Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

20 stycznia 2019

NR 3 (Czerwiec 2018)

Fakty i mity o nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej

268

Wokół nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej, potocznie nazywanej nietolerancją pokarmową (NP), krążą różne mity. W artykule znajdziecie odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Dlaczego warto wykonać badanie w kierunku nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej?

Celem diagnostyki NP jest rozpoznanie produktów, które wywołują przewlekły stan zapalny. Produkty nadmiernie aktywują układ odpornościowy, co może prowadzić do jego zaburzeń, a w efekcie do osłabienia jego funkcji. Nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego będącego elementem błony śluzowej jelita ma wpływ na cały organizm i może mieć znaczenie w przebiegu chorób o podłożu zapalnym [1–4].

Oczywiście żywność wywołująca nadwrażliwość to niejedyny element układanki, ale diagnostyka w kierunku NP może wspierać proces wyciszania stanu zapalnego i następczej poprawy stanu zdrowia w wielu jednostkach chorobowych.

Nadwrażliwość pokarmowa IgG-zależna a klasyczna alergia pokarmowa

Oba zjawiska są ze sobą mylone, ponieważ nie dość, że w obu przypadkach objawy mogą być podobne, to dodatkowo mogą ze sobą współistnieć. Wspólnymi dla nich manifestacjami są: nieżyt nosa, zapalenie zatok, problemy skórne, zaburzenia ze strony układu pokarmowego – wzdęcia, biegunki, zaparcia, bóle. Obie opisywane reakcje zachodzą z udziałem układu odpornościowego, dlatego osoba, która ma osłabiony układ odpornościowy, może być dotknięta zarówno NP, jak i alergią. Najważniejszymi z różnic między NP a klasyczną alergią (z udziałem IgE) są: mechanizm powstawania reakcji, który ma wpływ na czas pojawienia się objawów od spożycia pokarmu oraz rodzaj wykonywanej diagnostyki. Objawy alergii mogą pojawić się nawet w kilkanaście sekund, do kilkudziesięciu minut, czyli dużo szybciej niż w przypadku NP – od kilku godzin do kilku dni [5]. Rodzaj wykonywanej diagnostyki różni się typem oznaczanych przeciwciał. W przypadku NP bada się pokarmowo specyficzne IgG (1–4), badanie w kierunku klasycznej alergii polega na wykonaniu oznaczenia specyficznych IgE w surowicy i testów skórnych. W obydwu przypadkach oznaczanie poziomu przeciwciał przeprowadza się metodą immunoenzymosporpcyjną (ELISA).

Czy ujemne wyniki w kierunku alergii wykluczają nadwrażliwość pokarmową IgG-zależną? 

Wyniki badania NP mogą być pozytywne, nawet w sytuacji gdy badanie w kierunku alergii IgE-zależnej daje wynik ujemny. Wynika to z faktu zachodzenia reakcji w dwóch różnych mechanizmach, a sytuacja ujemnego wyniku w kierunku alergii, a pozytywnego dla NP jest bardzo częsta. Dane pokazują, że reakcje IgG-zależne są częstsze niż alergie, ale obserwuje się, że w 30% przypadków oba rodzaje reakcji na pokarmy mogą ze sobą współistnieć [6, 7].

Ryc. 1. Wynik badania w kierunku nadwrażliwości pokarmowej typu III

 

Ryc. 2. Wynik powtórzonego badania w kierunku nadwrażliwości pokarmowej typu III po nieodpowiednim rozszerzeniu diety

 

Czy przed badaniem nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej należy być na czczo lub pominąć dawkę leków?

Jedną z zalet diagnostyki NP jest fakt, że materiał do badania można pobrać o każdej porze dnia, nie potrzeba być na czczo i nie należy odstawiać przyjmowanych leków. Przed pobraniem próbki krwi należy jedynie dobrze nawodnić organizm – tak jak jest to rekomendowane przy pobraniu krwi na inne badania. 

Czy podczas przyjmowania leków wyniki nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej mogą być niewiarygodne?

Osoby stosujące przewlekle farmakoterapię zawsze powinny upewnić się u lekarza prowadzącego, czy podczas danej terapii wyniki badań serologicznych nie będą zaburzone. Wpływ na wyniki mogą mieć leki steroidowe oraz leczenie stosowane w terapii nowotworowej: chemioterapia i radioterapia, które obniżają odpowiedź immunologiczną. Zaobserwowano, że leki steroidowe przyjmowane doustnie, nie np. w postaci inhalacji, tylko w wyższych dawkach (> 25 mg), mogą zaburzać wyniki badań serologicznych. Jeśli nie ma pewności, czy podczas wyżej wspomnianych terapii można wykonać badanie, nie trzeba z niego rezygnować, tylko należy rozważyć oznaczenie całkowitego IgG w surowicy. Wyniki w zakresie wartości referencyjnych potwierdzą, że można wykonać badanie nadwrażliwości IgG-zależnej bez żadnych obaw [8, 9].

Czy można wykonać badanie nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej podczas głodówki lub postu?

Okresowe głodówki lub posty oczyszczające, mimo że budzą kontrowersje, są stosowane, aby wspomóc procesy detoksykacyjne organizmu [10]. Uważa się, że badanie najlepiej wykonać jeszcze przed rozpoczęciem takich zmian. Moje doświadczenia pokazują jednak, że wykonanie badania w dowolnym momencie głodówki czy postu może być istotne, dlatego że stosowane zalecenia mogą uwzględniać produkty wywołujące nadwrażliwość, których spożywanie podczas detoksu może skutkować odwrotnymi do oczekiwanych efektów. Dodatkowo wiedza, które produkty powodują stan zapalny, służy przy wychodzeniu z głodówki lub postu. Wówczas można pominąć włączanie produktów nietolerowanych, aż do momentu upłynięcia wskazanego okresu eliminacji.

Czy podczas stosowania diety eliminacyjnej można wykonać badanie nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej?

Dieta eliminacyjna stała się jedną z metod poprawy stanu zdrowia. Często eliminuje się produkty bez wskazań diagnostycznych, a dopiero po jakimś czasie rozważa wykonanie odpowiedniej diagnostyki.

Przeciwciała IgG ulegają połowicznemu rozkładowi w ciągu ok. 23 dni, dlatego już po sześciu tygodniach ścisłej eliminacji wyniki dla danego pokarmu mogą znaleźć się w zakresie wartości prawidłowych, co może być efektem albo zastosowanej eliminacji, albo braku wcześniejszej reakcji organizmu na ten produkt. Przysparza to trudności w interpretacji wyniku i układaniu dalszych zaleceń [5].

Czy przed wykonaniem badania należy wprowadzać produkty, które od dłuższego czasu lub nigdy nie były spożywane?

Nie, ponieważ produkty, które od dłuższego czasu nie są spożywane, nie będą powodowały dolegliwości. Wprowadzenie ich w dużej ilości w przeciągu krótkiego okresu czasu może skutkować pobudzeniem układu odpornościowego i powstaniem dużej ilości przeciwciał, które mogą przełożyć się na zaostrzenie dolegliwości. Rycina 1 przedstawia wynik pacjenta podczas diety bezglutenowej. Na podstawie tego wyniku wprowadzono eliminację z żywienia białka jaj ptasich, mleka odzwierzęcego oraz niektórych cytrusów.

Po roku pacjent zdecydował się powtórzyć badanie, przed którym przez tydzień spożywał zboża glutenowe, jajka i produkty mleczne. Wynik pokazał, że układ odpornościowy zareagował szybko i gwałtownie na zbyt duże ilości produktów spożytych w krótkim czasie (Rycina 2). Białko jaja, mleko krowie, owcze i kozie oraz gliadyna...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy