Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

1 lutego 2019

NR 4 (Sierpień 2018)

Suplementacja podjęzykowa jako innowacyjna, wysoce biodostępna formuła

0 92

Błona śluzowa jamy ustnej stanowi potencjalną drogę do dawkowania niektórych leków i suplementów diety. Ten sposób podania substancji czynnych ma kilka wyraźnych zalet w stosunku do dróg dojelitowych i pozajelitowych. Błona śluzowa jamy ustnej jest bogato unaczyniona, dzięki czemu aplikowane substancje są szybciej dostarczane do ustroju, a co za tym idzie – dają szybszy początek działania, charakteryzują się zwiększoną biodostępnością, a jednocześnie niwelowany jest negatywny skutek działania enzymów trawiennych na substancję czynną. W ostatnim czasie na rynku pojawiło się wiele produktów leczniczych, których aplikacja odbywa się za pośrednictwem błon śluzowych. Jest to najbardziej skuteczna, a zarazem najmniej inwazyjna metoda przyjmowania farmaceutyków i produktów żywieniowych.

Dawkowanie farmaceutyków drogą podjęzykową wynikło z potrzeby natychmiastowego rozpoczęcia efektu terapeutycznego. Ponadto istotnym problemem, z jakim borykają się pacjenci, szczególnie pediatryczni, geriatryczni, jak i z upośledzeniem umysłowym, jest dysfagia, czyli trudności w połykaniu. Aplikacja podjęzykowa skutecznie rozwiązuje ten problem [1]. Substancje podawane podjęzykowo docierają bezpośrednio do krążenia ogólnoustrojowego przez brzuszną powierzchnię języka i podstawę ust, następnie trafiają do żyły środkowej znajdującej się pod błoną śluzową jamy ustnej i transportowane są przez żyłę twarzy oraz wewnętrzną żyłę szyjną do układu krążenia. Obszar podjęzykowy jest najbardziej przepuszczalną częścią jamy ustnej w porównaniu z obszarem policzkowym i podniebiennym [2]. Komórki nabłonka jamy ustnej absorbują substancje za pośrednictwem endocytozy. Warto zwrócić uwagę na fakt, że podjęzykowa błona śluzowa jest bardzo cienka w porównaniu do błony śluzowej jelit oraz wysoce unaczyniona, co pozwala na doskonałe wchłanianie leku oraz szybki efekt terapeutyczny [3]. Istotną zaletą podjęzykowego dostarczania substancji bioaktywnej jest to, że może być bezpośrednio wchłaniana do układu krążenia z pominięciem efektu przejścia przez układ pokarmowy i narażenia na działanie enzymów trawiennych.

Ogólny potencjał absorpcji błony śluzowej zależy od preparatu i podłoża, które można określić jako efekt próżni. Kluczowe elementy efektu próżni zależą zatem od:

  • osmozy,
  • jonizacji,
  • masy cząsteczkowej substancji.

Efekt próżni obejmuje stymulację wydzielania śliny. Podstawowa anatomia przypomina nam, że gruczoły ślinowe składają się z płatków komórek, które wydzielają ślinę przez przewody ślinowe do jamy ustnej. Trzy pary gruczołów ślinowych to ślinianka przyuszna, podżuchwowa i podjęzykowa, która leży na dnie ust. Przy prawidłowej stymulacji wydzielania śliny tlen jest zużywany i wytwarzane są substancje rozszerzające naczynia krwionośne, co powoduje intensywny przepływ krwi, który tworzy nasz system próżniowy, efektywnie pobierając każdy składnik odżywczy do krwiobiegu.

Czynniki wpływające na wchłanianie podjęzykowe [4]:

  1. Lipofilowość substancji – aby zaabsorbować substancję całkowicie za pośrednictwem drogi podjęzykowej, musi ona być odpowiednio rozpuszczalna w lipidach, co jest konieczne do przenikania biernego. Zatem najszybciej rozpuszczalnymi substancjami są witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, czyli A, D, E i K. 
  2. Rozpuszczalność w wydzielinie śliny – oprócz wysokiej rozpuszczalności w lipidach, substancja bioaktywna powinna rozpuszczać się w wodnym roztworze policzkowym, co oznacza, że dwufazowa rozpuszczalność farmaceutyku jest niezbędna dla zoptymalizowanego wchłaniania.
  3. Wartość pH śliny – średnia wartość pH śliny 6,0; to pH sprzyja absorpcji farmaceutyków, które pozostają w formulacji tabletek. 
  4. Grubość nabłonka jamy ustnej – grubość nabłonka podjęzykowego to 100–200 μm, który jest istotnie mniejszy w porównaniu do grubości nabłonka policzków. Podjęzykowe wchłanianie farmaceutyków jest szybsze ze względu na cieńszy nabłonek, a także zanurzenie leku w mniejszej objętości śliny. 
  5. Współczynnik podziału Nernsta oleju do wody – wartości współczynnika w przedziale 40–2000 są uważane za optymalne dla substancji wchłanianych podjęzykowo. 

Prawo podziału Nernsta – inaczej prawo podziału – określa sposób, w jaki substancja rozpuszcza się w dwóch sąsiadujących, pozostających w kontakcie, różnych od siebie ośrodkach. Mówi ono, że w określonej temperaturze stosunek stężeń substancji rozpuszczonej w dwóch sąsiadujących substancjach jest wartością stałą.

Zalety suplementacji podjęzykowej [4]:

  1. Niska dawka zapewnia wysoką skuteczność terapeutyczną z uwagi na brak metabolizmu wątrobowego – substancja czynna wchłaniana jest bezpośrednio do krwiobiegu.
  2. Efekt terapeutyczny uzyskiwany jest szybciej w porównaniu z dawkowaniem dojelitowym – szybsza absorpcja i wyższy poziom we krwi z powodu wysokiego unaczynienia regionu.
  3. Zniwelowanie potrzeby używania wody podczas suplementacji, co jest szczególnie praktyczne w przypadku braku takiej możliwości, np. podróże, wykłady itp. 
  4. Eliminacja problemów związanych z połykaniem.

Skuteczność suplementacji podjęzykowej obniża nałogowe palenie papierosów, gdyż powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, co w efekcie prowadzi do ograniczonej absorpcji substancji aktywnej. Podczas suplementacji podjęzykowej należy unikać jedzenia i picia oraz rozmowy. Ta forma suplementacji nie jest zalecana w przypadku owrzodzeń jamy ustnej oraz dla substancji, wobec których uzasadnione jest spowolnione uwalnianie, np. witaminy C.

W zależności od właściwości fizykochemicznych substancji, którą chcemy aplikować, dostępne na rynku preparaty występują w postaci tabletek, aerozoli lub kropli. Technologie przygotowania tabletek podjęzykowych w przemyśle farmaceutycznym:

Metoda bezpośredniej kompresji

To powszechnie stosowana metoda przygotowania podjęzykowych postaci tabletek, jest  prosta i najbardziej ekonomiczna. Najlepsza dla substancji nietrwałych termicznie. Przy produkcji tabletek używa się bezpośrednich ściśliwych i rozpuszczalnych składników, środków poślizgowych i środków superrozsadzających (np. Crospovidone, Microkrystaliczna celuloza itp.), suchy środek wiążący, słodziki i aromaty [5, 6].

Formowanie tłoczne

Tabletki wytworzone tą metodą rozpadną się i rozpuszczą szybko (w ciągu 4–11 sekund).

Liofilizacja

To metoda kosztowna i pochłaniająca więcej czasu w porównaniu do bezpośredniej kompresji. Tabletki wytwarzane tym sposobem będą miały wysoką porowatość i natychmiastową rozpuszczalność. Ta metoda jest odpowiednia dla leków wrażliwych na ciepło [7]....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy