Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

21 kwietnia 2017

Wody smakowe. Czy dzieci powinny je pić?

233

Popularne wśród dzieci stały się aromatyzowane wody smakowe. Można nabyć je w każdym sklepie. Ich owocowy smak wpisuje się szczególnie w preferencje pokarmowe dzieci, gdyż słodki smak jest pierwszym, jaki poznają noworodki (mleko matki lub modyfikowane). Kolejnym walorem wpływającym na wybór właśnie wód smakowych jest niepozorny wygląd napoju i butelki, przypominający wodę mineralną. Jest to celowy zabieg producentów wód smakowych. Co tak naprawdę zawiera butelka tego napoju? Czy woda smakowa to dobry wybór?

POLECAMY

W skład aromatyzowanych wód smakowych wchodzi nie tylko woda. Oto skład popularnych wód owocowych dostępnych na rynku.

Napój nr 1

Składniki:

woda

cukier trzcinowy

sok cytrynowy z zagęszczonego soku cytrynowego (2%)

aromat

Nazwa produktu uregulowana prawnie:

Napój z dodatkiem soku cytrynowego z zagęszczonego soku. Pasteryzowany. Niegazowany.

Wartości odżywcze – dla napoju nr 1

 

w 100 ml

energia

66 kJ/16 kcal

tłuszcz

0 g

w tym kwasy nasycone

0 g

węglowodany

3,9 g

w tym cukry

3,9 g

białko

0 g

sól

0 g

 

 

Napój nr 2

Składniki:

naturalna woda mineralna (95%)

syrop glukozowo-fruktozowy i cukier

regulator kwasowości: kwas cytrynowy

naturalny aromat jabłkowy z innymi naturalnymi aromatami

substancje słodzące: acesulfam K i sukraloza

 

Nazwa produktu uregulowana prawnie:

Napój niegazowany o smaku jabłkowym na bazie naturalnej wody mineralnej. Zawiera cukier i substancje słodzące.

 

Wartości odżywcze – dla napoju nr 2

 

w 100 ml:

wartość energetyczna

58 kJ/14 kcal

tłuszcz

0 g

w tym kwasy tłuszczowe nasycone

0 g

węglowodany

3,1 g

w tym cukry

3,1 g

błonnik

0 g

białko

0 g

sól

0,003 g

 

Napój nr 3

Składniki:

woda źródlana / naturalna woda mineralna

syrop glukozowo-fruktozowy / cukier

regulator kwasowości: kwas cytrynowy

naturalny aromat truskawkowy z innymi naturalnymi aromatami

substancja słodząca: glikozyd stewiolowy

 

Nazwa produktu uregulowana prawnie:

Napój niegazowany o smaku truskawkowym. Zawiera cukry i substancję słodzącą.

Wartości odżywcze – dla napoju nr 3

 

 w 100 ml

energia

66 kJ/16 kcal

tłuszcz

0 g

w tym kwasy nasycone

0 g

węglowodany

3,9 g

w tym cukry

3,9 g

białko

0 g

sól

0 g

Wody aromatyzowane są przygotowane są na bazie wód źródlanych, lecz zawartość minerałów jest mniejsza niż 300 mg/l. W skład wchodzą niewielkie ilości sodu i potasu, magnezu oraz wapnia. Wysokiej jakości woda mineralna powinna zawierać 500–1500 mg minerałów na litr. Takie wartości dotyczą wody średniozmineralizowanej. Natomiast podczas upałów, kiedy istnieje duże ryzyko odwodnienia, zaleca się wypijać wodę wysokozmineralizowaną, z większą ilością składników mineralnych > 1500 mg minerałów na litr.

Producent nazywa produkt wodą, lecz jest to nazwa marketingowa. Nazwa uregulowana prawnie to w każdym przypadku napój niegazowany o smaku truskawki/jabłka itp., zawierający cukry i substancje słodzące.

Zbyt wysoka podaż cukru w diecie

Wody smakowe zawierają znaczne ilości cukru – w przeliczeniu ok. czterech łyżek stołowych w butelce o pojemności 330 ml. Sacharoza nie jest produktem wpływającym korzystnie na zdrowie. Badania wykazały, iż częste spożywanie cukru powoduje zmiany w mózgu, identyczne jak podczas zażywania narkotyków. Słodki smak może uzależnić, poprzez dostarczanie krótkotrwałej przyjemności, a chęć spożycia kolejnego produktu o słodkim smaku może wywołać nawet złość, zwłaszcza wśród dzieci.

Wody aromatyzowane nie zawierają odżywczych składników pokarmowych, oprócz węglowodanów. Dostarczenie ich w dużej ilości prowadzi do gwałtownego wzrostu stężenia glukozy we krwi, przekształcenia węglowodanów w triglicerydy, syntezy tkanki tłuszczowej, a dalej leptynooporności i insulinooporności.

Ponadto wody smakowe dostarczają nadmiernej ilości energii. Wysokoenergetyczny napój smakowy nie zastępuje posiłku, a często jest spożywany bezpośrednio po nim.

Kolejnym problemem zdrowotnym, ściśle związanym ze spożywaniem cukru, jest próchnica. To bakteryjna choroba tkanek twardych zęba. Po spożyciu pokarmów lub napojów zawierających cukry resztki węglowodanów pozostających w jamie ustnej osadzają się na zębach, powodując tworzenie się płytki nazębnej. Kiedy bakterie rozkładają cukry, wytwarzając kwasy, następuje niszczenie szkliwa i tworzenie się ubytków.

Odpowiednia higiena jamy ustnej polega m.in. na myciu zębów po każdym posiłku, szczególnie węglowodanowym. Utrzymywanie w czystości jamy ustnej po spożyciu napoju smakowego poza domem może okazać się niemożliwe.

Syrop glukozowo-fruktozowy

Kolejną substancją używaną do słodzenia wód smakowych jest syrop wysokofruktozowy. Stosowanie go jest bardziej wydajne, tańsze, łatwiejsze. Niektóre produkty spożywcze z dodatkiem syropów glukozowo-fruktozowych uważane są za smaczniejsze, stąd producenci chętnie ich używają.

Syrop ten otrzymuje się z syropów wysokoglukozowych (96÷98% glukozy) uzyskanych z hydrolizy skrobi z kukurydzy z użyciem enzymów lub kwasów. Syrop zawiera 55% glukozy, 42% fruktozy i ok. 3% innych cukrów.

Fruktoza jest najsłodszym występującym w naturze cukrem, dwukrotnie słodszym niż zwykły cukier, czyli sacharoza. Węglowodan ten naturalnie zawarty jest w miodzie, owocach i niektórych warzywach.

Wzrost stężenia greliny wydzielanej w żołądku wywołany jest spożyciem fruktozy. Skutkuje to powstaniem uczucia głodu, a co za tym idzie – potrzebą spożycia kolejnego posiłku. Regularna konsumpcja produktów zawierających syrop wysokofruktozowy może powodować otyłość, cukrzycę, choroby układu krążenia i zaburzenia gospodarki lipidowej.

Towarzysząca fruktozie glukoza zwiększa syntezę tłuszczu, stymulując wzrost stężenia insuliny oraz łatwość wchodzenia fruktozy w szlaki metaboliczne lipogenezy.

Słodziki

Największą korzyścią przemawiającą za stosowaniem sztucznych substancji słodzących jest fakt, iż nie podnoszą stężenia glukozy we krwi oraz nie powodują powstawania próchnicy.

Syntetyczne słodziki, takie jak aspartam (E 951), acesulfam K (E 950), sukraloza (E 955), mają większą siłę słodzącą niż sacharoza. Acesulfam K jest ok. 200 razy słodszy od sacharozy, a suklaroza 600 razy. Daje to możliwość dodania bardzo małej ilości substancji słodzącej, aby uzyskać pożądany smak. Ponadto słodziki są bardzo niskokaloryczne w porównaniu z cukrem stołowym.

Dopuszczalne dzienne spożycie acesulfamu K wynosi 9 mg na kilogram masy ciała – jest to dzienna bezpieczna dawka do spożycia, ustalona przez WHO, niewywołująca skutków ubocznych. Sukraloza sama w sobie nie wykazuje szkodliwości, lecz rozpada się do związków, które są szkodliwe dla organizmu ludzkiego.

Jednakże słodziki spożywane w ilościach przekraczających dopuszczalne dzienne dawki mogą również powodować wiele niekorzystnych zmian. Mogą wykazywać działanie mutagenne i kancerogenne. Poznany jest również ich wpływ dotyczący zmiany ilości i aktywności enzymów czy zmian w obrębie masy i funkcjonowania narządów wewnętrznych.

W wodach smakowych substancje słodzące nie są jedynym środkiem użytym do osłodzenia napoju. Zawsze dodawane są z cukrem i/lub syropem glukozowo-fruktozowym, co powoduje, że korzyści płynące z ich stosowania są w tym przypadku znikome.

Inne dodatki

Jak sama nazwa wskazuje, regulator kwasowości (E 330) reguluje kwasowość produktu, zatem dodawanie go ma na celu ingerencję w smak. Substancje konserwujące zawarte w napojach smakowych chronią je przed zepsuciem, natomiast cukry powodują namnażanie bakterii, co sprawia, iż w porównaniu do innych wód butelkowych wody aromatyzowane wykazują zagrożenie bakteriologiczne.

Podsumowanie

  1. Napoje smakowe nie dostarczają żadnych wartości odżywczych poza węglowodanami prostymi.
  1. Woda zawarta w tych napojach nie posiada dostatecznej ilości minerałów.
  1. Zawarte sztuczne substancje słodzące wykazują negatywny wpływ na ludzki organizm.
  1. Podawanie dzieciom takich napojów kształtuje u nich złe nawyki żywieniowe.
  1. Spożywane regularnie mogą przyczyniać się do zwiększenia ilości spożywanych pokarmów, co może skutkować otyłością i chorobami metabolicznymi.

 

Co wybierać w zastępstwie wód aromatyzowanych?

Zaleca się wybierać naturalne wody mineralne o wysokiej zawartości magnezu, wapnia i innych minerałów. Podawanie takich wód dzieciom w połączeniu z optymalnym żywieniem wpłynie korzystnie na stan ich odżywienia oraz nawodnienia szczególnie w upalne dni. W celu zachęcenia dziecka do picia naturalnych wód można dodać do butelki naturalne owoce, takie jak maliny, truskawki czy jabłka.

 

Bibliografia:

  1. Bogacz A., Lewczuk A. Intensywne substancje słodzące – szansa dla polskiego producenta i konsumenta (3). Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 2002, 46(6): 17–18.
  2. Butchko H.H., Stargel W.W. Aspartame: Scientific evaluation in the postmarketing period. Regulatory Toxicol Pharmacol 2001, 34(3): 221–233.
  3. Chabros E., Charzewska J., Chwojnowska Z., Jarosz M. Zasady prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży. Warszawa 2008, IŻŻ.
  4. Cooke L., Haworth C., Wardle J. Genetic and environmental influences on children’s food neophobia. I Am Clin Nutr 2007; 86: 428–433.
  5. Figlewicz D.P., Ioannou G., Bennett Jay J., Kittleson S., Savard C., Roth C.L. Effect of moderate intake of sweeteners on metabolic health in the rat. Physiol. Behav., 2009, 98 (5), 618–624.
  6. Ferder L., Ferder M.D., Inserra F. The role of high-fructose corn syrup in metabolic syndrome and hipertension. Curr. Hypertens. Rep., 2010, 12 (2), 105–112.
  7. Gawęcki M. Syropy skrobiowe o wysokiej zawartości fruktozy – zastosowanie w produkcji napojów i soków. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 2001, 3(3), 3–4.
  8. Giacchetti G., Sechi L.A., Griffin C.A., Don B.R., Mantero F., Schambelan M. The tissue renin angiotensin system in rats with fructose-induced hypertension: overexpression of type 1 angiotensin II receptor in adipose tissue. J. Hypertens., 2000, 18 (6), 695–702.
  9. Girard A., Madani S., Boukortt F., Cherkaoui-Malki M., Belleville J., Prost J. Fructose-enriched diet modifies antioxidant status and lipid metabolism in spontaneously hypertensive rats. Nutrition, 2006, 22 (7–8), 758–766.
  10. Kozioł-Kozakowska A., Beata Piórecka B. Neofobia żywieniowa jej uwarunkowania i konsekwencje zdrowotne. Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Żywienia, Polsko-Amerykański Instytut Pediatrii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Zakład Żywienia Człowieka, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum.
  11. Kołodziejczyk A. Naturalne związki organiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
  12. Latour T. Wody butelkowane w Polsce i Europie. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny, 2008, (5)7–8, 12–13.
  13. Loewen R., Pliner P. The Food Situation Questionnaire: a measure of children’s willingness to try novel foods in stimulating and non-stimulating situations. Appetite 2009; 35, 239–250.
  14. Myszkowska-Ryciak J., Harton A., Gajewska D., Bawa S. Środki słodzące w profilaktyce i leczeniu otyłości. Kosmos Problem Nauk Biologicznych 2010, 59(3–4): 365–374.
  15. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny. Wody smakowe i napoje funkcjonalne będą napędzać sprzedaż napojów bezalkoholowych. Prognozy 2007, 6, 28.
  16. Pyłka-Gutowska E. Ekologia z ochroną środowiska, Wyd. Oświata, Warszawa, 2004.
  17.  Skinner J.D., Caruth B.R., Bounds W. i wsp. Children’s food preferences: a longitudinal analysis. I Am Diet Assoc 2002; 102: 1638–1647.
  18. Szyfter K. Racjonalizacja żywienia ludności [w:] Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, 420–421.

 

Przypisy