Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

20 stycznia 2019

NR 3 (Czerwiec 2018)

Interakcje leków z pożywieniem

0 94

Wpływ pożywienia na losy leku w organizmie nadal jest tematem, który przez wielu traktowany jest po macoszemu. Spora część pacjentów i lekarzy jest nieświadoma bądź bagatelizuje problem. Tymczasem zmiana kinetyki leku pod wpływem składników zawartych w pożywieniu może znacząco wpłynąć na efekt terapeutyczny, którego nasilenie bądź osłabienie może być nie do przewidzenia.

Tylko 60% amerykańskich lekarzy rodzinnych potrafiło wyjaśnić istotę interakcji leków z pożywieniem. W Polsce co drugi pacjent w ogóle nie jest świadomy istnienia problemu, a nawet 1/3 takich interakcji może być istotna klinicznie i narażać na nieoczekiwane powikłania. 

Najwięcej interakcji między środkami leczniczymi a składnikami odżywczymi zachodzi na etapie wchłaniania. Spora część osób przyjmujących leki nie zwraca uwagi, czy dany lek należy spożywać na czczo, podczas posiłku lub niezależnie od niego. Na zmniejszenie wchłaniania leków mają wpływ bogatobiałkowe pokarmy, gdyż zwalniają one proces opróżniania żołądka. Również takie produkty jak herbata czy obfitujący w jony wapniowe nabiał mogą osłabiać proces wchłaniania leków. Taniny zawarte w herbacie wiążą preparaty żelaza, a jony wapniowe niektóre antybiotyki – tetracykliny i fluorochinolony. Wapń może prowadzić również do zmniejszenia stężenia antybiotyku we krwi nawet o 50%. Błonnik pokarmowy obecny w wielu pokarmach (otrębach i płatkach owsianych) oraz stosowany dodatkowo jako element wspomagający odchudzanie osłabia wchłanianie przeciwdepresyjnej amitryptyliny oraz digoksyny. Bogatotłuszczowe posiłki z kolei zwiększają wchłanianie leków dobrze rozpuszczalnych w tłuszczach – 
przeciwgrzybiczych, przeciwdepresyjnych oraz teofiliny. W przypadku tej ostatniej pokarm może spowodować wzrost stężenia we krwi, prowadząc do nasilenia działań niepożądanych, takich jak przyspieszona akcja czy zaburzenia rytmu serca. Tłusty pokarm nasila wchłanianie beta-blokerów, a spowalnia wchłanianie kaptoprilu. 

W Polsce co drugi pacjent w ogóle nie jest świadomy istnienia interakcji środków leczniczych z żywnością. 

 

W jednym z badań chorym podano furosemid na czczo oraz z posiłkiem. Okazało się, że jego biodostępność po spożyciu posiłku zmniejszyła się o 32%. W innym badaniu furosemid podany wraz z bogatotłuszczowym posiłkiem wykazywał prawie o połowę niższe stężenie we krwi. 

Wpływ pożywienia na metabolizm leków

Niektóre składniki odżywcze modulują działanie leków, wpływając na ich metabolizm. Dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy zarówno lek, jak i składnik pożywienia konkurują o ten sam izoenzym cytochromu CYP450.

Ma to miejsce w przypadku soku grejpfrutowego, suszonego mięsa lub diety bogatobiałkowej i ubogowęglowodanowej. 

Smażone lub grillowane mięso ma zdolność aktywacji enzymów wątrobowych pod wpływem dużej ilości hetetocyklicznych amin. Przyspieszenie metabolizmu i wydalania preparatów teofiliny może prowadzić do zmniejszenia jej stężenia nawet o 50%. 

Antagonistyczne i synergistyczne działanie leków i pożywienia

Niekiedy składniki zawarte w posiłku mogą wykazywać przeciwstawną aktywność do przyjmowanych leków. Tak jest w przypadku acenokumarolu i witaminy K, obecnej w szpinaku, brukselce i brokułach. Ten popularny lek przeciwzakrzepowy hamuje syntezę witaminy K w wątrobie, więc dostarczanie jej z pożywienia może znosić jego efekt przeciwzakrzepowy. Czasem jednak żywność i leki potęgują wzajemnie swoje działanie. Tak jest w przypadku kofeiny zawartej w napojach typu cola oraz teofiliny, które stosowane razem mogą prowadzić do pobudzenia i tachykardii. W niektórych przypadkach kofeina wchodzi w skład złożonych leków przeciwbólowych z paracetamolem, gdyż nasila jego efekt farmakologiczny. Ciekawą interakcją jest połączenie suplementów z potasem lub substytutów soli kuchennej bogatych w chlorek potasu z inhibitorami konwertazy angiotensyny – kaptoprilem i enalaprilem, które hamują wydalanie jonów potasowych. Kumulacja jonów K+ może prowadzić do parestezji, osłabienia siły mięśniowej, a nawet zatrzymania akcji serca. 

Wpływ leków na przyswajanie składników odżywczych

Temat interakcji między lekiem a pożywieniem nie ogranicza się wyłącznie do wpływu pożywienia na losy leku w organizmie. Coraz częściej zwraca się uwagę na wpływ niektórych leków na przyswajanie i wydalanie określonych składników odżywczych. Przykładem tego typu interakcji jest wpływ takich leków jak sulfasalazyna, pankreatyna czy kolestipol na niedobory kwasu foliowego. To za nim stoją zaburzenia przemian homocysteiny oraz wzrost ryzyka rozwoju miażdżycy. 

Poinformuj pacjenta o: 

  • konieczności stosowania się do zaleceń lekarza, farmaceuty bądź informacji o dawkowaniu zawartej w ulotce,
  • popijaniu leków wyłącznie wodą (przestrzegaj przed popijaniem herbatą, kawą czy sokami owocowymi),
  • ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy