Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ciąża i zdrowy rozwój dziecka , Otwarty dostęp

11 stycznia 2019

NR 1 (Luty 2018)

LGG Czy jest to najlepiej przebadany szczep probiotyczny?

0 172

Prozdrowotne bakterie nie są „wynalazkiem” współczesnego przemysłu farmaceutycznego i stosowane były z powodzeniem już w czasach starożytnych. W źródłach podaje się, że już w 96 r. p.n.e. zalecano spożywanie fermentowanych napojów mlecznych w dolegliwościach trawiennych czy u osób wracających do zdrowia, w trakcie rekonwalescencji. Na przełomie kolejnych lat koncepcje dotyczące stosowania żywych kultur bakteryjnych ewoluowały i zmieniały się. Odkrycie i powszechne wdrożenie antybiotyków doprowadziło do przejściowego spadku zainteresowania teorią probiotykoterapii. Aktualnie obserwujemy intensywny powrót do idei probiotykoterapii, zarówno w aspekcie profilaktyki, jak i wspomagania leczenia. Coraz większa liczba badań naukowych wskazuje na celowość ich stosowania w szeregu jednostek 
chorobowych. 
Probiotyki to żywe szczepy bakterii, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny efekt zdrowotny na organizm gospodarza. Na uwagę zasługuje jednak fakt, iż immunostymulujące właściwości mają również powstające w toku przemian bakteryjnych metabolity mikroorganizmów probiotycznych czy też martwe szczepy bądź wyizolowane DNA bakteryjne. 
W celu osiągnięcia określonego efektu klinicznego, czyli poprawy stanu zdrowia, w konkretnych jednostkach chorobowych zastosować należy ściśle określony szczep/
/szczepy bakterii probiotycznych. Należy bowiem zaznaczyć, iż właściwości danego probiotyku są szczepozależne i pozytywnych cech jednego drobnoustroju nie można przypisywać innemu, nawet blisko spokrewnionemu. Precyzyjne zdefiniowanie właściwości szczepu jest zatem najistotniejszą cechą probiotyku, a wymagania stawiane szczepom probiotycznym są bardzo wysokie. Spośród funkcjonalnych cech, jakimi powinien się on charakteryzować, należy wymienić:

  • ludzkie pochodzenie (szczepy bakterii pochodzące z ludzkiego przewodu pokarmowego),
  • ściśle określona przynależność taksonomiczna (dokładne określenie gatunku i rodzaju bakterii),
  • brak patogennego, negatywnego wpływu na organizm,
  • odporność na działanie soku żołądkowego i enzymów trawiennych, 
  • zdolność adhezji do nabłonka jelitowego i konkurencja o miejsca receptorowe z drobnoustrojami patogennymi,
  • zdolność do produkcji substancji o charakterze przeciwdrobnoustrojowym (np. bakteriocyny), a tym samym antagonizm względem patogenów,
  • potwierdzony odpowiednimi badaniami klinicznymi korzystny efekt zdrowotny [1–6].

Ciekawą i mniej dotychczas poznaną właściwością probiotyku jest potencjalna zdolność do wspomagania redukcji masy ciała.

 

Należy zaznaczyć, iż nie tylko właściwości szczepu czy określenie wspomnianej przynależności taksonomicznej mają znaczenie dla efektu probiotykoterapii. Istotna jest również odpowiednio wysoka liczebność bakterii w stosowanym preparacie. O jakości danego probiotyku świadczy w znacznej mierze liczba badań klinicznych przeprowadzonych z jego udziałem, w aspekcie różnych jednostek chorobowych. 

 

Bez wątpienia jednym z najlepiej przebadanych szczepów probiotycznych na świecie jest Lactobacillus rhamnosus GG ATCC 53103 (GG), zwany także „probiotycznym mercedesem”. Ta Gram-dodatnia bakteria wyizolowana została w 1983 r., a swoją nazwę zawdzięcza dwóm odkrywcom – Gorbachowi i Goldinowi. Opisywany szczep bakteryjny spełnia wszystkie wymagania stawiane probiotykom, a ponadto jest mikroorganizmem najlepiej jak dotąd sprawdzonym. Szczep LGG ma niemal 800 badań, w tym cechujące się najwyższą wiarygodnością badania kliniczne z randomizacją i kontrolą placebo. Udokumentowano działanie opisywanego szczepu w licznych jednostkach chorobowych, zarówno profilaktyczne, jak i wspomagające leczenie, takie jak: skracanie czasu trwania biegunki (infekcyjne, poantybiotykowe, szpitalne, podróżne), profilaktyka występowania i redukcja nasilenia atopowego zapalenia skóry (AZS), zmniejszenie częstości nawracających infekcji czy profilaktyka próchnicy i wielu innych. Co więcej, obiecujące wyniki otrzymano również u niemowląt z krwawieniami z przewodu pokarmowego, w redukcji powikłań żywienia enteralnego, nieswoistych zapaleniach jelit i chorobie wrzodowej czy enteropatii tropikalnej [7–14].

Szczep LGG ma niemal 800 badań, w tym cechujące się najwyższą wiarygodnością badania kliniczne z randomizacją i kontrolą placebo.

 

Biegunki infekcyjne i towarzyszące antybiotykoterapii

Bez wątpienia najlepiej udokumentowaną właściwością LGG jest skuteczność szczepu w zapobieganiu i skracaniu czasu trwania biegunek. Występowanie biegunki jest najczęściej wynikiem zakażenia i kolonizacji przewodu pokarmowego przez patogenne drobnoustroje pochodzenia zewnętrznego, choć niekiedy zdarza się, iż główną przyczyną biegunki stają się bakterie naturalnie zasiedlające przewód pokarmowy. Biegunka infekcyjna należy do jednych z najczęstszych dolegliwości wieku dziecięcego. Postępowanie terapeutyczne w biegunce dziecięcej nadal jest udoskonalane, w związku z czym od wielu lat powszechnie stosowane są również probiotyki (m.in. LGG). Jak wykazały badania, profilaktyczna podaż szczepu LGG redukuje ryzyko wystąpienia biegunki infekcyjnej u dzieci, a w razie wystąpienia biegunki skraca średni czas jej trwania.

Korzystnych efektów można spodziewać się również u pacjentów w trakcie trwania biegunki, gdzie suplementacja opisywanym szczepem przyczynia się do istotnej redukcji liczby wypróżnień na dobę. Odmianą biegunki infekcyjnej jest również biegunka podróżnych, spowodowana zazwyczaj narażeniem na kontakt z drobnoustrojami występującymi w krajach o niższym stopniu higieny, które kolonizując przewód pokarmowy, przyczyniają się do wystąpienia biegunki. Jak dowiodły przeprowadzone metaanalizy, zastosowanie szczepu Lactobacillus rhamnosus GG zmniejszało ryzyko wystąpienia biegunki u 8% podróżujących pacjentów.

Warto jednak zaznaczyć, iż najszerzej zastosowanie LGG udokumentowano w profilaktyce i leczeniu biegunki poantybiotykowej. Ten rodzaj biegunki dotyczy nawet 40% pacjentów przyjmujących antybiotyki i manifestuje się zarówno poprzez krótkie epizody biegunkowe, jak i wyniszczające odwodnienia wynikające z zakażenia toksynotwórczego Clostridium difficile. Jedna z przeprowadzonych metaanaliz, gdzie pod uwagę brano wyniki aż 34 randomizowanych, kontrolowanych placebo badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, wykazała, iż zastosowanie probiotyków w istotny statystycznie sposób zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunki poantybiotykowej (nawet o 52%). Jak dodatkowo zaobserwowano, zastosowanie LGG zmniejszyło również częstość występowania nudności, wymiotów i bólów brzucha u pacjentów w trakcie prowadzenia terapii eradykacyjnej Helicobacter pylorii [15–27]. 

 

Choroby alergiczne i atopowe

Atopowe zapalenie skóry to jeden z najczęstszych problemów dermatologicznych i alergicznych wieku dziecięcego. Szacuje się, iż w Polsce problem ten dotyczyć może nawet co piątego dziecka, nierzadko występując również u pacjentów w wieku dorosłym. Badania naukowe wskazują na celowość zastosowania szczepu LGG w leczeniu i profilaktyce opisywanej choroby. Isolauri i wsp. w dwóch randomizowanych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą wykazali, że podawanie niemowlętom z atopowym zapaleniem skóry szczepów Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) oraz Bifidobacterium lactis Bb-12 zmniejsza nasilenie i rozległość objawów atopii. W innej z kolei analizie kobietom ciężarnym z obciążonym rodzinnie wywiadem atopowym na 2–4 tygodnie przed terminem porodu oraz ich potomstwu do szóstego miesiąca życia podawano LGG, uzyskując istotnie niższe występowanie wyprysku atopowego w drugim, czwartym i siódmym roku życia dziecka, w porównaniu z grupą otrzymującą placebo [28–30].

Nawracające infekcje

Celowe jest również stosowanie Lactobacillus rhamnosus GG u pacjentów z nawracającymi infekcjami układu oddechowego. Ocena skuteczności działania szczepu LGG w redukcji częstości nawracających infekcji przeprowadzona zastała na 280 dzieciach uczęszczających do żłobka i przedszkola. Wykazano, że ryzyko zachorowania na infekcje górnych dróg oddechowych u dzieci otrzymujących probiotyk było niższe aż o 34% w porównaniu do grupy maluchów, u których nie wprowadzono suplementacji probiotycznej. Ponadto udokumentowano zmniejszenie liczby występowania infekcji górnych dróg oddechowych trwających dłużej niż trzy dni aż o 43% [31]. 

Bez wątpienia najlepiej udokumentowaną właściwością LGG jest skuteczność szczepu w zapobieganiu i skracaniu czasu trwania biegunek.

 

Czynnościowe zaburzenia przewodu pokarmowego 

Pozytywny efekt suplementacji szczepem LGG zaobserwowano również u pacjentów z czynnościowymi zaburzeniami przewodu pokarmowego (zespół jelita nadwrażliwego – IBS). W randomizowanych badaniach z placebo, w których porównywano nasilenie bólu brzucha u 141 dzieci, przyjmowanie szczepu LGG spowodowało statystycznie istotne zmniejszenie częstości i natężenia odczuwanych dolegliwości. Przeprowadzona metaanaliza potwierdziła również, iż stosowanie powyższego szczepu u dzieci cierpiących na czynnościowe bóle brzucha rokuje większe szanse na zniwelowanie dolegliwości lub zmniejszenie ich odczuwania niż w przypadku osób przyjmujących placebo. Badacze polscy (Gawrońska i wsp.) również oceniali skuteczność szczepu LGG w leczeniu czynnościowych bólów brzucha u dzieci. Do badania włączono 104 dzieci z dyspepsją czynnościową lub zespołem jelita drażliwego. W całej grupie badanej odnotowano korzystny efekt działania probiotyku, w porównaniu z grupą kontrolną [32–37]. 

Ze względu na wielokierunkowość działania probiotyków, a także doniesienia dotyczące szerokiego zakresu działania przeciwbakteryjnego omawianego szczepu, przeprowadzono badanie oceniające wpływ długotrwałego stosowania LGG jako dodatku do mleka na ryzyko rozwoju próchnicy u dzieci. W badaniu brało udział blisko 600 uczestników w wieku 1–6 lat. Dzieci przez pięć dni w tygodniu otrzymywali preparaty zawierające Latobacillus rhamnosus GG lub placebo przez siedem miesięcy. Wykazano istotnie mniejszą częstość występowania próchnicy oraz niższą liczbę bakterii Streptococcus w jamie ustnej dzieci otrzymujących LGG, w porównaniu z placebo. 

Korzystne efekty odnotowano również w zakresie wpływu LGG na rozwój niemowląt. W jednym z badań analizowano, jak mieszanki dla niemowląt z dodatkiem probiotyku wpływają na rozwój dzieci w ciągu pierwszego półrocza życia. Wykazano lepszy wzrost i rozwój dzieci karmionych mieszankami z dodatkiem probiotyku oraz większą częstość wypróżnień w tej grupie pacjentów. Ciekawą i mniej dotychczas poznaną właściwością probiotyku jest potencjalna zdolność do wspo...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Załóż konto lub zaloguj się.
Czekają na Ciebie bezpłatne artykuły pokazowe z wybranych numerów czasopisma.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy