Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

1 lipca 2021

NR 3 (Czerwiec 2021)

Profilaktyka badań w kontekście COVID-19

23

Zakażenie wirusem SARS-CoV-2 stanowi wyzwanie dla układu odpornościowego. Warto zadbać o swoją odporność i sprawdzić czy nasz układ immunologiczny prawidłowo funkcjonuje. Z pomocą mogą przyjść badania laboratoryjne oceniające stężenie witamin i mikroskładników we krwi. Najważniejsze znaczenie mają substancje o właściwościach immunomodulujących, przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych, takie jak witaminy A, C, D, E oraz cynk i selen. Warto zbadać poziom tych składników, aby odpowiednio dobrać suplementację.

Im dłużej trwa pandemia COVID-19, tym lepiej zdajemy sobie sprawę z tego, jak poważną infekcją jest zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Pojawiające się nowe mutacje wirusa dodatkowo sprawiają, że wirus szybciej się rozprzestrzenia. Pomimo szczepień należałoby wiedzieć, jak się chronić przed zakażeniem oraz co może wpłynąć na łagodniejszy przebieg choroby. Warto zadbać o swoją odporność. Tylko jak sprawdzić, czy nasz układ immunologiczny prawidłowo funkcjonuje? Z pomocą mogą przyjść badania laboratoryjne oceniające stężenie poszczególnych witamin i mikroskładników we krwi.
Prawidłowe działanie układu odpornościowego wpływa na zdolność organizmu do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi, co przekłada się na mniejszą częstotliwość infekcji oraz ich łagodniejszy przebieg oraz krótszy czas trwania. Na układ odpornościowy składają się narządy limfatyczne, takie jak szpik kostny, węzły chłonne, śledziona, grasica, migdałki oraz naczynia chłonne. Narządy te produkują cytokiny, przeciwciała i tym podobne substancje, których zadaniem jest walka z patogenami. Komórki układu immunologicznego żyją jednak dosyć krótko, dlatego tak ważne jest, aby wspierać ich regenerację. 
Jednym z pierwszych składników, o którym myślimy w kontekście wzmacniania odporności, jest witamina C. Pomimo niejednoznacznych wyników badań na temat skracania czasu infekcji czy też zmniejszania podatności na infekcje witamina C odgrywa znaczącą rolę w układzie odpornościowym. Witamina C nie zapobiega COVID-19 ani go nie leczy, wpływa jednak na odporność. Organizm ludzki nie potrafi jednak sam jej produkować, więc jedynym wyjściem jest dostarczenie jej wraz z pożywieniem [1]. Zmniejsza przepuszczalność naczyń włosowatych i wzmacnia ich ścianki [2]. Może być prooksydantem, czyli stymulować procesy utleniania [3, 4]. Jej odpowiedni poziom jest ważny dla procesu gojenia się ran [5]. 
Oprócz tych funkcji ma ona znaczący wpływ na neutrofile, które są odpowiedzialne za obronę organizmu przed patogenami. Podczas reakcji zapalnych neutrofile powinny kierować się do tkanek w miejscu stanu zapalnego. Zaobserwowano, że witamina C wspiera chemotaksję, czyli kierowanie ruchem neutrofili do ogniska zapalnego. Ponadto wspiera fagocytowanie drobnoustrojów oraz apoptozę komórek [3]. Witamina C również wzmacnia różnicowanie i proliferację komórek B i T [6, 7]. 
Odgrywa rolę w dojrzewaniu limfocytów T [8]. Podobny wpływ na proliferację, różnicowanie i dojrzewanie zaobserwowano w przypadku komórek Natural Killers (NK) [9]. 
Witamina C stymuluje również produkcję cytokin [10, 11]. 
Witamina E jest jednym z najskuteczniejszych modulatorów funkcji odpornościowych. Wpływa ochronnie na wielonienasycone kwasy tłuszczowe, zapobiegając ich utlenianiu [12]. 
Badania na zwierzętach i u ludzi wykazały, że niedobór witaminy E upośledza zarówno humoralne, jak i komórkowe mechanizmy odpornościowe [13]. Witamina E wywiera pośredni wpływ regulacyjny na limfocyty T poprzez modulację mediatorów zapalnych, takich jak cytokiny prozapalne i prostaglandyna E2 (PGE2) [14–16]. U osób starszych osłabione funkcje neutrofili i komórek NK uległy poprawie po suplementacji diety witaminą E [17]. 
Wirus SARS-CoV-2 wiąże się z receptorem ACE-2 na powierzchni komórek w naszym organizmie, a następnie wnika do komórki. Witamina D ma właściwości hamujące ACE-2, dzięki czemu może zapobiegać przedostawaniu się wirusa do organizmu [18]. Witamina D może modulować wrodzoną i adaptacyjną odpowiedź immunologiczną. Niedobór witaminy D wiąże się ze zwiększoną autoimmunizacją, a także ze zwiększoną podatnością na infekcje oraz ich dłuższym czasem trwania [19–21]. Niedobór witaminy D jest silnie związany z zachorowalnością na COVID-19, szczególnie w przypadku osób o ciemniejszej karnacji. Pacjenci z niedoborem witaminy D byli pięć razy bardziej narażeni na zakażenie COVID-19 niż pacjenci bez niedoborów [22]. Zwiększone stężenie witaminy D we krwi wiąże się z lepszym rokowaniem w przypadku COVID-19 [23]. Doustna suplementacja diety witaminą D w wysokich dawkach pomaga w szybszym pokonaniu wirusa oraz prowadzi do spadku markerów stanu zapalnego [24]. 
Suplementacja diety witaminą D w trakcie lub przed zachorowaniem wiąże się z lżejszym przebiegiem i większą przeżywalnością u osób starszych [25]. 
Cynk jest składnikiem mineralnym, który jest ważny dla organizmu na wiele sposobów. Wzmacnia układ odpornościowy, pomaga leczyć rany i wspomaga prawidłowy wzrost. Ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania komórek pośredniczących w odporności wrodzonej, neutrofili i komórek NK. Niedobór cynku wpływa również na makrofagi [26]. Suplementacja diety cynkiem u dzieci z ostrymi infekcjami dolnych dróg oddechowych skróciła całkowity czas trwania infekcji [27]. Liczne badania pokazują, że suplementy cynku w dawce 5 mg dziennie mogą chronić przed infekcjami dróg oddechowych, takimi jak przeziębienie [28, 29]. Ostatnie badania wskazują na przydatność cynku w terapii przeciw SARS-CoV-2 wraz z chlorochiną. Jony cynku mają działanie przeciwwirusowe poprzez hamowanie polimerazy RNA SARS-CoV-2 [30].
Selen pobudza rozwój limfocytów T oraz aktywność limfocytów i komórek NK. Reguluje również ekspresję receptorów dla IL-2, która jest czynnikiem wzrostu limfocytów T oraz komórek NK [31]. Niedobór selenu skutkuje osłabieniem odpowiedzi komórkowej oraz zaburzeniem funkcjonowania limfocytów T, makrofagów i komórek NK. Może również zaburzać produkcję immunoglobulin oraz aktywność enzymów, w których skład wchodzi selen.
COVID-19 angażuje cały układ odpornościowy organizmu, co oznacza, że uruchamia kilka różnych mechanizmów odpornościowych w celu przezwyciężenia infekcji [32]. Właśnie dlatego odpowiednie funkcjonowanie układu immunologicznego ma ogromne znaczenie w przebiegu zakażenia SARS-CoV-2. Najważniejsze znaczenie mają witaminy i składniki mineralne o właściwościach immunomodulujących, przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych, takie jak witaminy A, C, D, E oraz cynk i selen. Warto zbadać poziom tych składników, aby odpowiednio dobrać suplementację, ponieważ zarówno niedobór, jak i nadmiar, mogą być szkodliwe. 

POLECAMY


Bibliografia

  1. BURNS J.J. Missing step in man, monkey and guinea pig required for the biosynthesis of L-ascorbic acid. Nature. 1957; 180(4585): 553.
  2. May J.M., Harrison F.E. Role of vitamin C in the function of the vascular endothelium. Antioxid Redox Signal. 2013; 19(17): 2068–2083. 
  3. Carr A.C., Maggini S. Vitamin C and Immune Function. Nutrients. 2017; 9(11): 1211. Published 2017 Nov 3. 
  4. Shi M., Xu B., Azakami K. et al. Dual role of vitamin C in an oxygen-sensitive system: discrepancy between DNA damage and cell death. Free Radic Res. 2005; 39(2): 213–220.
  5. Russell L. The importance of patients’ nutritional status in wound healing. Br J Nurs. 2001; 10(6 Suppl): S42–S49.
  6. H...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy