Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

1 lipca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Badanie nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej jako nowy element w długotrwałej terapii

0 113

W gabinecie dietetyka zdarzają się takie przypadki pacjentów, u których, mimo podjętych różnych terapii i zmian stylu życia, nie odnotowuje się całkowitej poprawy zdrowia. Mogłoby się wydawać, że wykorzystano już wszystkie możliwości, jednak dzięki rozwojowi medycyny pojawiają się kolejne narzędzia diagnostyczne, dające dietetykowi możliwość skuteczniejszego działania. Mimo że niektóre z nich nie są rutynowo stosowane, to przypadków, u których zastosowanie diagnostyki nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej pozwoliło na remisję objawów, jest coraz więcej [1].

Chłopiec z AZS i nawracającymi infekcjami

Matka czteroletniego chłopca zgłosiła się do Poradni Dietetycznej CD, ponieważ jej dziecko miało uporczywe, swędzące zmiany skórne w zgięciach łokci, kolan i między palcami oraz przewlekle nawracający wodnisty nieżyt nosa. Problemy skórne pacjenta zaczęły się w pierwszym roku życia, po rozszerzeniu żywienia o wszystkie wskazane pokarmy. Matce nie udało się zdiagnozować, po wprowadzeniu którego z produktów pojawiły się zmiany skórne. Po konsultacjach z lekarzami zostały podjęte próby wyeliminowania – początkowo produktów mlecznych, następnie jaj, ostatecznie orzechów, ale podczas każdej z tych prób nie zauważono poprawy kondycji skóry, dlatego produkty przywracano do diety. Dermatolog zdiagnozował atopowe zapalenie skóry (AZS), które w tym przypadku można wytłumaczyć czynnikami dziedzicznymi. Postanowiono rany łagodzić emolientami, a następnie zalecono smarowanie maściami z kortykosteroidami, które pomagały okresowo. Chłopiec, jako przedszkolak, zaczął się przeziębiać, co często ma miejsce podczas przebywania w większej grupie dzieci. Infekcje objawiały się wodnistym katarem, który po trzech dniach zamieniał się w gęstą wydzielinę o żółtawym zabarwieniu. Włączano wówczas standardowe leczenie lekami donosowymi, a w momencie pojawienia się gorączki włączane były leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. W czwartym roku życia, ze względu na zaostrzenie zmian skórnych, zdecydowano się na wykonanie testów alergicznych. Wykonano oznaczenia swoistych przeciwciał IgE z krwi dla alergenów pokarmowych i wziewnych. Wyniki badania pokazały brak przeciwciał dla przebadanych alergenów, a alergolog pozostał przy stosowaniu maści, aby łagodzić miejscowo objawy AZS. Matka zgłosiła się do dietetyka, aby zadbać o zdrowe nawyki żywieniowe, mając nadzieję, że wprowadzenie zmian przyniesie korzyści dla zdrowia chłopca i zmniejszy jego podatność na infekcje. Żywienie chłopca opierało się na produktach mlecznych, gotowych płatkach śniadaniowych, dziecko jadło mało warzyw i owoców, a najczęściej spożywało pieczywo z serem, jajkiem lub wędliną. W diecie dziecka było niewiele zdrowych olejów roślinnych, chłopiec nie spożywał również żadnych ryb. Dieta była monotonna, bogata w nabiał, pieczywo i mięso. Zmiana nawyków żywieniowych trwała kilka miesięcy, wprowadzono więcej produktów pełnoziarnistych, warzyw i zdrowych tłuszczów, angażując dziecko w robienie zakupów i przygotowywanie posiłków. Celem zmian było urozmaicenie diety i wprowadzenie szerokiej gamy produktów roślinnych o właściwościach przeciwzapalnych. Matka zaobserwowała, że dziecko stało się mniej drażliwe, nerwowe i przesypiało całą noc. Cera nabrała zdrowego odcienia, ale zmiany skórne wciąż występowały. Opierając się na licznych doświadczeniach w dietoterapii zmian skórnych i biorąc pod uwagę historię choroby oraz ujemne wyniki testów alergicznych, zaproponowano matce poszerzenie diagnostyki o badanie nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej. Jest to diagnostyka, którą warto rozważyć w przypadku przewlekłych problemów o podłożu alergicznym, po wcześniejszym wykorzystaniu innych narzędzi diagnostycznych i zastosowaniu dostępnych metod leczenia. W przypadku braku poprawy stanu skóry, mimo wprowadzenia diety przeciwzapalnej, istnieje prawdopodobieństwo, że zdrowa żywność może zawierać białka, które dla organizmu dziecka są immunogenne i zaostrzają objawy alergiczne. Dziecku pobrano krew włośniczkową i wykonano panel pokarmowy obejmujący 59 produktów. Badanie wykazało wysoką reakcję na pszenicę, owies i drożdże, średnią nadwrażliwość na mleko i jaja oraz niską reakcję na mieszaninę roślin strączkowych, paprykę i kapustę. Rozpoczęto stopniową eliminację produktów powodujących nadwrażliwość, rozpoczynając od zastępowania produktów pszennych – żytnimi i gryczanymi, owsianych – jaglanymi i jęczmiennymi, a drożdże – naturalnym zakwasem żytnim lub gryczanym. Takie działania rozplanowano na cztery tygodnie. Następnie produkty mleczne zastąpiono innymi źródłami wartościowego białka, jak np. ryby, które stanowiły też bardzo ważne źródło wapnia. Wykorzystano również napoje roślinne wzbogacone wapniem pochodzącymi z alg, które wykorzystano jako składnik ciast na naleśniki i placki. W kolejnym etapie podjęto eliminację jaj, dbając o wartościowe źródła białka, nienasyconych kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych. Jaja są bardzo dobrym źródłem różnych składników odżywczych, dlatego należy szczególnie zadbać o różnorodność w wyborze produktów, aby dobrze zbilansować dietę. Jednocześnie z powyższymi zmianami produkty, które wykazały niską reakcję, pozostawiono w diecie raz na tydzień – strączkowe w postaci skiełkowanej i wykorzystanej jako dodatek do zup kremów, a paprykę i kapustę jako składnik sosów warzywno-mięsnych. Stopniowe wprowadzanie diety eliminacyjnej trwało dwa miesiące i było prowadzone pod ścisłą kontrolą dietetyka i na podstawie przygotowanego jadłospisu. W trzecim miesiącu matka zauważyła lepsze nawilżenie skóry i złagodzenie zaczerwienienia miejsc objętych AZS. Zaczęła rzadziej używać maści sterydowych, aż do całkowitego ich odstawienia, pozostawiła emolienty. Pacjentowi zaproponowano przez kolejne trzy miesiące kontynuację diety eliminacyjnej. W ciągu sześciu miesięcy od rozpoczęcia interwencji nie odnotowano incydentów w postaci wodnistego kataru i infekcji. Takie zmiany skutkowały prawdopodobnie wyciszeniem niepożądanych reakcji immunologicznych, zauważalnym jako poprawa objawów AZS i zwiększania odporności na infekcje. Po sześciu miesiącach podjęto decyzję o stopniowym wprowadzaniu nabiału i odstawionych zbóż. Każdy wcześniej wyeliminowany produkt przywracano pojedynczo, prowadząc – ze względu na opóźniony charakter reakcji – kilkudniowe obserwacje objawów. Zalecono spożywanie produktów w rotacji i przy stosowaniu się do tych zaleceń chłopiec ma zdrowo wyglądającą skórę, a infekcje zdarzają się raz w roku. Natomiast przy okazjonalnym zwiększeniu spożycia nietolerowanego nabiału i zbóż, np. w okresie świątecznym, po kilku dniach pojawiają się małe zaczerwienione i przesuszone plamki na rękach, co świadczy o tym, że pacjent będzie musiał zachować ostrożność, aby nie przekraczać swojego progu tolerancji dla tych produktów.

Nastolatka z IBS i trądzikiem

Pacjentka zgłosiła się do poradni w wieku 17 lat z objawami ze strony przewodu pokarmowego oraz zaostrzonymi objawami skórnymi w postaci wyprysków ropnych na twarzy i plecach. Objawy w postaci wzdęć i kilku luźnych stolców w ciągu dnia, zaostrzających się w momentach stresujących w szkole i domu. Dodatkowo dziewczyna z powodu problemów skórnych była wycofana, nieufna, mało towarzyska, ponieważ był to dla niej ogromny stres i wstydziła się swojego wyglądu. Próbowała maskować...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy