Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

11 stycznia 2019

NR 1 (Luty 2018)

Nowe normy żywienia dla populacji Polski

0 148

Normy żywienia to podstawowe wytyczne określające ilość energii i składników odżywczych, które powinny być dostarczane w zwyczajowej diecie wszystkich zdrowych osób w populacji. Dla żywieniowców stanowią swoisty drogowskaz, który pozwala na zbilansowanie jadłospisu pacjenta. Jak wiadomo, nauka, a w szczególności kwestie związane z żywieniem i dietetyką, nieustannie ewoluuje, dlatego istotne jest uwzględnianie w codziennej praktyce aktualnych trendów. Takie zaktualizowane wytyczne dotyczące żywienia populacji polskiej ukazały się niedawno, a mianowicie w grudniu 2017 r. Jednostką naukowo-badawczą, która wydała aktualne normy żywienia, jest Instytut Żywności i Żywienia z siedzibą w Warszawie.

Co nowego?

Dotychczas obowiązywały normy z 2012 r., z kolei rok 2017 przyniósł zmiany, które powinny być uwzględnione w codziennej praktyce dietetyka.

Białka

W obecnych normach żywienia z 2017 r. uwzględniono propozycję podniesienia akceptowalnych zakresów energii pochodzącej z białka. Jak tłumaczą autorzy, ma to na celu ułatwienie planowania jadłospisów.

Z punktu widzenia dietetyka praktyka faktycznie trudno jest zbilansować jadłospis zgodnie z wytyczną 0,9 g białka na kilogram masy ciała. Przykładowo kobieta o masie ciała 50 kg powinna dostarczać ze zwyczajową dietą 45 g białka, w praktyce zazwyczaj ta ilość jest przekraczana z uwagi na wszechobecność białka w produktach spożywczych (białko występuje nie tylko w mięsie, jajach i nabiale, ale także w makaronach, pieczywie, orzechach czy nawet warzywach i owocach). W aktualnych normach dopuszcza się spożycie białka przez dzieci 0–2 lat do 15% całodziennej racji pokarmowej, natomiast przez starsze dzieci, młodzież, dorosłych i seniorów – do 20%. Dotychczas obowiązywały wytyczne dla całej populacji do 15% białka w całodziennej racji pokarmowej.

Tłuszcze

W aktualnych normach podkreślono wpływ poszczególnych kwasów tłuszczowych na organizm człowieka. Najważniejsze wnioski przedstawiono w tabeli 1.

W obecnych normach żywienia z 2017 r. uwzględniono propozycję podniesienia akceptowalnych zakresów energii pochodzącej z białka. Jak tłumaczą autorzy, ma to na celu ułatwienie planowania jadłospisów.

 

W zaktualizowanych normach uwzględniono również maksymalne ilości nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie. U dzieci od pierwszego do dziewiątego roku życia maksymalnie 10% energii powinno pochodzić z nasyconych kwasów tłuszczowych, z kolei dla osób powyżej 10. roku życia wartość ta nie powinna przekraczać 5–6%. W normach z 2017 r. zwraca się także uwagę na dostarczanie wraz z dietą kwasów omega-3 – zalecenia obejmują podaż 250 mg EPA + DHA dziennie, najlepiej w postaci dwóch porcji ryb na tydzień, w tym jednej tłustej. Zwraca się również uwagę na fakt zanieczyszczenia ryb, dlatego tygodniowe spożycie łososia nie powinno przekraczać 100 g, a śledzia 400 g. Biorąc pod uwagę problematyczną kwestię spożycia ryb przez kobiety ciężarne, uwzględniono gatunki zalecane (łosoś norweski, hodowlany, szprot niewędzony, sardynki, sum, pstrąg hodowlany, flądra, krewetki, przegrzebki, ostrygi, dorsz, krab, ryba maślana, makrela atlantycka, morszczuk, langusta). Ponadto w normach istnieje zapis, że „korzyści zdrowotne spożywania umiarkowanych ilości ryb przez kobiety ciężarne przeważają nad ryzykiem”.

Tabela 1. Wpływ nasyconych kwasów tłuszczowych na organizm człowieka (źródło: normy żywienia IŻŻ, 2017)

  • nasycony kwas tłuszczowy (palmitynowy) podnosi stężenie cholesterolu całkowitego oraz lipoprotein LDL
  • zastąpienie w diecie nasyconych kwasów tłuszczowych nienasyconymi – zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
  • przyjmowanie kwasu kaprylowego (nasycony kwas tłuszczowy zawierający osiem atomów węgla) zmniejsza ryzyko chorób bakteryjnych oraz grzybic układu pokarmowego
  • nie istnieją przekonujące dowody na szkodliwość tłuszczu mlecznego
  • średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (zawarte w oleju kokosowym) łatwo się przyswajają, a ich spożycie może być korzystne w przypadku redukcji masy ciała
  • olej kokosowy nie podnosi stężenia cholesterolu całkowitego oraz lipoprotein LDL, ale z drugiej strony nie podwyższa stężenia frakcji HDL – jak ma to miejsce w przypadku wielu olejów roślinnych
  • dieta z wysoką zawartością oleju palmowego powoduje zaburzenia gospodarki węglowodanowej, dodatkowo olej palmowy zawiera zanieczyszczenia (np. 3-monochloropropanodiol) o przypuszczalnie rakotwórczym działaniu na organizm człowieka

 

 

 

Spożycie jaj

Kwestia dostarczania jaj w codziennej diecie już od wielu lat budzi kontrowersje w środowisku dietetyków oraz osób interesujących się zdrowym stylem życia. Zagadnienie dotyczące spożycia jaj zostało również poruszone w najnowszych normach. Dla osób zdrowych, bez podwyższonego stężenia cholesterolu w surowicy krwi, zaleca się spożycie do siedmiu sztuk tygodniowo. Jak to spożycie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy