Dołącz do czytelników
Brak wyników

Układ trawienny i probiotykoterapia

4 czerwca 2019

NR 1 (Luty 2019)

Dieta low FODMAP w terapii IBS (zespół jelita nadwrażliwego)

0 118

Zespół jelita nadwrażliwego (irritable bowel syndrome – IBS) należy do zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego i obecnie przysparza wielu trudności nie tylko pacjentom, ale również klinicystom i dietetykom. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi IBS definiuje się jako nawracający ból brzucha występujący średnio przez co najmniej jeden dzień w tygodniu przez ostatnie trzy miesiące. Dodatkowo musi spełniać dwa z poniższych kryteriów: 

  • jest związany z wypróżnieniem,
  • jest związany ze zmianą częstości wypróżnień,
  • jest związany ze zmianą konsystencji stolca [1]. 

Leczenie dietą polega na zastosowaniu optymalnego planu żywieniowego, który wpłynie na złagodzenie objawów bólowych, uregulowanie rytmu wypróżnień oraz poprawę samopoczucia pacjenta. W świetle dotychczasowych doniesień, najbardziej zalecanym modelem żywieniowym w terapii IBS wydaje się dieta low FODMAP.
Z uwagi na dokuczliwe objawy, które towarzyszą pacjentom z IBS, poszukuje się optymalnego sposobu żywienia, skutecznego w łagodzeniu dolegliwości. Znanych jest wiele diet, które znajdują zastosowanie w IBS, niemniej jednak warto przyjrzeć się ich skuteczności. W tabeli 1 zostały przedstawione przykłady diet stosowanych w IBS wraz z oceną ich efektywności. Jak się okazuje, jedną z bardziej skutecznych diet w IBS jest dieta low FODMAP.

Dieta low FODMAP

Dieta low FODMAP polega na ograniczeniu fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli. Produkty dostarczające powyższych składników są bardzo powszechne we współczesnej diecie, w szczególności wysokoprzetworzonej [3]. Należą do nich produkty zbożowe, nabiał, niektóre owoce i warzywa, napoje, żywność przetworzona oraz dodatki do żywności (tabela 1) [6].

 

Model żywieniowy Modyfikacje w diecie Skuteczność
Zalecenia NICE
(National Institute for Health
and Care Excellence)
regularność spożywanych posiłków, odpowiednia podaż płynów, ograniczenie alkoholu, kofeiny, tłuszczu, napojów gazowanych, ograniczenie nierozpuszczalnej frakcji błonnika pokarmowego, uwzględnienie frakcji rozpuszczalnej nieprzekonująca
Kontrolowana podaż błonnika pokarmowego zmniejszona/zwiększona podaż błonnika pokarmowego korzystny wpływ suplementacji diety babką płesznik, brak skuteczność suplementacji diety otrębami
Low FODMAP krótkoterminowe (maksymalnie osiem tygodni) ograniczenie spożycia fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli) pozytywny efekt; ryzykowne, jeśli stosowane długoterminowo
SIBO unikanie pokarmów o wysokim potencjale fermentującym brak udowodnionej skuteczności klinicznej
Dieta specyficznych węglowodanów wykluczenie węglowodanów rafinowanych i złożonych (produkty pełnoziarniste, ziemniaki, mleko, przetworzone mięso) wstępne wyniki badań
Dieta paleo ograniczone spożycie produktów zbożowych, nasion roślin strączkowych, ziemniaków, produktów mlecznych; zalecana podaż produktów mięsnych oraz roślinnych niebazujących na zbożach brak udowodnionej skuteczności klinicznej
Dieta bezglutenowa eliminacja zbóż glutenowych i produktów na nich bazujących często skuteczna, lecz brak jednoznacznych rekomendacji

 

Tabela 1. Produkty o dużej zawartości FODMAP oraz proponowane zamienniki [6]
Składnik fermentujący Produkty przeciwwskazane 
w diecie low FODMAP

(wysoka zawartość składnika fermentującego)
Produkty zalecane
w diecie low FODMAP

(niska zawartość składnika fermentującego)
Oligosacharydy

FOS (fruktooligosacharydy)

GOS (galaktooligosacharydy)

  • produkty bazujące na pszenicy, życie, jęczmieniu
  • cebula, czosnek, karczochy, por, burak, kapusta włoska
  • arbuz, brzoskwinia, kaki, śliwka, większość suszonych owoców
  • nasiona roślin strączkowych
  • burak
  • banan, większość owoców jagodowych (z wyjątkiem: malinojeżyny i jeżyny), winogrono, cytryna, pomarańcza, limonka, mandarynka, kiwi, marakuja, ananas, rabarbar
  • papryka, bok choy, pasternak, botwina, ogórek, marchew, seler, bakłażan, sałata, ziemniaki, ignam, pomidor, cukinia
  • ziarna/mąka/chleb bez glutenu, komosa ryżowa
Disacharydy Laktoza 
  • produkty mleczne: mleko krowie/kozie, jogurt
  • napoje roślinne, sery dojrzewające
Monosacharydy Fruktoza
  • jabłko, gruszka, arbuz, mango, wiśnia, malinojeżyna, soki z wyżej wymienionych owoców
  • miód, wysokofruktozowy syrop kukurydziany
  • szparagi, groszek
  • banan, grejpfrut, melon, kiwi, cytryna, limonka, mandarynka, pomarańcza, marakuja, papaja, owoce jagodowe (z wyjątkiem: malinojeżyny i jeżyny)
  • syrop klonowy
Poliole Sorbitol
Mannitol
  • jabłko, gruszka, awokado, morela, jeżyna, nektarynka, brzoskwinia, śliwka, arbuz
  • słodki ziemniak, grzyby, kalafior, groszek
  • syrop klonowy
  • banan, winogrono, melon, kiwi, cytryna, pomarańcza, mandarynka, marakuja, papaja


Wspólnym mianown...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy