Dołącz do czytelników
Brak wyników

Food Forum Extra

12 lipca 2019

DODATEK NR (Kwiecień 2016)

Postępowanie dietetyczne u pacjentki z chorobą Hashimoto oraz współistniejącym refluksem żołądkowo-przełykowym i hipercholesterolemią – opis przypadku

0 141

W artykule został przedstawiony przypadek pacjentki z nadwagą oraz współistniejącą chorobą Hashimoto, refluksem żołądkowo-przełykowym i hipercholesterolemią. Kobieta zgłosiła się do poradni dietetycznej w celu polepszenia ogólnego stanu zdrowia i redukcji masy ciała. Wśród innych przyczyn wizyty można wyróżnić chęć poprawy parametrów profilu lipidowego oraz złagodzenie nieprzyjemnych objawów związanych z refluksem żołądkowo- -przełykowym. Po przeprowadzeniu wywia du żywieniowego i dokonaniu oceny stanu odżywienia opracowano zindywidualizowany plan żywieniowy w postaci diety redukującej masę ciała, z jednoczesnym ograniczeniem produktów stymulujących uwalnianie soku żołądkowego. Podczas pierwszej wizyty pacjentka wspominała o braku skuteczności poprzednich interwencji, a jako przyczynę niepowodzeń wskazała brak motywacji i szybki powrót do wcześniejszych, negatywnych nawyków żywieniowych. Po zastosowaniu terapii żywieniowej zaobserwowano poprawę stanu odżywienia oraz złagodzenie objawów związanych z refluksem żołądkowo-jelitowym, z kolei pacjentka wykazała chęć i motywację kontynuowania postępowania, którego celem była długoterminowa zmiana stylu życia.

Rzadko zdarza się, że pacjent, który trafia do gabinetu dietetyka, choruje tylko na jedno schorzenie. Podobna sytuacja miała miejsce w opisywanym przypadku. Oprócz nadwagi pacjentka prezentowała również niedyspozycje żołądkowo-jelitowe (zgaga, kwaśne odbijania, uczucie kuli w gardle) związane z cofaniem się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, nieprawidłowe parametry profilu lipidowego oraz chorobę Hashimoto. W każdym z wyżej wspomnianych schorzeń zalecana jest odpowiednia terapia żywieniowa. Niestety często dzieje się tak, że zalecenia żywieniowe nawzajem się wykluczają, jak w przypadku wspomnianej choroby refluksowej (wskazana jest dieta lekkostrawna) i współistniejącej nadwagi oraz hipercholesterolemii (zalecenia obejmują dietę ubogoenergetyczną z wysoką zawartością błonnika) [1]. Warto wspomnieć, że zawsze można zastosować tzw. kompromis dietetyczny. Przykładowo, zamiast pieczywa razowego (przeciwwskazanego w refluksie) i pszennego (niezalecanego w redukcji masy ciała) można zastosować pieczywo typu graham, które nie jest tak silnie refluksogenne jak chleb razowy, a zawiera więcej błonnika niż pieczywo pszenne z mąki oczyszczonej. Zastosowanie znajdują także produkty zbożowe, które w swoim składzie zawierają rozpuszczalną frakcję błonnika (pektyny, beta-glukan), który jest delikatniejszy dla przewodu pokarmowego niż włókno nierozpuszczalne (celuloza, ligniny) [2–13]. Na ogół pacjenci dobrze tolerują gotowane płatki owsiane, miąższ owoców, blanszowane warzywa oraz mielone nasiona lnu. Produkty spożywcze, które w swoim składzie zawierają błonnik rozpuszczalny, wykazują korzystne działanie także w kontekście zaburzeń profilu lipidowego (podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i lipoprotein LDL). Beta-glukan występujący w płatkach owsianych posiada właściwości hipolipemizujące, czyli obniżające poziom cholesterolu w surowicy krwi. Preferowane oddziaływanie na parametry profilu lipidowego wykazują również kwasy omega-3 (olej rybi), fitosterole roślinne (np. sitosterol w migdałach) oraz ograniczenie cukrów prostych i alkoholu, jak w przypadku hipertrójglicerydemii [13–15]. Na uwagę zasługuje też spożycie jaj, ponieważ przez lata zakazywano spożycia żółtka w obawie przed cholesterolem, z kolei obecnie panuje przekonanie, że korzystne składniki zawarte w jajach, takie jak fosfolipidy, lecytyna oraz kwasy omega-3, wykazują wręcz pozytywne działanie w leczeniu zaburzeń profilu lipidowego i nie trzeba restrykcyjnie ograniczać ich spożycia.

Rozpatrując zasady żywienia w schorzeniach autoimmunologicznych, w tym w chorobie Hashimoto, nie można znaleźć jednoznacznych wytycznych i standardów. W literaturze pojawiają się tylko nieliczne doniesienia naukowe wskazujące na możliwość zastosowania diet bezglutenowych w leczeniu choroby Hashimoto. Głównie podkreśla się zasadność stosowania takiej diety wówczas, gdy jednocześnie występuje celiakia [16]. Powszechnie znany jest też fakt, że autoimmunologiczne zapalenie tarczycy predysponuje w kierunku rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, osteoporozy, otyłości, a także cukrzycy [16]. Warto zatem zwrócić uwagę na prawidłowe postępowanie dietetyczne w kontekście profilaktyki tych schorzeń. W diecie osób z chorobą Hashimoto wskazuje się na odpowiednie zbilansowanie pod względem zawartości jodu, żelaza, cynku oraz selenu. Składniki te mają wpływ na gruczoł tarczowy, a ich niedobór może pogarszać jego funkcję. Pacjenci z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy są także bardziej narażeni na występowanie niedoborów białka, witamin (A, C, B6, B5, B1) i pozostałych składników mineralnych (fosfor, magnez, potas, sód, chrom) [16]. 

Wskazuje się również na zwiększoną częstość występowania nietolerancji laktozy u osób z chorobą Hashimoto [17]. Asik i wsp. podają, że nawet 75,9% osób z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy nie toleruje laktozy. W celu potwierdzenia diagnozy warto wykonać wodorowy test oddechowy na nietolerancję laktozy. Okazuje się, że dieta bezlaktozowa u pacjentów ze stwierdzoną nietolerancją cukru mlecznego wpływa na spadek stężenia TSH w surowicy krwi bez potrzeby zmiany dawki L-tyroksyny [17].

Rozpatrując skuteczność postępowania żywieniowego w leczeniu chorób metabolicznych, nacisk kładzie się przede wszystkim na wzmocnienie motywacji pacjenta do stosowania zaleceń żywieniowych. Osoby chore bardzo często posiadają wiedzę i świadomość żywieniową, ale trudniej jest wyegzekwować określone rekomendacje w praktyce [18]. 

Studium pacjenta:

  • Płeć: kobieta
  • Wiek: 34 lata
  • Masa ciała: 73 kg
  • Wzrost: 159 cm
  • BMI: 28,87 kg/m2 (norma: 18,5–24,9 kg/m2)
  • Podstawowa przemiana materii: 1372 kcal
  • Zawartość tkanki tłuszczowej: 39,7% (wartość pożądana: < 32%)
  • Masa mięśni: 41,8 kg
  • Wiek metaboliczny: 49 lat
  • Masa kości: 2,2 kg (norma: > 2,4 kg)
  • Zawartość wody w organizmie: 44,7% (norma: 45–60%)
  • Poziom tkanki tłuszczowej trzewnej: 7 (norma: 1–12)
  • Stan kliniczny: refluks żołądkowo-przełykowy, cholesterol całkowity – 297 mg/dl, LDL – 132 mg/dl, 
  • trójglicerydy – 130 mg/dl, choroba Hashimoto w stanie eutyreozy (TSH – 1,8 μIU/ml), stężenie glukozy w surowicy krwi na czczo – 92 mg/dl
  • Aktywność fizyczna: mała, praca biurowa
  • Przyjmowane leki: Euthyrox – 75 μg
  • Preferencje pacjentki: pomidory posiadają właściwości refluksogenne, ale u pacjentki nie nasilają objawów zgagi; produkty mleczne tolerowane i lubiane – nie stwierdza się nietolerancji laktozy; produkty źle tolerowane to: cytrusy, czosnek, kiszona kapusta i ogórki.
  • Założenia diety:
  • Wartość energetyczna: 1372 × 1,4 = 1920,8 kcal
  • Deficyt: 600 kcal
  • 1920,8 – 600 = 1320,8 ~1300 kcal
  • Zawartość tłuszczu: 25–30%: 325–390 kcal: 
  • 36–43 g
  • Zawartość białka: 20–25%: 260–325 kcal: 65–81,25 g
  • Zawartość węglowodanów: 50–55%: 650–715 kcal: 
  • 162,5–178,75 g

Plan żywieniowy:

  • Zalecana suplementacja: codziennie 2 kapsułki tranu Mollersa
  • Codziennie łyżeczka zmielonego ostropestu plamistego popita obficie wodą 

Dzień 1
I Śniadanie:

Koktajl bananowy: Wszystkie składniki zblendować.

  • Płatki owsiane    40 g – 4 łyżki
  • Jogurt naturalny    200 g – 1 szklanka
  • Banan    120 g – 1 sztuka
  • Len    5 g – 1 łyżeczka

II Śniadanie:

Chleb graham (zamiennie orkiszowy lub żytni jasny) z sałatą i pastą brokułową: 

  • Pasta z brokułu i fety – użyć 1/10 przygotowanej ilości: Brokuł ugotować. W misce umieścić brokuł i ser. Doprawić pieprzem i zblendować na gładką masę. 
  • 1 brokuł
  • 200 g sera typu feta
  • Pieprz
  • Chleb graham    35 g – 1 kromka
  • Sałata    10 g – 2 liście

III Śniadanie:

Koktajl truskawkowy – wziąć w bidonie do pracy: Składniki zblendować.

  • Jogurt naturalny    200 g – 1 szklanka
  • Truskawki mrożone    70 g – 1/2 szklanki
  • Ziarna chia    10 g – 1 łyżka

Obiad:

Pierś z kurczaka nadziewana mozzarellą i suszonymi pomidorami plus pureé: Pierś z kurczaka naciąć w jej najgrubszym miejscu, aż do jej drugiego końca – najlepiej robić to wolno, aby nie przerwać mięsa. Oliwę oraz przyprawy wymieszać, natrzeć pierś od środka i z zewnątrz. Do środka włożyć mozzarellę oraz suszone pomidory. Na koniec otwór spiąć wykałaczkami. Mięso przełożyć do naczynia żaroodpornego i piec w piekarniku nagrzanym do 180˚C ok. 20–30 min.

  • Pierś z kurczaka    100 g – 1/2 piersi
  • Ser mozzarella    30 g – 3 cienkie plastry
  • Suszone pomidory    80 g – 4 sztuki
  • (mogą być z oleju, wtedy trzeba je odsączyć)
  • Oliwa z oliwek    3 g – 1/2 łyżeczki
  • Pieprz, słodka papryka
  • Pureé: ziemniaki rozgnieść z oliwą z oliwek (można dodać zioła prowansalskie)
  • Ziemniaki    280 g – 4 małe sztuki
  • Oliwa z oliwek    3 g – 1/2 łyżeczki

Kolacja:

Kanapka z sałatą, serkiem grani i pomidorem:

  • Ser typu grani    50 g – 1/3 opakowania 150 g
  • Chleb graham    35 g – 1 kromka
  • Sałata    10 g – 2 liście
  • Pomidor bez skórki    100 g – 1/2 sztuki

Dzień 2
I Śniadanie:    

Koktajl malinowy: Wszystkie składniki zblendować.

  • Jogurt naturalny    200 g – 1 sztuka
  • Maliny mrożone    140 g – 1 szklanka
  • Płatki owsiane    30 g – 3 łyżki
  • Len    10 g – 1 łyżka

II Śniadanie:

Koktajl jagodowy – wziąć w bidonie do pracy (składniki na dwie porcje, drugą spożyć na III śniadanie):
Składniki zblendować.

  • Jogurt naturalny    200 g – 1 szklanka
  • Jagody mrożone    140 g – 1 szklanka
  • Płatki owsiane    40 g – 4 łyżki
  • Len (nasiona)    20 g – 2 łyżki

III Śniadanie:

Druga porcja koktajlu

Obiad:     

Krem z cukinii: Cukinię obraną ze skóry oraz obranego ziemniaka pokroić w kostkę. Cebulę drobno posiekać i zeszklić na rafinowanej oliwie. Dodać ziemniaki, a za chwilę cukinię i smażyć ok. 4 min, od czasu do czasu mieszając. Wlać bulion, zagotować i dusić pod przykryciem. Pod koniec gotowania dodać zioła, doprawić pieprzem.

  • Cukinia        400 g – 1 sztuka
  • Ziemniaki    140 g – 2 małe sztuki
  • Cebula    czerwona        20 g – 2 plastry
  • Oliwa z oliwek    9 g – 1 i ½ łyżeczki
  • Bulion warzywny bio    500 g – 2 szklanki
  • Pieprz, ulubione zioła

Kolacja:

Chleb graham z sałatą i wędzoną makrelą, druga kanapka z pastą brokułową z dnia poprzedniego (1/10 porcji), pomidor:

  • Chleb graham    70 g – 2 kromki
  • Sałata        10 g – 2 liście
  • Makrela wędzona        50 g – 2 łyżki
  • Pasta brokułowa
  • Pomidor bez skórki        200 g – 1 sztuka 

Dzień 3 
I Śniadanie:

Migdałowa owsianka: Mleko podgrzać i dodać pozostałe składniki.

  • Mleko 1,5%    300 g – 1 i 1/2 szklanki
  • Płatki migdałowe        10 g – 1 łyżka
  • Płatki owsiane        30 g – 3 łyżki
  • Nasiona babki płesznik    10 g – 1 łyżka

II Śniadanie:

Chleb graham z sałatą i polędwicą sopocką:

  • Chleb graham    35 g – 1 kromka
  • Sałata    10 g – 2 liście
  • Polędwica sopocka        15 g – 1 plaster

III Śniadanie:

Jabłko bez skóry    200 g – 1 sztuka
Płatki migdałowe    10 g – 1 łyżka

Obiad:

Roladka z piersi kurczaka/indyka, pureé ziemniaczane oraz marchew starta na tarce: Mięso rozbić, doprawić z obu stron pieprzem, ułożyć plastry sera mozzarella, natkę pietruszki oraz drobno pokrojonego pomidora i zwinąć w roladę. Następnie owinąć szczelnie w cienką, przezroczystą folię do żywności. Gotować ok. 20 min we wrzątku. Zjeść z pureé i startą marchewką.

  • Mięso z piersi kurczaka/indyka    150 g – 3/4 piersi 
  • Ser Mozzarella    20 g – 2 plastry 
  • Pomidorki koktajlowe    40 g – 2 sztuki
  • Natka pietruszki    1 łyżka posiekanej

Pureé: ziemniaki rozdusić z oliwą (można dodać odrobinę mleka 1,5%).

  • Ziemniaki    280 g – 4 małe sztuki
  • Oliwa z oliwek    3 g – 1/2 łyżeczki
  • Starta marchew    200 g – 2 sztuki

Kolacja:

Chleb graham z sałatą i wędzoną makrelą:

  • Chleb graham    70 g – 2 kromki
  • Sałata    10 g – 2 liście
  • Makrela wędzona        50 g – 2 łyżki

Dzień 4 
I Śniadanie:

Bułka z sałatą i pastą jajeczną z awokado: Pasta jajeczna z awokado: Jajko ugotować, posiekać w kosteczkę, posolić odrobiną soli ziołowej morskiej. Awokado przełożyć do jajek, wymieszać, doprawić pieprzem. Dodać oliwę, kolendrę lub inną zieleninę.

  • Jajko    58 g – 1 sztuka
  • Awokado (miękkie!)        40 g – 1/3 sztuki
  • Oliwa z oliwek    2 g – 1/3 łyżeczki
  • Pieprz, odrobina soli ziołowej morskiej, kolendra lub inna zielenina
  • Bułka grahamka    60 g – 1 mała sztuka
  • Sałata

II Śniadanie:

  • Płatki migdałowe    10 g – 1 łyżka
  • Kiwi    140 g – 2 małe sztuki 

III Śniadanie:

Koktajl truskawkowy – wziąć w bidonie do pracy:
Składniki zblendować.

  • Jogurt naturalny    200 g – 1szklanka
  • Truskawki    70 g – 1/2 szklanki
  • Ziarna chia    10 g – 1 łyżka

Obiad:

Dorsz z pureé brokułowym:
Dorsza upiec w piekarniku (wcześniej natrzeć np. ziołami prowansalskimi) wraz z marchwią pokrojoną w paseczki, oprószoną tymiankiem. Ziemniaki ugotować, brokuł zblanszować, gotowe warzywa zblendować z mlekiem i odrobiną oliwy z oliwek. Na pureé brokułowym ułożyć dorsza i marchewkę.

  • Dorsz    150 g – 1 średniej wielkości porcja
  • Marchew    100 g – 1 sztuka
  • Tymianek, zioła prowansalskie, sok z cytryny
  • Ziemniaki    210 g – 3 sztuki
  • Brokuł    200 g – 2 szklanki różyczek
  • Mleko 1,5%    50 g – 1/4 szklanki
  • Oliwa z oliwek    3 g – 1/2 łyżeczki

Kolacja:

Kanapka z sałatą, polędwicą sopocką i pomidorem:

  • Chleb graham    70 g – 2 kromki
  • Sałata    10 g – 2 liście
  • Polędwica sopocka        15 g – 1 plaster
  • Pomidor sparzony bez skórki    200 g – 1 sztuka

Dzień 5 
I Śniadanie:

Owsianka:

  • Mleko 1,5%    300 g – 1 i ½ szklanki
  • Płatki owsiane    30 g – 3 łyżki
  • Len (nasiona)    10 g – 1 łyżka
  • Płatki migdałowe        10 g – 1 łyżka

II Śniadanie: 

Kanapki z sałatą i pastą brokułową – druga kanapka na III śniadanie:

  • Chleb graham    70 g – 2 kromki
  • Sałata        10 g – 2 liście
  • Pasta z brokułu (1/10 porcji z dnia pierwszego)

III Śniadanie:

  • Druga kanapka z II śniadania

Obiad:

Naleśniki z musem truskawkowym: Ciasto naleśnikowe: Wszystkie składniki połączyć, następnie smażyć na patelni skropionej rafinowaną oliwą z oliwek. Smażyć małe naleśniki.

Ciasto:

  • Mąka razowa    50 g – ok. 5 łyżek
  • Mąka pszenna    10 g – 1 łyżka
  • Mleko 1,5%    100 g – 1/2 szklanki
  • Jaja    58 g – 1 sztuka
  • Oliwa z oliwek rafinowana    3 g – 1/2 łyżeczki

Mus truskawkowy: składniki zblendować.

  • Jogurt naturalny    100 g – 1/2 szklanki 
  • Truskawki    70 g – 1/2 szklanki
  • Ziarna chia    10 g – 1 łyżka

Kolacja:

  • Jajko...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy