Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

6 października 2016

Suszone śliwki w profilaktyce zdrowia kości

191

W oparciu o kryteria diagnostyczne (wynik T-score mniejszy lub równy -2.5 SD) szacuje się, że około 22 mln kobiet i 5,5 mln mężczyzn w wieku od 50 do 84 lat, w Unii Europejskiej cierpi na osteoporozę (dane z 2010 roku). Ze względu na zachodzące zmiany demograficzne, liczba kobiet i mężczyzn dotkniętych osteoporozą w UE wzrośnie z 27,5 mln w 2010 roku do 33,9 mln w 2025 roku, co stanowi wzrost o 23%. Podobnie przedstawiają się przewidywania dotyczące liczby złamań kości biodrowej (wzrost o 41% u mężczyzn i 29% u kobiet w ciągu 15 lat). W Polsce przewidywane koszty osteoporozy mają do 2025 roku osiągnąć 753 miliony euro (ok. 3,12 mld zł), co stanowi 27% wzrost w stosunku do 2010 roku, w którym koszty wyniosły 593 miliony euro (ok. 2,46 mld zł).

POLECAMY

Niska gęstość kości to objaw, który dotyczy dużej grupy Polek, także młodych (szczególnie w okresie ciąży i karmienia piersią). Problem nasila się najczęściej po 40 roku życia, kiedy proces utraty minerałów przeważa nad odbudową, maleje masa i gęstość kości. Zjawisko to szczególnie widoczne jest po menopauzie, gdy brakuje estrogenów, hormonów żeńskich, które mają działanie ochronne na kości. 

Utrata masy kostnej przebiega niezauważalnie i bezboleśnie. Nawet znaczny ubytek masy kości sięgający 30% jest nieodczuwalny, dopóki nie dojdzie do złamania.

Informacje te skłaniają, by szukać nowych metod farmakologicznych, ale przede wszystkim niefarmakologicznych obniżających ryzyko wystąpienia osteoporozy.

Najważniejszymi czynnikami predysponującymi do wystąpienia tego schorzenia są: płeć żeńska, drobna budowa ciała, niska masa ciała, rodzinna historia występowania osteoporozy, niedoborowa dieta (w szczególności w wapń i witaminę D), niektóre leki, siedzący tryb życia palenie papierosów, czy wysokie spożycie alkoholu.

Najbardziej efektywne działania profilaktyczne to: zastosowanie odpowiednio skomponowanej diety oraz regularna aktywność fizyczna z niewielkim/średnim obciążeniem.

Czynniki żywieniowe – co wiemy?

Wśród najczęściej wymienianych i cytowanych w literaturze czynników żywieniowych sprzyjających obniżeniu masy oraz gęstości kośćca, a w konsekwencji także wystąpieniu osteoporozy są:

  • niedobory wapnia,
  • niedobory magnezu,
  • niedobory witaminy K,
  • niedobory witaminy D3 (w Polsce w okresie wrzesień – kwiecień zalecana jest suplementacja).

Interwencja żywieniowa sprowadza się zatem najczęściej do odpowiedniej dbałości o podaż tych składników w diecie, włączenia indywidualnie dobranych suplementów oraz eliminacji czynników zaburzających ich wchłanianie (np. kofeina, alkohol).

Alarmujące statystyki zmuszają jednak do poszukiwania nowych rozwiązań żywieniowych. Coraz więcej badań wskazuje na znaczący udział innych składników odżywczych w profilaktyce zdrowia kości. Wśród nich są: witamina C, kwas foliowy, witaminy B1 i B6, bor, czy mangan. Prawdopodobnie znacznie ma także połączenie oddziaływania kilku czynników żywieniowych jednocześnie, choć niektóre mechanizmy wciąż pozostają nieznane.

Badacze często skupiają się także na oddziaływaniu konkretnych produktów spożywczych. Ciekawe wyniki zaobserwowano w badaniu dotyczącym wpływu suszonych śliwek na gęstość mineralną kości (BMD).

Suszone śliwki w profilaktyce osteoporozy

W USA przeprowadzono dwa znaczące badania. Początkowo stwierdzono, że u kobiet w okresie pomenopauzalnym, które spożywają 100g (tj. około 10-12 owoców) suszonych śliwek kalifornijskich przez jeden rok, nie obserwuje się utraty gęstości mineralnej w kości łokciowej i kręgosłupie, w porównaniu do grupy kontrolnej.

W kolejnym badaniu sprawdzano, czy te same wyniki mogą zostać osiągnięte, spożywając tylko 50g suszonych śliwek (jedna dzienna porcja, tj. 5-6 owoców). Badania wykazały, że nawet porcja 50g suszonych śliwek dziennie jest równie skuteczna jak porcja 100g suszonych śliwek dziennie w ograniczaniu utraty masy kostnej u starszych kobiet w okresie pomenopauzalnym, u których występuje zwiększone ryzyko osteoporozy.

Wszystkie kobiety były również zobowiązane do przyjmowania suplementów wapnia i witaminy D – dwóch kluczowych składników odżywczych dla zdrowych kości. Wyniki pokazały, że osoby otrzymujące suplementy i spożywające suszone śliwki wypadły lepiej, wykazując znacznie wyższe pomiary gęstości kości niż ci, którzy brali suplementy bez spożywania suszonych śliwek.

Inne badania przeprowadzone na myszach zaprezentowane w czerwcu 2015 roku na Międzynarodowym Sympozjum Żywieniowe Aspekty Osteoporozy w Montrealu sugerują, że suszone śliwki mogą ponadto pozytywnie oddziaływać także na masę kości młodych organizmów w okresie wzrostu. Dr Bernard Halloran, profesor medycyny na University of California w San Francisco odkrył, że włączenie śliwek suszonych do diety może wspierać wzrost objętości kości u zarówno młodych, dojrzewających, młodych dorosłych i dorosłych osobników myszy.

Dokładny mechanizm korzystnego wpływu śliwek suszonych na zdrowie kości nadal jest badany, ale już w tej chwili wiadomo, że owoce te są bogatym źródłem witaminy K oraz manganu. Obie substancje przyczyniają się do zachowania zdrowia układu kostnego. Wiele wskazuje zatem, że niewielka zmiana, jaką jest wprowadzenie suszonych śliwek do diety może znacząco wpływać na zdrowie kości.

Literatura:

Dried plum polyphenols inhibit osteoclastogenesis by downregulating NFATc1 and inflammatory mediators. Bu SY, Lerner M, Stoecker BJ, Boldrin E, Brackett DJ, Lucas EA, Smith BJ. Calcif Tissue Int. 2008 Jun;82(6):475-88.

Comparative effects of dried plum and dried apple on bone in postmenopausal women. Hooshmand S, Chai SC, Saadat RL, Payton ME, BrummelSmith K, Arjmandi BHBr J Nutr. 2011 Sep;106(6):923-30.

Effects of low dose dried plum (50 g) on bone mineral density and bone biomarkers in older postmenopausal women. Metti, Shamloufard, Cravinho, Delgado Cuenca, Kern, Bahram Arjmandi, Shirin Hooshmand April 2015 The FASEB Journal vol. 29 no. 1 Supplement 738.12

  • Dietary supplementation with dried plum increases peak bone mass during grothw. Shahnazari M, Nissenson R, Turner R, Iwaniec U, Roth T, Halloran B. (20015). Praca zaprezentowana w trakcie Międzynarodowego Sympozjum : Żywieniowe Aspekty Osteoporozy, 17-20. Czerwiec  2015

Przypisy