Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

1 lutego 2019

NR 4 (Sierpień 2018)

Interakcja jednego leku na drugi – czy zawsze szkodliwa?

0 15

Leczenie chorób przewlekłych wiąże się z codziennym przyjmowaniem nawet kilkunastu środków leczniczych. Stwarza to ogromne ryzyko pojawienia się interakcji między stosowanymi lekami, które dodatkowo mogą być potęgowane przez spożywaną żywność, suplementy diety i leki nabywane na własną rękę bez recepty. Na niepożądane interakcje lekowe narażeni są szczególnie ludzie starsi, u których współistniejące choroby mogą dodatkowo nasilać lub osłabiać działanie leków. 

Jak zdefiniować interakcje?

Zgodnie z definicją interakcja jest zjawiskiem polegającym na wzajemnym oddziaływaniu podanych równocześnie kilku leków, w wyniku którego dochodzi do zmiany końcowego efektu działania jednego z nich.

Choć w artykule skupiono się na negatywnych następstwach wzajemnych interakcji, warto w tym miejscu zaznaczyć, że nie każdy wpływ jednego leku na drugi jest szkodliwy. Co więcej, w lecznictwie wykorzystuje się niekiedy kontrolowane nasilanie lub osłabianie działania leków. Do „pozytywnych interakcji” można zaliczyć skojarzoną terapię nadciśnienia tętniczego za pomocą kilku leków z różnych grup terapeutycznych lub łączenie glikokortykosteroidów wziewnych z beta-mimetykami w leczeniu astmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. 

Od czego zależy ryzyko wystąpienia interakcji lek–lek?     

Częstość występowania interakcji między lekami jest uzależniona od wielu czynników. Należą do nich cechy danego leku, ilość przyjmowanych leków, cechy osobnicze pacjenta, współistniejące choroby, wiek oraz płeć. Nadal nierozwiązanym problemem w Polsce jest jednoczasowe leczenie się u kilku lekarzy tej samej specjalizacji i nieinformowanie ich o dotychczas podejmowanej terapii i stosowanych lekach. Brak dostępu do elektronicznej dokumentacji pacjenta sprawia, że chory przyjmuje nieświadomie leki z tą samą substancją czynną ukrytą pod różnymi nazwami handlowymi, zaordynowane przez dwóch różnych lekarzy. Sytuację komplikuje również powszechne zjawisko niestosowania się do zaleceń lekarskich, dzielenie dawek na własną rękę oraz nagłe odstawianie leków bez konsultacji lekarskiej. Udowodniono, że interakcje między lekami są przyczyną dłuższej hospitalizacji, zwiększają jej koszty, pogarszają skuteczność leczenia i są realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia pacjentów. Przeciętny Polak realizuje miesięcznie ok. pięciu recept, podczas gdy Amerykanin nawet 10. Przy dwóch stosowanych lekach ryzyko interakcji wynosi ok. 13%. Stosowanie pięciu leków wiąże się już z 88-proc. ryzykiem.

Predyspozycje genetyczne

Istotne znaczenie w indywidualnej odpowiedzi na leczenie i ryzyko pojawienia się interakcji mają czynniki genetyczne. Wśród całej populacji można wydzielić dwie grupy ludzi – tzw. wolnych (poor) oraz szybkich metabolizerów (extensive metabolisers). Pierwsi z nich mają słabo działające enzymy wątrobowe, w wyniku czego po przejściu przez wątrobę do krwiobiegu dostaje się znacznie wyższa dawka aktywnej formy leku.

Podczas gdy szybcy metabolizerzy – dzięki sprawnie działającemu układowi enzymatycznemu w wątrobie – bardzo szybko rozkładają lek do nieaktywnej formy. A więc słabsza lub silniejsza odpowiedź na lek nie jest odczuciem subiektywnym, ale potwierdzoną w badaniach naukową prawdą. Badaniem wpływu genomu na odpowiedź na farmakoterapię zajmuje się nauka zwana farmakogenomiką. 

Wiek i płeć

Przeciętny Polak realizuje miesięcznie ok. pięciu recept, podczas gdy Amerykanin nawet 10!

 

Częstość występowania interakcji zależy również od wieku i płci. Najbardziej narażeni na nie są dzieci i osoby starsze. Niedojrzałość przewodu pokarmowego noworodków i niemowląt ma bezpośrednie przełożenie na uwolnienie i absorpcję środka leczniczego. Związane jest to ściśle z mniejszą powierzchnią wchłaniania, wolniejszym wytwarzaniem kwasu solnego, enzymów trawiennych (w tym pepsynogenu i żółci) oraz zmienioną szybkością opróżniania żołądka i perystaltyką jelit. U dzieci obserwuje się...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy