Obecnie HIV należy do najlepiej poznanych wirusów i trwają intensywne badania nad metodami leczenia zakażenia HIV i AIDS. Wirusy do namnażania swojego materiału genetycznego i rozprzestrzeniania się infekcji potrzebują żywych komórek. Łącząc się z receptorami komórek gospodarza, wirus wnika do nich, namnaża się i ostatecznie powstają zakaźne cząsteczki wirusowe, które w procesie pączkowania opuszczają komórkę, prowadząc do jej rozpadu. Wirus HIV należy do retrowirusów z rodzaju Lentiviridae i po wniknięciu do organizmu w pierwszej kolejności atakuje komórki układu odpornościowego limfocyty T pomocnicze, makrofagi, komórki dendrytyczne, komórki Langerhansa w skórze, komórki węzłów chłonnych i mikrogleju [3–5]. Występują dwa typy wirusa HIV: HIV-1 – najbardziej rozpowszechniony i kosmopolityczny typ, HIV-2 – typ stwierdzany głównie w Afryce, w Europie występujący częściej w Portugali i Hiszpanii [5]. 
Początkowo ze względu na nieznajomość dróg zakażeń wirusem HIV szybko wzrastała liczba nosicieli ze szczytem w drugiej połowie lat 90. Szacuje się, że zakażenie HIV od początku epidemii dotknęło 78 mln osób [6]. Obecnie według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2015 r. na całym świecie żyło 36,7 mln ludzi zakażonych HIV, z czego 3,2 mln stanowiły dzieci w wieku poniżej 15 lat [6]. Epidemiologicznie Polska należy do krajów o niskiej częstości zakażeń i stabilnej sytuacji, a liczbę osób żyjących z HIV i AIDS w kraju szacuje się na 30–35 tys. Co roku zgłaszanych jest ok. 1000 nowych przypadków HIV [7, 8]. Obecnie dzięki rejestracji zakażeń, programom profilaktycznym i edukacyjnym, środkom ostrożności oraz rozwojowi leków przeciwwirusowych sytuacja jest opanowana. Bardzo istotny jest wzrost świadomości odnośnie do dróg zakażeń, poprawiają się też rokowania pacjentów i konieczna jest troska o jakość ich życia [2]. 
W ostatnich latach pojawiają się nowe doniesienia naukowe odnośnie do wspierania leczenia oraz poprawy jakości życia pacjentów zakażonych HIV i chorych na AIDS za pomocą probiotyków [9]. Obecnie preparaty probiotyczne jedno- i wieloszczepowe znajdują szerokie zastosowanie w zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego (np. w biegunkach), w zespole jelita nadwrażliwego, nieswoistych chorobach zapalnych jelit (np. chorobie Leśniowskiego-Crohna), ale też zapobieganiu alergii, atopii i biegunce poantybiotykowej [10, 11]. 
Dobierając probiotyk, należy brać pod uwagę przebadane szczepy, dobrane do schorzenia, wieku pacjenta, w odpowiedniej dawce i w produktach wysokiej jakości. Często preparaty nie są odpowiednio oznakowane pod względem szczepu lub szczepów, dlatego zasadne jest przestrzeganie pacjentów, żeby nie wybierali probiotyków o niewiadomym składzie i pochodzeniu. Optymalny byłby dobór probiotyków jedno- lub wieloszczepowych na podstawie wyników badania wskaźnikowej mikrobioty jelitowej z uwzględnieniem choroby zasadniczej [12]. 
Jak wiadomo, w przypadku ciężko chorych pacjentów taka probiotykoterapia powinna być prowadzona pod opieką specjalisty. Warto wiedzieć, że nosiciele wirusa HIV i chorzy na AIDS, z uwagi na osłabienie układu immunologicznego, są bardziej podatni na różnego rodzaju zakażenia. Ponadto najbardziej kluczowym aspektem probiotykoterapii w tej grupie pacjentów powinien być dobór odpowiedniego szczepu lub szczepów w zależności od jego właściwości i bezpieczeństwa potwierdzonych w próbach klinicznych. 

Zastosowania probiotyków wieloszczepowych

Badania wstępne bezpieczeństwa probiotyku wieloszczepowego zawierającego kompozycję ośmiu szczepów probiotycznych (Lactobacillus plantarum DSM24730, Streptococcus thermophilus DSM24731, Bifidobacterium breve DSM24732, L. paracasei DSM24733, L. delbrueckii subsp. bulgaricus DSM24734, L. acidophilus DSM24735, B. longum DSM24736, B. infantis DSM24737) objęły 10 pełnoletnich pacjentów, którzy byli nosicielami wirusa HIV-1, leczonych preparatami przeciwwirusowymi. Następująca kompozycja szczepów funkcjonuje pod nazwą Vivomixx w Unii Europejskiej oraz Visbiome w Stanach Zjednoczonych [13]. Pacjenci otrzymywali preparat dwa razy dziennie przez sześć miesięcy, obserwowano ich stan zdrowia i pobrane wycinki nabłonka jelitowego, samopoczucie, parametry krwi obwodowej, szczególnie subpopulacje limfocytów, a także prowadzono rejestr potencjalnych zdarzeń niepożądanych. Suplementacja okazała się bezpieczna i dobrze tolerowana, wykazano poprawę integralności fizycznej i immunologicznej bariery jelitowej oraz korzystny wpływ na układ immunologiczny [13].
Badania kliniczne postulują związek suplementacji kompozycją ośmiu szczepów probiotycznych (Lactobacillus plantarum DSM24730, Streptococcus thermophilus DSM24731, Bifidobacterium breve DSM24732, L. paracasei DSM24733, L. delbrueckii subsp. bulgaricus DSM24734, L. acidophilus DSM24735, B. longum DSM24736, B. infantis DSM24737) ze spowolnieniem namnażania wirusa HIV-1, poprawą działania bariery jelitowej, wzrostem produkcji serotoniny i lepszą tolerancją leczenia przeciwwirusowego u pacjentów zakażonych HIV [14, 15]. 
W pracy Ceccarelli i wsp. opisano przypadek poważnie chorego 56-letniego mężczyzny, nosiciela wirusów HIV oraz brodawczaka ludzkiego (HPV), cierpiącego na kłykciny końcowego odcinka jelita grubego. Intensywna czteromiesięczna suplementacja doustna i stosowanie miejscowe (doodbytnicze) kompozycją ośmiu wspomnianych szczepów probiotycznych doprowadziły do wyleczenia pacjenta z kłykcin, co zdecydowanie poprawiło jakość jego życia [16].
Coraz więcej badań postuluje znaczenie probiotyków doustnych i ginekologicznych w profilaktyce wielu chorób przenoszonych drogą płciową, a także wirusów HIV i HPV [8, 18]. Prozdrowotne bakterie, np. z rodzaju Lactobacillus, po adhezji do nabłonka jelitowego lub układu moczowo-płciowego działają ochronnie na błony śluzowe. Nie tylko konkurują o miejsce z patogenami, ale także obniżają pH przez wydzielanie kwas...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy