Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

3 czerwca 2019

NR 6 (Grudzień 2018)

Zrozumieć depresję Część 1: Wprowadzenie do tematu zaburzeń depresyjnych

0 90

Zaburzenia depresyjne są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń zdrowotnych na świecie - dotykają one ok. 10-15% populacji rocznie i są trzecią najczęstszą przyczyną prowadzącą do niesprawności i/lub niezdolności do pracy, a wśród osób w wieku 15-49 lat są one aż na drugim miejscu. Występowanie zaburzeń depresyjnych rośnie niemal liniowo nieprzerwanie od 27-29 lat i dodatkowo obserwuje się coraz większy procentowy udział zaburzeń depresyjnych wśród kobiet w każdej grupie wiekowej [1]. 
Przez wiele lat zrozumienie depresji i jej diagnoza koncentrowały się głównie wokół hipotezy monoaminowej i większość leków przeciwdepresyjnych wykazuje działanie zwiększające ilość neuroprzekaźników – serotoniny i norepinefryny – w szczelinie synaptycznej. Jednakże, pytanie o to czy niska serotonina i/lub norepinefryna/noradrenalina rzeczywiście powodują depresję pozostaje dalej bez odpowiedzi, gdyż liczne próby podejmowane przez naukowców w znalezieniu tej odpowiedzi zawiodły, obecne leczenie dobierane jest na podstawie objawów, a nie diagnostyce laboratoryjnej zaburzeń równowagi biochemicznej mózgu [14]. Powszechnie wiadomo, że ok. 30% pacjentów nie reaguje istotną klinicznie poprawą na zastosowane leki antydepresyjne, a u 70% osób deklarujących znaczną poprawę samopoczucia (mierzoną Skalą Depresji Hamiltona) konieczne było wdrożenie dodatkowych interwencji psychospołecznych w celu osiągnięcia całkowitej remisji – czyli według doniesień naukowych tylko ok. 1/3 pacjentów doświadcza remisji w efekcie wdrożenia wyłącznej farmakoterapii, a ok. 50-66% osób z zaburzeniami depresyjnymi wymaga dodatkowych interwencji. Ponadto, pacjenci cierpiący na depresję lekooporną zwykle doświadczają wielu działań niepożądanych wdrożonego leczenia farmakologicznego [2, 3]. 
Pomimo ogólnego rozwoju medycyny, postęp naszego zrozumienia patogenezy zaburzeń depresyjnych wydaje się być nieznaczny. Większość mechanizmów biorących udział w rozwoju różnych zaburzeń depresyjnych nadal nie zostało w pełni poznanych i opisanych. Na dzień dzisiejszy wiemy na pewno, że zaburzenia depresyjne są wieloczynnikowym stanem chorobowym, w etiologii którego występuje ścisła interakcja między genetyką oraz środowiskiem (epigenetyka), a prawidłowo wdrożone oraz indywidualnie dostosowane zmiany w stylu życia oraz żywieniu mogą poprawiać zarówno jakość życia osób dotkniętych zaburzeniami depresyjnymi, jak i stać się tą wymaganą, dodatkową interwencją, która wesprze proces leczenia farmakologicznego [4].


Definicja, podział oraz objawy


Zanim zdefiniujemy termin depresja, warto się zastanowić nad pytaniem – gdzie kończy się normalne uczucie przygnębienia i smutku, a gdzie zaczyna się depresja? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Badania donoszą, że tylko 50% osób 

 

Ryc. 1. Globalne występowanie zaburzeń depresyjnych w różnych kategoriach wiekowych według Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME)  

z depresją zgłasza się do lekarza i otrzymuje jakąkolwiek formę terapii, a prawidłowe rozpoznanie depresji, zgodnie z kryteriami diagnostycznymi, czasami nie jest tylko kwestią polepszenia jakości życia, ale też jego długości.
Istnieje kilka rodzajów depresji, które w zależności od stopnia nasilenia mogą objawiać się w różny sposób. DSM-5 
(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)  uwzględnia osiem różnych zaburzeń depresyjnych i każde z nich posiada własne kryteria diagnostyczne [5].
Ciężkie zaburzenie depresyjne ( major depressive disorder) oraz uporczywe zaburzenie depresyjne (dystymia) stanowią największy procentowy udział wszystkich zaburzeń psychicznych w różnych kategoriach wiekowych – ryc. 4 [1].
Istnieje szereg objawów, które pozwalają odróżnić depresję, jako chorobę psychiczną od normalnego uczucia smutku, pogorszonego nastroju czy poczucia przygnębienia. Wspólnymi cechami, które występują we wszystkich rodzajach zaburzeń depresyjnych są przede wszystkim: utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania radości, ogromna pustka, smutek, drażliwość, którym jednocześnie towarzyszą zaburzenia somatyczne (np. związane z objawami fizycznymi, przyjmujących postać różnego rodzaju bólu np. głowy czy pleców) oraz poznawcze, które wpływają znacząco na zdolność osoby dotkniętej depresją do normalnego codziennego funkcjonowania.
 

Ryc. 2. Globalne występowanie zaburzeń depresyjnych u kobiet i mężczyzn według Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) 

Ciężkie zaburzenie depresyjne (major depressive disorder) obejmuje takie objawy jak: obniżony nastrój, utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania radości oraz zmniejszenie poziomu energii, prowadzące do wzmożonej męczliwości i zmniejszenia aktywności fizycznej, charakteryzujące się odrębnymi epizodami, trwającymi co najmniej 2 tygodnie. Dodatkowo – w zależności od nasilenia objawów – depresję dzieli się na:
1. depresję łagodną;
2. depresję umiarkowaną;
3. depresję ciężką.
 

Ryc. 3. Globalne występowanie zaburzeń depresyjnych w latach 1990–2016, według Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) 

 

Ryc. 4. Występowanie zaburzeń depresyjnych w wybranych krajach według Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) 

 

 

Tabela 1. Podział zaburzeń depresyjnych na podstawie DSM-5
(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)

1.    Dezorganizujące zaburzenie regulacji nastroju
2.    Ciężkie zaburzenie depresyjne ( z angl. major depressive disorder/major depression)
3.    Uporczywe zaburzenie depresyjne (dystymia)
4.    Przedmenstruacyjne zaburzenie dysforyczne
5.    Zaburzenie depresyjne wywołane substancją lub lekiem
6.    Zaburzenie depresyjne spowodowane stanem ogólnomedycznym:
a)    Z objawami depresyjnymi;
b)    Z epizodami podobnymi do epizodów większego zaburzenia depresyjnego;
c)    Z objawami mieszanymi.
7.    Inne określone zaburzenie depr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy