Dołącz do czytelników
Brak wyników

ABC prawidłowego żywienia

20 stycznia 2019

NR 3 (Czerwiec 2018)

Kwasy omega-3, omega-6 i omega-9 – dlaczego trzeba suplementować nimi dietę?

0 74

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe od lat doceniane są jako profilaktyczne suplementy zdrowotne. Wśród nich najczęściej polecanym był do tej pory kwas linolowy i alfa-linolenowy. Tymczasem, jak wykazują liczne badania kliniczne prowadzone na całym świecie, niezwykle korzystnym dla człowieka w profilaktyce wielu chorób oraz ich leczeniu jest kwas gamma-linolenowy występujący w roślinach, takich jak wiesiołek, ogórecznik i czarna porzeczka. 

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), inaczej kwasy tłuszczowe egzogenne, w piśmiennictwie anglojęzycznym występujące jako EFA (Essential Fatty Acids), to tzw. kwasy tłuszczowe niezbędne, ponieważ nie mogą być syntetyzowane w ludzkim organizmie, ale muszą być dostarczone do niego z pokarmem. Nie wszystkie NNKT zbudowane są tak samo, wyróżnia się bowiem kwasy omega-3,
omega-6 i omega-9. Na czym polega różnica? Na umiejscowieniu ostatniego podwójnego wiązania w łańcuchu węglowym – w kwasach omega-3 znajduje się ono przy trzecim od końca atomie węgla, w omega-6 – przy szóstym, a w omega-9 – przy dziewiątym. 

Rola NNKT w organizmie ludzkim jest ważna, ich niedobór może bowiem doprowadzić do wielu patologii we wszystkich układach i narządach.

Kwasy linolowy (LA), należący do omega-6, występuje w nasionach siemienia lnianego, dyni, sezamu, soi, słonecznika, konopi i szafranu oraz w orzechach włoskich, a alfa-linolenowy (ALA) w nasionach lnu, soi, rzepaku, w oleju canola, w orzechach włoskich i kiełkach pszenicy, roślinach o zielonych liściach oraz w glonach i fitoplanktonie morskim. Obydwa, jako że nie są syntezowane przez ludzki organizm (z braku odpowiednich enzymów), określane są również mianem macierzystych niezbędnych kwasów (Parent Essential Oils – PEOs). W szeregu przemian biochemicznych mogą być one dalej przekształcane w pozostałe kwasy z poszczególnych rodzin i dalej w hormony tkankowe – eikozanoidy.

NNKT były niegdyś nazywane witaminą F, czasem tym mianem określa się tylko kwasy alfa-linolenowy i linolowy. W chwili obecnej określenie to jest stosowane prawie wyłącznie w celach marketingowych w kosmetologii i dietetyce, natomiast nie jest stosowane w terminologii medycznej. 

NNKT stanowią materiał wyjściowy do biosyntezy prostaglandyn, prostacyklin, tromboksanów i leukotrienów, biorą udział w transporcie i utlenianiu cholesterolu, są także składnikami lipidów błon komórkowych.

Powszechnie znaną właściwością NNKT, zwłaszcza kwasów omega-3, jest ich pozytywny wpływ na układ krążenia, bowiem obniżają poziom cholesterolu, hamują syntezę trójglicerydów i agregację płytek krwi, chronią serce przed niedotlenieniem, a także nieznacznie obniżają ciśnienie tętnicze. Dlatego też odpowiednia ilość i jakość spożywanych kwasów tłuszczowych odgrywa ogromną rolę w profilaktyce chorób tego układu. Nieprawidłowe nawyki żywieniowe w zakresie spożywania tłuszczów są jednym z głównych czynników ryzyka choroby wieńcowej. 

Inne funkcje kwasów omega-3 i omega-6 to: wsparcie dla komunikacji między komórkami, wspomaganie funkcji mitochondriów, wzmacnianie działania insuliny, osłabienie procesów zapalnych, wspomaganie prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego oraz dla rozwoju i funkcjonowania nadnerczy, oczu, ucha wewnętrznego i układu rozrodczego, są niezbędne w wytwarzaniu erytrocytów, a także zapewniają wsparcie strukturalne błon komórkowych.

Podkreśla się również rolę kwasów omega-3 w profilaktyce chorób wieku podeszłego, takich jak demencja i choroba Alzheimera. Uważa się także, że NNKT mają wpływ na zapadalność na choroby nowotworowe, chociaż wpływ ten jest złożony i wciąż dyskutowany. Pierwszymi oznakami deficytu NNKT w organizmie są z reguły różnego rodzaju zaburzenia skórne. Zarówno kwasy omega-3, jak i omega-6, są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ludzkiej skóry, a ich deficyt powoduje szereg zmian w strukturze warstwy rogowej, odbijających się przede wszystkim na funkcjonowaniu bariery naskórkowej i powodujących...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy