Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diagnoza lekarska i dietetyczna

2 lutego 2019

NR 5 (Październik 2018)

Postępowanie żywieniowe u kobiety z cukrzycą ciążową

0 111

Ciąża to okres wielu zmian, które w sposób fizjologiczny predysponują do rozwoju zaburzeń metabolicznych w postaci hiperlipidemii czy insulinooporności. Zmiany te mają na celu zapewnienie ciągłej dostawy substratów energetycznych i budulcowych do rozwijającego się płodu. Pamiętajmy jednakże, że utrzymująca się hiperglikemia u kobiety w ciąży nie jest obojętna dla zdrowia dziecka. Glukoza przechodzi przez łożysko, wpływa na hiperinsulinizm u płodu, a co za tym idzie – powoduje znaczący przyrost masy ciała dziecka. Pierwszym krokiem w leczeniu cukrzycy ciążowej jest postępowanie żywieniowe, które ma na celu wyrównanie wartości glikemii i zminimalizowanie ryzyka powikłań związanych z hiperglikemią. Wyniki badań pokazują, że odpowiednia opieka nad kobietą z cukrzycą ciążową powoduje zmniejszenie częstotliwości występowania wad do takiego poziomu, jaki występuje w populacji kobiet zdrowych. Biorąc pod uwagę całą ontogenezę, niezwykle istotna jest profilaktyka pierwotna, czyli zapobieganie rozwojowi cukrzycy ciążowej (ang. gestational diabetes mellitus – GDM) u kobiet w wieku reprodukcyjnym. Dane pochodzące z metaanaliz i przeglądów systematycznych wskazują, że produkty spożywcze mogą intensyfikować lub minimalizować ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej (tabela 1). Przykładowo zastąpienie 5% energii pochodzącej z białka zwierzęcego energią z białka roślinnego powoduje spadek ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej aż o 51% [1, 2].

W leczeniu już istniejącej cukrzycy ciążowej najważniejszym celem jest uzyskanie prawidłowej glikemii. Można to osiągnąć poprzez odpowiednią podaż makroskładników w diecie, regularność spożywanych posiłków oraz utrzymanie aktywności fizycznej. Istotna jest ilość węglowodanów, indeks i ładunek glikemiczny oraz obecność błonnika pokarmowego. Oszacowanie prawidłowej ilości węglowodanów jest niejednokrotnie niemałym wyzwaniem. Zbyt wysoka dawka może spowodować hiperglikemię, z kolei zbyt niska nie będzie korzystna, gdyż przyczyni się do powstawania ciał ketonowych. Ciała ketonowe (beta-hydroksymaślan, acetooctan), podobnie jak hiperglikemia, wolne rodniki tlenowe czy niskocząsteczkowe inhibitory somatomedyny są głównymi teratogenami, czyli czynnikami powodującymi wady rozwojowe płodu [3]. Pierwszym krokiem w terapii cukrzycy ciążowej jest modyfikacja stylu życia, jednakże jeżeli pomimo zmiany diety i zwiększenia poziomu aktywności fizycznej glikemia się nie unormuje, wskazane jest włączenie insulinoterapii. Zazwyczaj bezpośrednio po porodzie zapotrzebowanie tkanek na insulinę diametralnie spada, co pozwala na jej odstawienie. Podstawowe wytyczne dotyczące założeń diety dla kobiety z cukrzycą ciążową zostały przedstawione w tabeli 2 [4, 5].

Tabela 1. Wpływ produktów spożywczych na ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej [1, 2]

ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej
  • napoje słodzone cukrem
  • nadmiar białka zwierzęcego
  • duże spożycie mięsa czerwonego
  • konsumpcja produktów typu fast food
  • spożycie wapnia < 795 mg/dzień
  • włókno pokarmowe zawarte w owocach i produktach pełnoziarnistych
  • białko roślinne
  • umiarkowane spożycie kawy i herbaty
  • spożycie wapnia ≥ 795 mg/dzień
  • przestrzeganie zasad diety śródziemnomorskiej
  • żywność bogata w polifenole
  • suplementacja diety kwasami omega-3 (kwas DHA)

 

Tabela 2. Założenia diety dla kobiety z cukrzycą ciążową [4, 5]

Plan żywieniowy dla kobiety z cukrzycą ciążową
Wartość energetyczna diety 30 kcal/kg należnej masy ciała 25–30 kcal/kg masy ciała – kobiety z nadwagą i otyłością (min. 1600–1800 kcal)
Spożycie węglowodanów

Około 40–50% całodziennej racji pokarmowej

Maksymalnie 180 g/dzień

Spożycie białka Około 25–30% całodziennej racji pokarmowej (około 1,1–1,3 g/kg masy ciała)
Spożycie tłuszczu Około 20–30% całodziennej racji pokarmowej (w tym < 10% nasyconych)

 

 

Opis przypadku

  • Płeć: kobieta
  • Wiek: 28 lat
  • Wzrost: 170 cm
  • Masa ciała aktualna: 68 kg
  • Masa ciała przed ciążą: 62 kg (BMI przed ciążą: 21.45 kg/m2 – prawidłowa masa ciała)
  • Ciąża: 26. tydzień
  • Wyniki badań: stężenie glukozy w surowicy krwi na czczo: 82 mg/dl (norma: < 92 mg/dl); test OGTT 2 h 155 mg/dl (norma: < 153 mg/dl)
  • Wywiad kliniczny: pacjentka bez współistniejących chorób metabolicznych w przeszłości, brak schorzeń związanych z przewodem pokarmowym, prawidłowa perystaltyka, pacjentka nie stosuje leków. Pobiera suplementy przeznaczone dla kobiet w ciąży (Pregna Plus, Pregna 250 DHA – witaminy i składniki mineralne oraz niezwykle istotny kwas w czasie ciąży – DHA w dawce 600 mg dziennie). 

PRZYKŁADOWY DOTYCHCZASOWY DZIEŃ ŻYWIENIOWY PACJENTKI – POPEŁNIANE BŁĘDY ŻYWIENIOWE

 

Założenia diety:

  • Wartość energetyczna: 30 kcal × 68 kg = 2040 kcal ~ 2000 kcal
  • Białko: 25% całodziennej racji pokarmowej = 500 kcal = 125 g
  • Węglowodany: 180 g/dzień = 720 kcal = 36% całodziennej racji pokarmowej
  • Tłuszcze: 100% – 25% z białka – 36% z węglowodanów = 39% całodziennej racji pokarmowej = 780 kcal = 86,6 g

Przyk

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy