Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta dla skóry

14 marca 2022

NR 1 (Luty 2022)

Suchość skóry – czy dieta może mieć wpływ na nawilżenie skóry?

0 316

Sucha skóra to rodzaj skóry, który wiąże się z obniżonym poziomem wody w naskórku. Zwykle towarzyszy temu uczucie ściągnięcia, pieczenia i podrażnienia. W gabinecie kosmetologicznym często podejmujemy walkę z suchą i nadreaktywną skórą, ale oprócz pielęgnacji domowej i gabinetowej kluczowa może się okazać również właściwa dieta oraz suplementacja. Pojawia się coraz więcej publikacji naukowych, które wiążą wdrożenie konkretnych substancji do suplementacji z poprawą nawilżenia skóry. Większość z nich dotyczy suplementacji diety probiotykami, nienasyconymi kwasami tłuszczowymi, laktoferyną oraz kwasem hialuronowym. Regularna suplementacja może zmniejszyć TEWL, czyli przeznaskórkową utratę wody oraz uregulować proces różnicowania się komórek naskórka, co zwiększy poziom wiązania wody w naskórku, czyli nawilży skórę [1, 2, 3].
W skórze suchej obserwuje się spadek wody poniżej 10%, dochodzi również do zmiany w składzie NMF, czyli naturalnego czynnika nawilżającego. Sucha skóra często wiąże się z problematycznymi dolegliwościami, takimi jak nadreaktywność, intensywne zaczerwienienie czy nawet świąd. Walkę ze wzmożoną suchością skóry należy prowadzić na wielu płaszczyznach. Tutaj pomocna będzie nie tylko pielęgnacja domowa i gabinetowa, która uzupełnia lipidy skórne i stymuluje produkcję ceramidów, ale również zmiana nawyków żywieniowych i suplementacja zwiększająca nawilżenie skóry [1, 4].
W wielu badaniach naukowych oceniano rolę określonych zachowań dietetycznych i ich wpływ na funkcję bariery skórnej oraz na poziom nawilżenia skóry. Bariera hydrolipidowa jest jedną z pierwszych linii obrony organizmu przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, a podrażnienie tej bariery może skutkować suchością i nadmiernym zaczerwienieniem. Liczne badania wykazały, że niektóre nawyki żywieniowe i suplementacyjne mogą potencjalnie wpływać na funkcję bariery skórnej. Wskaźniki funkcji bariery skórnej, które poprawiają się po wprowadzeniu do diety m.in. laktoferyny, nienasyconych kwasów tłuszczowych czy probiotyków, obejmują nawilżenie warstwy rogowej naskórka oraz przeznaskórkową utratę wody. Ten artykuł zawiera przegląd wpływu probiotyków, nienasyconych kwasów tłuszczowych, laktoferyny oraz kwasu hialuronowego na poziom nawilżenia naskórka [4, 5]. 
Warstwa rogowa naskórka jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry. Do jej głównych funkcji należy ochrona przed utratą wody oraz przed wnikaniem substancji potencjalnie drażniących i szkodliwych. Ta warstwa składa się z korneocytów i licznych lipidów, np. z ceramidów, cholesterolu i WKT. Korneocyty wydzielają zarówno prekursory lipidowe, jak i enzymy, takie jak sfingomielinaza, które modyfikują te prekursory w ceramidy, czyli niezwykle ważne lipidy skórne. Wypełniają one przestrzeń zewnątrzkomórkową (tworząc dwufazowe warstwy) i zapewniają skórze nawilżenie oraz odporność na czynniki zewnętrzne. Uważa się, że aby bariera skórna działała prawidłowo, lipidy te powinny zawierać 50% ceramidów, 25% cholesterolu i 10–20% wolnych kwasów tłuszczowych. Również stosunek kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 ma ogromne znaczenie dla zachowania prawidłowej funkcji bariery, przy czym korzystniejszy jest wskaźnik z przewagą kwasów tłuszczowych omega-3. 
Biorąc pod uwagę główną rolę bariery skórnej w kontekście suchości skóry, ważne jest, by uwzględniać rolę diety i suplementacji zarówno w zakresie poprawy i wzmocnienia bariery skórnej, a także poprawy stopnia nawilżenia i redukcji suchości skóry [1, 4, 6].

Probiotyki a suchość skóry

Szczepy probiotyczne wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które pomagają poprawić funkcję bariery nabłonkowej jelit, a także skóry. SCFA oddziałują również na profil mikrobiologiczny, co wpływa na wiele aspektów funkcjonowania skóry, np. na proces złuszczania się naskórka oraz na proces produkcji ceramidów, a tym samym na nawilżenie [7].
Wpływ probiotyków na barierę skórną może być powiązany z ich rolą w regulacji odpowiedzi immunologicznej i ekspresji białek bariery skórnej, co skutkuje poprawą nawilżenia skóry. Badania na modelach skóry wykazały spadek cytokin prozapalnych, a także poprawę nawilżenia skóry, TEWL i produkcję białek bariery skórnej po suplementacji poszczególnymi szczepami probiotycznymi [8, 9].
W jednym z badań nawilżenie skóry wzrosło, a TEWL spadła po 12 tygodniach doustnego przyjmowania szczepu Lactobacillus plantarum HY7714 [10]. W kolejnym badaniu oceniano efekty doustnego stosowania szczepu Lactobacillus paracasei NCC2461 przez dwa miesiące. Stwierdzono poprawę funkcji bariery skórnej, na co wskazuje obniżony poziom TEWL, czyli przeznaskórkowej utraty wody [11]. W innym badaniu wykazano, że zarówno spożycie mleka z dodatkiem szczepu Lactococcus lactis H61, jak i konwencjonalnego jogurtu probiotycznego przez okres 4 tygodni wpływa na wzrost nawilżenia skóry [12]. Z kolei niektóre gatunki, takie jak Streptococcus thermophilus mogą zwiększać produkcję ceramidów, również wpływając na poziom nawilżenia naskórka. Kolejnymi szczepami, które mogą być pomocne w kontekście suchości skóry są Lactobacillus paracasei NCC2461, który zwiększa poziom TGF-beta, wykazując pozytywny wpływ na integralność bariery ochronnej oraz Lactobacillus brevis SBC8803, który obniża TEWL [13]. Podsumowując, z licznych publikacji wynika, że odpowiednie szczepy probiotyczne mogą wpłynąć na redukcję suchości skóry, a stosowane długofalowo mogą pozytywnie wpłynąć na jej nawilżenie. 

Kwasy tłuszczowe 

Kwasy tłuszczowe omega-3, -6 oraz -7 mogą wpływać na fizjologię skóry suchej i zwiększyć jej nawilżenie. Kwasy tłuszczowe omega-3 obejmują kwas alfa-linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA), a z nich produkowane są m.in. prostaglandyny, prostacykliny. Substancje te wpływają na wiele aspektów funkcjonowania skóry, m.in. na wartość pH oraz proces złuszczania się komórek naskórka. Uważa się, że pochodne kwasów omega-3 wpływają na barierę skórną, działając jako czynniki transkrypcyjne i zmniejszają stan zapalny jako modulatory układu immunologicznego [6].
Badania na modelach skóry i hodowanych keratynocytach sugerują, że DHA może zwiększać ekspresję filagryny (markera różnicowania się komórek naskórka), łagodzić stany zapalne i poprawiać stopień nawilżenia naskórka. W badaniach wykazano również, że EPA wpływają na ceramidy w skórze [14, 17].
Wyniki badań wskazują również, że suplementacja olejem z wiesiołka (kluczowym źródłem kwasu gamma-linolenowego (GLA) poprawia funkcjonowanie bariery skórnej i nawilżenie naskórka, co wynika ze zmniejszenia TEWL, czyli transepidermalnej utraty wody [14, 15].
W kilku badaniach u ludzi oceniano działanie olejów bogatych w kluczowe nienasycone kwasy tłuszczowe. W dwóch niezależnych badaniach wykazano, że olej lniany, bogaty w ALA, obniżył TEWL, poprawił nawilżenie skóry, zredukował jej łuszczenie się i szorstkość u kobiet po 12 tygodniach codziennego spożywania. Co więcej, w obu badaniach stężenie ALA w osoczu u osób spożywających olej lniany wzrosło, co przełożyło się na zmianę fizjologii skóry suchej [17, 18].
W innym badaniu oceniano spożycie oleju konopnego u osób z suchością skóry. Olej z nasion konopi zawiera zarówno kwasy tłuszczowe omega-6, jak i omega-3, w proporcji około 2 : 1. Badani zgłaszali redukcję suchości skóry i wzrost nawilżenia naskórka. W ludzkiej skórze brakuje enzymu delta 6-desaturazy, który przekształca kwas linolowy (LA) w GLA. W związku z tym skóra zależy od GLA wytworzonego w wątrobie. Doustna suplementacja oleju z wiesiołka i ogórecznika bezpośrednio dostarcza GLA do skóry, dlatego zwiększa jej nawilżenie [6].
Uważa się, że korzyści płynące z podaży olejów będących źródłem GLA mogą wynikać z wpływu GLA i jego metabolitów na mechanizmy regulacyjne funkcji bariery naskórkowej. Metabolity GLA wykazują właściwości przeciwzapalne i są powiązane ze zwiększoną syntezą ceramidów i poprawą funkcji bariery skórnej [6, 16, 17].

Kwas hialuronowy 

Kwas hialuronowy (HA) jest polisacharydem o dużej masie cząsteczkowej, składającym się z powtarzających się podjednostek N-acetyloglukozaminy i kwasu glukuronowego. Osoba o masie ciała 70 kg ma około 15 g kwasu hialuronowego rozmieszczonego po całym organizmie. Jest on obecny w stawach, skórze, oczach oraz innych narządach i tkankach organizmu. Aż połowa kwasu znajduje się w obrębie naszej skóry, głównie w skórze właściwej, chociaż w poszczególnych warstwach naskórka również go znajdziemy. W skórze właściwej HA jest odpowiedzialny za regulację bilansu wodnego i utrzymanie odpowiedniego nawilżenia skóry. Fakty te sugerują, że kwas hialuronowy jest ważną substancją utrzymującą zdrową skórę. Dlatego suplementacja kwasem hialuronowym może być uzasadniona [19, 20].
Wraz z wiekiem zawartość HA w naskórku spada z 0,03% u kobiet w wieku 19–47 lat do 0,007% u kobiet 70-letnich. Coraz powszechniejsze jest przyjmowanie suplementów doustnych zawierających kwas hialuronowy w celu przeciwdziałania suchości skóry, ponieważ stanowi on kluczowy czynnik zachowania nawilżenia tkanek [19].

W japońskim badaniu przyjmowanie HA o dwóch różnych masach cząsteczkowych przez kobiety w wieku od 35 do 60 lat, które skarżyły się na suchą skórę, poprawiło stan skóry poprzez zwiększenie zawartości wody w naskórku [20].
W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym wykazano, że przyjmowanie kwasu hialuronowego zwiększa nawilżenie skóry i poprawia wyniki leczenia u pacjentów z suchą skórą. Spożywany HA przyczynia się do zwiększonej syntezy HA i sprzyja proliferacji komórek w fibroblastach. To wskazuje, że przyjmowanie kwasu hialuronowego doustnie może nawilżać skórę i może poprawiać jakość życia osób cierpiących na jej suchość [20, 21]. 
U ludzi kwas hialuronowy jest rozkładany przez bakterie jelitowe. Badania sugerują, że HA przyjęty w postaci suplementu powinien dotrzeć do skór...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy