Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychodietetyka

19 stycznia 2019

NR 2 (Kwiecień 2018)

Kleszcze a mózg
Co warto wiedzieć o psychologicznych aspektach boreliozy?

0 72

Krętek Borrelia, spiralna bakteria występująca w postaci kilku genogatunków i charakteryzująca się niespecyficznymi cechami, to patogen boreliozy, niebezpiecznej, wieloukładowej choroby. W przypadku groźnych dla zdrowia i życia kompleksów objawów, skutków czy powikłań niebagatelną rolę odgrywają aspekty psychologiczne i neuropsychologiczne – zarówno w kontekście samopoczucia pacjenta, jak i jego leczenia.

Okazuje się, że w obliczu choroby problemy mogą sprawiać zarówno zespoły neurologiczno-psychiatryczne (np. fibromialgia, zespół przewlekłego zmęczenia), jak i symptomy upodabniające boreliozę do depresji (np. labilność emocjonalna, zaburzenia snu, drażliwość).

Dodatkowo przypuszcza się, że liczba nowo zdiagnozowanych zachorowań na boreliozę może być wielokrotnie wyższa niż na AIDS. To niewątpliwie uwydatnia znaczenie problemu w perspektywie globalnej, a także konieczność społecznego uświadamiania i właściwego diagnozowania w celu podejmowania najlepszej pomocy specjalistycznej [1–4].

Borelioza czy choroba psychiczna

Praktyka ukazuje, iż prawidłowe zdiagnozowanie boreliozy nie należy do oczywistości. Diagnoza nie raz jest błędnie ustanowiona z rozmaitych przyczyn. Powszechnie uznana wiedza akcentuje wieloobjawowość choroby, wyróżniając kolejno objawy: skórne, stawowe, kardiologiczne, neurologiczne i psychiczne. Gama symptomów i ich różnorodność nierzadko bywa źródłem podejmowania niewłaściwych działań leczniczo-diagnostycznych, których skutkiem jest osłabienie pacjenta na płaszczyźnie somatycznej oraz psychologicznej. Bezwzględnie należy pamiętać, że wiele objawów boreliozy jest podobnych do zaburzeń psychicznych innego pochodzenia. W symptomatologii tej można przemieszczać się od oznak jakościowych, zaburzeń świadomości, wczesnych zaburzeń pamięci, obniżenia koncentracji uwagi, obniżenia nastroju, aż do późnych, występujących w zaawansowanych stadiach choroby, np. przewlekłego zmęczenia, zaburzeń snu czy bezsenności oraz objawów psychopatologicznych. Międzynarodowa Klasyfikacja ICD-10 jasno i klarownie umieszcza zaburzenia świadomości wywołane przebiegiem neuroboreliozy, w kategorii zaburzeń niewywołanych alkoholem i innymi substancjami psychoaktywnymi. Ponadto pozostałe powikłania psychotyczne i nerwicowe przypisuje grupie innych zaburzeń psychicznych spowodowanych uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu i chorobą somatyczną. Tak oto stwierdza się niespełnianie przez objawy psychiczne boreliozy kryteriów choroby psychicznej, a także uznaje się je za zaburzenia obniżające m.in. komfort i jakość życia pacjentów [5].

Kierunek: mózg

Opracowane przez badaczy modele choroby wykazują, iż krętek Borrelia dryfujący w krwiobiegu w ciągu kilku dni przedostaje się do mózgu. Według The Complexities of Lyme Disease przez pierwsze dziesięć dni od zakażenia, bariera krew–mózg praktycznie nie istnieje, co z kolei umożliwia wniknięcie patogenu i tym samym wywołanie szerokiej gamy neuroobjawów. Jednym z nich jest zapalenie mózgu i opon mózgowych, w wyniku którego produkowana neurotoksyna (kwas chinolinowy) w nadmiarze doprowadza do kłopotów z pamięcią krótkotrwałą. Ponadto u pacjentów zauważa się obniżoną zdolność koncentracji uwagi, trudności w myśleniu oraz nadwrażliwość gałek ocznych, czego podłożem jest ograniczenie przepływu krwi przez naczynia mózgowe. Badania mózgu chorujących na boreliozę wykazały, że to uszkodzenia czołowej części kory mózgowej oraz jąder podstawnych (w tym płatów czołowych) odpowiedzialne są za zmiany osobowościowe [6–8].

Objawy psychopatologiczne

Niestety, mnogość objawów boreliozy nadal buduje blokady w sprawnym jej diagnozowaniu. Bariery wznoszone przez organizm człowieka na skutek rozprzestrzeniania się czynnika chorobotwórczego prowadzą do upadku kondycji fizycznej i psychicznej jednostki, czego manifestacją są m.in. depresja, encefalopatia czy zespół przewlekłego zmęczenia. Pośród symptomów psychopatologicznych mogą pojawiać się halucynozy organiczne, zaburzenia katatoniczne i urojeniowe, zaburzenia maniakalne, dysocjacyjne oraz dwubiegunowe. Rozpoznając chorobę, warto mieć na względzie różnicowanie depresji w boreliozie i depresji ogółem.

Objawy depresyjne, takie jak zmęczenie, obniżenie nastroju, zaburzenia snu, wycofanie z aktywności codziennej, czy bóle głowy w boreliozie nie wynikają z czysto afektywnych przesłanek. Otóż przyczyna leży w uszkodzeniach strukturalnych mózgu, dlatego leczenie domniemanej depresji wsparciem psychologicznym lub psychoterapią może nie przynosić oczekiwanych pozytywnych rezultatów. Rozwijająca się encefalopatia, wpływająca na emocjonalność i osobowość pacjenta, na skutek zajęcia różnych pięter ośrodkowego układu nerwowego odróżniana jest od klasycznych zaburzeń psychicznych, takich jak np. zaburzenia nastroju. Jej widocznymi objawami są zaburzenia funkcji poznawczych (np. uwagi, pamięci), zaburzenia e...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy