Dołącz do czytelników
Brak wyników

Interakcje

11 maja 2022

NR 2 (Kwiecień 2022)

Interakcje leków ziołowych z lekami i żywnością (cz. 1)

0 31

Substancje lecznicze towarzyszą człowiekowi od wieków. Bez względu na ich pochodzenie, które może być syntetyczne lub naturalne, warto zaznajomić się z podstawowymi informacjami o nich. Nie tylko samo nieumiejętne stosowanie medykamentu może nam zaszkodzić. Nierzadko zdarzają się także interakcje z innymi lekami oraz pożywieniem.

Leki ziołowe – dużo bezpieczniejsze niż tradycyjne leki?

Substancje lecznicze pochodzenia roślinnego jako jedne z pierwszych łagodziły i leczyły dolegliwości zdrowotne społeczeństwa. Przez swoją skuteczność oraz łatwą dostępność do tej pory są jednym z najważniejszych elementów farmakoterapii. Świat roślin leczniczych jest bardzo różnorodny, stąd jest oczywiste, że możemy znaleźć preparat ziołowy na niemalże każdą dolegliwość. Postaci leków pochodzenia roślinnego również są zróżnicowane, co bardzo ułatwia stosowanie terapii przez pacjentów w różnym wieku i odmiennym stanie zdrowia. W aptece mamy do dyspozycji syropy, nalewki, tabletki, mieszanki ziołowe do zaparzania i wiele innych wariantów. 
Aktualnie ekstrakty roślinne są bardzo często głównym składnikiem suplementów diety. Wszystko to sprawia, że jest to terapia bardzo łatwo dostępna, co rodzi ogromne ryzyko stosowania tych preparatów na własną rękę. Pytanie postawione w tytule akapitu niejako zmusza Czytelnika do własnej odpowiedzi. Zostało ono zadane, ponieważ od wielu lat pokutuje przekonanie, że stosowanie ziół jest skuteczne oraz bezpieczne. O ile pierwsze określenie jest bezsprzeczne, o tyle drugi przymiotnik może budzić wątpliwości. Dlaczego? Roślinne składniki lecznicze, które są farmakologicznie czynne, w pojedynczym preparacie występują w bardzo dużej ilości. Do tej pory prowadzone są badania, jak wyekstrahować jak najwięcej składników aktywnie działających z pojedynczego preparatu roślinnego. Dziedziną nauki farmacji, która zajmuje się takimi badaniami, jest farmakognozja. 
Z uwagi na dużą liczbę składników czynnych czasami bardzo trudno ocenić i przewidzieć działanie oraz – co najważniejsze – ryzyko interakcji. Nie bez przyczyny każdy z nas na pamięć zna już hasło: „Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża twojemu życiu lub zdrowiu”. Z pozoru banalne zdanie ma w sobie wiele racji, ponieważ świadomy pacjent podczas terapii musi się liczyć z konsekwencjami, które może ponieść, jeśli nie będzie się stosował do zaleceń lub będzie się leczył na własną rękę. Mowa tutaj o każdym rodzaju farmakoterapii – bez względu na to, czy chodzi nam o poważne leczenie przeciwnowotworowe, czy o „zwykłe” łagodzenie objawów przeziębienia w okresie jesienno-zimowym. Szczególnie w Polsce wiedza na temat podstaw farmakoterapii i ewentualnych interakcji powinna być łatwo dostępna i popularyzowana. W naszym kraju, gdzie społeczeństwo nieuchronnie się starzeje, będziemy mieć do czynienia z coraz to częstszymi przypadkami interakcji. Wynika to z tego, że starsze osoby bardzo chętnie, wręcz ochoczo, korzystają z dobrodziejstw medycyny naturalnej, opartej m.in. na ziołolecznictwie. Wśród nich często funkcjonuje mit, że leki ziołowe są w pełni bezpieczne. Rzadko kiedy taka terapia stosowana przez pacjentów jest konsultowana z jakimkolwiek specjalistą. 
Powinniśmy przede wszystkim wyrobić sobie nawyk zapoznania się z ulotką, gdy mamy do czynienia z lekiem po raz pierwszy. Jeśli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości, miejmy świadomość, że ulotka to nasze podstawowe źródło informacji i zawsze można do niej zajrzeć. W przypadku osób starszych, które mogą mieć problem z uzyskaniem istotnych informacji z ulotki, z pomocą powinna przyjść rodzina. Przy okazji wizyt u lekarza lub w aptece poświęćmy chwilę czasu na rozmowę o naszej farmakoterapii. Być może w trakcie wyjdą na jaw popełniane przez nas błędy, interakcje lub polipragmazja, która jest plagą naszego społeczeństwa. Bardzo łatwy dostęp do leków oraz nieinformowanie specjalistów o naszych poprzednich terapiach mogą powodować niezamierzone dublowanie się leków, także tych ziołowych. To bardzo poważny problem, z którego mało kto zdaje sobie sprawę.
Leki pochodzenia naturalnego zazwyczaj zawierają substancje czynne, które są znane wszystkim od pokoleń. Ich pozycja na rynku farmaceutycznym jest ugruntowana, sami pacjenci bardzo chętnie sięgają po tego typu preparaty. Należy mieć jednak świadomość, że ostatnimi czasy wyjątkowo często spotykamy się z tym, że producenci suplementów diety proponują pacjentom wachlarz ekstraktów i wyciągów roślinnych w swoich produktach. Nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie to, że suplementy diety nie muszą podlegać ścisłym zasadom kontroli jakości, w przeciwieństwie do leków. Jeśli stosujemy suplementację środkami, które nie pochodzą ze sprawdzonego źródła, możemy nabawić się kłopotów zdrowotnych. Badania przeprowadzane przez stacje sanitarno-epidemiologiczne nie napawają optymizmem. Okazuje się bowiem, że bardzo często w preparatach znajdują się surowce wątpliwej jakości, o dużo niższej zawartości niż producent sugeruje na opakowaniu. To kolejny argument za tym, by być dociekliwym pacjentem i dbać o jakość swojej farmakoterapii oraz suplementacji, zarówno tej naturalnej, jak i syntetycznej.

Pojęcie interakcji w farmakoterapii

Nawiązując do problemów z zażywaniem dużej ilości różnych leków, które były opisane w poprzednim akapicie, należy opisać szerzej pojęcie interakcji. Terminem tym określa się wzajemne oddziaływanie na siebie substancji leczniczych. Wynikiem może być negatywne działanie jednej z nich. Należy mieć świadomość, że im większą liczbę leków zażywamy, tym ryzyko interakcji proporcjonalnie wzrasta. Dla przykładu, gdy przyjmujemy dwa różne preparaty, prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji wynosi tylko 13%. Jeśli jednak liczba przyjmowanych przez nas leków wzrośnie do pięciu, to ryzyko wynosi aż 88%. Jest to kolosalna różnica, która obrazuje, że ten problem faktycznie istnieje i w żadnym wypadku nie powinien być bagatelizowany. Dochodzi do tego kwestia pacjentów w podeszłym wieku. Bardzo często z racji występowania u nich chorób przewlekłych przyjmują oni wiele leków. Organizmy takich ludzi są zazwyczaj wyczerpane przez te przypadłości, co jeszcze bardziej zwiększa ryzyko wystąpienia tego problemu. Kiedy narządy, które odpowiadają za metabolizm leków oraz ich wydalanie, są uszkodzone, wtedy mogą wystąpić nie tylko interakcje lekowe. Konsekwencją tego może być pojawienie się nowych dolegliwości, które generują pogorszenie się stanu zdrowia, nowe wizyty u lekarza, a co za tym idzie zaordynowanie kolejnych leków. 
Okazuje się, że problem interakcji lekowych oddziałuje bezpośrednio na budżet ochrony zdrowia. Konsekwencją tego są dłuższe pobyty pacjentów w szpitalach. Efekty leczenia są częściej niezadowalające i nie odczuwamy pełnego powrotu do zdrowia, o ile jest to możliwe. Wszystko to składa się na większe wydatki, których będzie można uniknąć w przyszłości, jeśli pacjenci będą bardziej świadomi w kwestii rozsądnej farmakoterapii i ryzyka występowania interakcji między lekami. Nie zapominajmy także o preparatach, które są d...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy