Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ciąża i zdrowy rozwój dziecka , Otwarty dostęp

30 października 2019

NR 5 (Październik 2019)

ARFID, czyli coś więcej niż zwykły niejadek

0 3413

ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder) to zaburzenie polegające na ograniczaniu lub unikaniu przyjmowania pokarmów. Chociaż przypadki dzieci czy osób dorosłych, które wykazują podobną tendencję, były od zawsze, dopiero w 2013 r. zdefiniowano w klasyfikacji DSM-5 zaburzenie ARFID.
ARFID nie ma charakteru krótkotrwałego, a konsekwencje mogą być na tyle poważne, że zarówno sam pacjent, jak i jego rodzina wymagają kompleksowej i starannej opieki terapeutycznej.
Niestety, wiedza na temat ARFID nadal nie jest wystarczająca, dlatego zaburzenie to nie zawsze jest rozpoznawane u pacjentów lub jest mylone np. z neofobią czy jadłowstrętem psychicznym [3, 4, 8].
Rodzice dzieci z zaburzeniem ARFID zgłaszają, że nie wykazują one większego zainteresowania jedzeniem, nie dopytują o nie, a wręcz przeciwnie – stwarzają wrażenie, jak gdyby nigdy nie odczuwały głodu i bardzo długo potrafią wytrzymać bez jedzenia. Należy jednak pamiętać, że osoby z ARFID wykazują pozorny brak zainteresowania jedzeniem, ponieważ chętnie spożywają produkty z grupy preferowanej.
Rachel Brayant-Waugh podaje, że ARFID jest stanem heterogenicznym z czterema odmiennymi kryteriami, które doprowadzają do właściwej diagnozy [1]. Kryteria te to: znaczna utrata masy ciała lub brak przyrostu masy ciała, ograniczona dieta mogąca skutkować niedoborem składników odżywczych, zależność od żywienia przez sondę oraz wyraźna ingerencja w funkcjonowanie psychospołeczne. 
Gillian Harris zaznacza jednak, że nieodpowiednie przyrosty masy ciała są tylko wtedy, kiedy pacjent nie otrzymuje produktów, które toleruje; niedobory składników odżywczych faktycznie mogą się pojawiać, jednak ze względu na wzbogacanie produktów spożywczych w witaminy nie zawsze ma to miejsce, jest to w dużej mierze uzależnione od stopnia ograniczenia diety i zakresu produktów akceptowanych. Karmienie sondą powinno być ostatecznością i jest częściej spotykane w Stanach Zjednoczonych [2, 6, 7]. Niewątpliwie jednak – w wyniku tak restrykcyjnego ograniczania i unikania przyjmowania pokarmów – obecne są zaburzenia funkcjonowania psychospołecznego. Osoby z ARFID wykazują ogromny niepokój dotyczący wszystkiego, co ma związek z jedzeniem: pora posiłku, próba zachęcania do jedzenia, zapach przygotowywanego pokarmu. Mogą też unikać wspólnych, rodzinnych posiłków.
Do tej pory nie udało się określić częstości występowania tego zaburzenia, wiadomo jednak, że może ono dotyczyć osób w różnym wieku, obu płci, jednak częściej występuje u osobników męskich, a dodatkowo zwykle współwystępuje z diagnozą zaburzeń ze spektrum autyzmu [2,3,4]. Bardzo często osoby z diagnozą ARFID przyznają, że wśród krewnych pierwszego stopnia mają osoby, które również unikały jedzenia.
Do cech charakterystycznych ARFID zalicza się dużą sztywność w zakresie produktów akceptowanych (ich wygląd, kolorystyka). Nawet najdrobniejsze zmiany w opakowaniu produktu, jego kolorze czy wyglądzie są natychmiast dostrzegane, a ich zauważenie doprowadza do natychmiastowej odmowy. Jeśli dziecko lubi banany i zwykle samo je obiera, to drobna plamka na skórze banana, przekrojenie go na pół czy podanie w formie koktajlu spotka się z kategoryczną odmową. Lojalność wobec marki osób z ARFID jest dużym problemem dla rodziców i opiekunów, każda zmiana opakowania, zmiana czcionki czy informacja o promocji zawarta na opakowaniu sprawiają, że dziecko traktuje ten produkt jako nowy, nieznany, którego absolutnie nie spróbuje.
Typowe dla osób z ARFID jest również okazywanie silnego lęku i niepokoju w momencie zachęcania i oferowania produktów, które nie zaliczają się do tzw. bezpiecznych, czyli nowych, nieznanych, podanych w inny sposób. Negatywne reakcje na takie sytuacje mogą być na tyle silne, że osoba może zareagować odruchem wymiotnym lub nawet wymiotami.
Osobom z ARFID często towarzyszy silna nadwrażliwość sensoryczna, a wykluczanie produktów ma miejsce zwykle właśnie ze względu na ich cechy sensoryczne. Dla osób z tym zaburzeniem ważna jest więc konsystencja pokarmu, jego wygląd, temperatura, zapach i oczywiście smak. Dieta osób z ARFID jest zwykle beżowa lub brązowa, a produkty suche. Składniki na talerzu raczej nie mogą się ze sobą stykać, a jeśli już do tego dojdzie, traktowane są jako zabrudzone i następuje odmowa jedzenia. 
Wybiórcze jedzenie doprowadza do mocno ograniczonej diety, szacuje się, że jest to zwykle tylko od pięciu do dziesięciu produktów. Typowe jest również przyjmowanie jednego smaku danego produktu, przykładowo tylko serek waniliowy jednej marki, żaden inny serek waniliowy ani żaden inny smak preferowanej marki. Może też pojawić się spożywanie danego produktu w konkretnej sytuacji, np. suchą bułkę dziecko zjada w domu, ale w szkole czy na podwórku już nie.
...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy