Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

29 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Kandydoza – fakty i mity

0 75

Media w ostatnich latach coraz częściej piszą o kandydozie, czyli chorobie wywołanej przez nadmierny rozrost drożdżaka Candida albicans. Do niedawna niewiele wiedziano o właściwościach chorobotwórczych drożdżaka z rodzaju Candida, dziś opinia publiczna przypisuje mu odpowiedzialność za wszelkie dolegliwości i choroby – od bólu głowy do ciężkich zespołów neurologicznych i niedoborów odporności. Wywołuje to często irytację środowiska medycznego, które uważa, że częstość występowania kandydozy jest nieznaczna, a jej wpływ na organizm nieznamienny. 
Czy rzeczywiście drożdżak Candida albicans, który jest naturalnym składnikiem ludzkiej mikrobioty, może prowadzić do wymienionych zaburzeń? 
Istnieje ponad 20 gatunków drożdżaków z rodzaju Candida [1]. 
W warunkach zdrowia nie mają one właściwości chorobotwórczych. Uważa się, że szerokie stosowanie antybiotyków, które rozpoczęło się w latach 40. ubiegłego wieku, jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za pojawienie się wcześniej nieopisywanych form kandydozy i znacznego wzrostu ogólnej częstości jej występowania [1]. 
Podstawowym miejscem bytowania grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida jest ludzki przewód pokarmowy, zakażenia mają więc charakter endogenny. W sprzyjających warunkach dochodzi do nadmiernego namnożenia się drożdżaków, co z kolei prowadzi do znaczących zakłóceń homeostazy mikroflory organizmu. Do zakażeń przenoszonych przez człowieka na człowieka dochodzi rzadko, najczęściej w związku ze znaczącymi zaburzeniami odporności [2].
Candida albicans jest obecnie najczęstszym grzybiczym patogenem występującym  u człowieka [2] oraz najczęstszą przyczyną powierzchownych grzybiczych infekcji błon śluzowych przewodu pokarmowego i głębokich, układowych zakażeń. Kandydoza może przybierać różne formy – od lekkiej, ograniczonej do błon śluzowych (pleśniawki, zapalenia narządów rodnych), do ciężkich zakażeń krwi, czyli kandydemii. W Stanach Zjednoczonych kandydemia stanowi czwartą pod względem częstości występowania przyczynę szpitalnych zakażeń krwi i wiąże się ze śmiertelnością sięgającą 25% [3]. 
Fizjologiczna mikrobiota organizmu ma właściwości hamujące przerost Candida, zatem jej prawidłowe funkcjonowanie i właściwe proporcje między mikroorganizmami chronią przed jej wystąpieniem [2]. 
Czynniki sprzyjające kandydozie to: 

  • długotrwałe przyjmowanie leków – przede wszystkim antybiotyków, chemioterapii i hormonalnych środków antykoncepcyjnych [4] – prowadzą do zniszczenia fizjologicznej mikrobioty hamującej rozwój patogenów chorobotwórczych, w tym drożdżaków,
  • zaburzenia hormonalne, w tym zmiany hormonalne w czasie ciąży [5],
  • cukrzyca [6],
  • spadek odporności, związany z częstymi lub przewlekłymi infekcjami, szczególnie wirusem HIV,
  • choroby autoimmunologiczne [1], 
  • przebyte zabiegi chirurgiczne [3],
  • nadpotliwość – nadmierna wilgoć w okolicy pach, narządów rodnych i fałdów skórnych sprzyja kolonizacji skóry drożdżakami i występowaniu wyprzeń [7, 8] grzybiczych w tych okolicach,
  • zaburzenia perystaltyki jelit i wydzielania żółci oraz enzymów trzustkowych [9].

Zakażenie grzybami drożdżopodobnymi z rodzaju Candida objawia się najczęściej na błonach śluzowych, jako białawy nalot, podobny konsystencją do sera. Może stanowić przyczynę nawracających infekcji dróg rodnych i moczowych, zapalenia jamy ustnej, świądu odbytu, uporczywych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, uogólnionego zmęczenia, niewyjaśnionych dolegliwości neurologicznych, zaburzeń odporności [10]. 
Candida doskonale czuje się w wilgotnym, stałym środowisku, zatem w przypadku drożdżycy narządów rodnych sprzyja jej nieprzewiewna bielizna i odzież ze sztucznych materiałów [11]. 
Dieta ma duży wpływ na rozwój kandydozy [12] – Candida fermentuje cukry, sprzyjają jej także chemiczne dodatki do żywności, zatem dieta obfitująca w słodycze i żywność przetworzoną może prowadzić do zwiększonej kolonizacji jelit przez drożdżaki [10].
W sytuacji, gdy w jelicie pojawia się nadmiar drożdży i grzybów, może dojść do Small Intestinal Fungal Overgrowth (SIFO) [9], czyli zespołu rozrostu grzybiczego w jelicie cienkim, podobnego do szerzej znanego zespołu przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim, czyli SIBO. 
Od dawna podejrzewano, że kandydoza może powodować objawy żołądkowo-jelitowe, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością lub otrzymujących steroidy lub antybiotyki [9]. Jednak dopiero niedawno pojawiły się doniesienia naukowe, że ​​przerost grzybów w jelicie cienkim u osób z obniżoną odpornością może powodować niewyjaśnione objawy ze strony przewodu pokarmowego. Badacze wykazali, iż ok. 26% pacjentów z niewyjaśnionymi objawami ze strony przewodu pokarmowego cierpi na SIFO, czyli zespół charakteryzujący się rozrostem mikroorganizmów pochodzenia grzybiczego w jelicie cienkim, związany z symptomami ze strony przewodu pokarmowego. 
Najczęstszymi objawami obserwowanymi u tych pacjentów były: odbijanie, wzdęcia, niestrawność, nudności, biegunka i gaz. Mechanizmy, które predysponują do SIFO, są niejasne, ale sugeruje się zaburzenia perystaltyki jelit i stosowanie inhibitorów pompy protonowej. U pacjentów z SIFO badacze zalecają dwu-, trzytygodniowe leczenie przeciwgrzybicze [9]. 
W 2001 r. Santelman wykazał, iż eradykacja Candida za pomocą nystatyny przyniosła u pacjentów poprawy w zakresie objawów związanych z ośrodkowym układem nerwowym (m.in. zmęczenie, częste zmiany nastroju, ataki lęku, osłabienie pamięci, depresja). W kilku innych niewielkich próbach wykazano, że zastosowanie leków przeciwgrzybiczych u pacjentów z biegunką po antybiotykoterapii i wzmożoną kolonizacją grzybiczą (wykazaną w ilościowym badaniu kału w kierunku Candi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy