Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy , Otwarty dostęp

17 grudnia 2021

NR 6 (Grudzień 2021)

Przegląd wybranych nukleotydów w aspekcie suplementacji dietetycznej. Urydyna i cytydyna

0 1337

Nukleotydy pełnią wiele ważnych funkcji fizjologicznych w organizmie, gdyż jako prekursory kwasów nukleinowych stanowią podstawowe jednostki strukturalne nici DNA i RNA, w których są zapisane, przechowywane i przekazywane wszelkie informacje genetyczne o naszym organizmie. Źródła nukleotydów, jako warunkowo niezbędne dietetycznie i suplementacyjnie, są zalecane do wspierania organizmu w stanach stresu fizjologicznego celem wzmocnienia funkcji odpornościowych, regeneracyjnych, wzrostowych i naprawczych. Urydyna wraz z cytydyną działają wielopłaszczyznowo, a ich działanie biologiczne wpływa na wiele narządów ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, układu rozrodczego oraz pokarmowego. Ponieważ urydyna jako składnik diety nie jest toksyczna i ma łatwy dostęp do mózgu – stanowi atrakcyjną alternatywę dla wsparcia, regeneracji i leczenia centralnego układu nerwowego.

Egzogenne nukleotydy dietetyczne to wciąż niedocenione wsparcie na wielu płaszczyznach terapeutycznych, uznane za warunkowo niezbędne w stanach zwiększonego stresu fizjologicznego (stany zapalne, infekcyjne, chirurgiczne), gdyż organizm wykazuje wtedy zwiększone zapotrzebowanie na nukleotydy w celu szybkiej naprawy komórek, tkanek i odbudowy układu odpornościowego. 

W dorosłym układzie nerwowym głównym źródłem syntezy nukleotydów jest ścieżka ratunkowa, a urydyna jest główną formą nukleozydów pirymidynowych wchłanianych przez mózg. Stanowi ona biologicznie aktywną cząsteczkę, odgrywającą istotną rolę w kilku funkcjach ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w procesach zapamiętywania i plastyczności neuronów [2]. Istotnie wpływa na struktury mózgu, pośrednicząc w tworzeniu błony neuronalnej i różnicowaniu neuronów, a razem ze swoimi pochodnymi pełni też funkcję cząsteczki sygnałowej w pracy ośrodkowego układu nerwowego.

Biorąc pod uwagę ważną rolę, jaką urydyna odgrywa w budowie i funkcjach mózgu, nie jest zaskakujące, że niedobór urydyny może prowadzić do objawów neurologicznych [3].
Pirymidyny: cytydyna i urydyna na drodze syntezy tzw. szlaku Kennedy’ego [4] przyczyniają się do powstawania mózgowych fosfolipidów, niezbędnych składowych błon biologicznych: fosfatydylocholiny (PC) i fosfatydyloetanoloaminy (PE). 

Fosfatydylocholina (PC) zawierająca głównie cholinę, stanowi główny składnik błon biologicznych, jest ważnym powierzchniowo czynnym środkiem płucnym i odgrywa istotną rolę w sygnalizacji komórkowej.
Fosfatydyloetanoloamina (PE) znajduje się we wszystkich żywych komórkach, w szczególności w tkankach ośrodkowego układu nerwowego, gdzie tworzy aż 45% wszystkich fosfolipidów. Odgrywa ważną rolę w sercu w zachowaniu ciągłości błon komórkowych, w wątrobie w wydzielaniu lipoprotein, oraz w krzepnięciu krwi, gdzie wraz z fosfatydyloseryną promuje tworzenie trombiny z protrombiny.

Wychwyt urydyny i cytydyny do mózgu z układu krążenia jest inicjowany przez transportery nukleozydów zlokalizowanych przy barierze krew–mózg (BBB), a szybkość, z jaką następuje wychwyt, jest głównym czynnikiem determinującym syntezę fosfatydów. 

Urydyna jest bardziej dostępna dla mózgu niż cytydyna i jest głównym prekursorem w mózgu zarówno dla szlaku ratunkowego nukleotydów pirymidynowych, jak i szlaku syntezy fosfatydów Kennedy’ego. Rozpoznanie to pozwala na pewne postępowanie w suplementacji urydyny i cytydyny w chorobach neurodegeneracyjnych [4].

Urydyna działa wielopłaszczyznowo na wiele narządów, występuje głównie we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym, gdzie przyczynia się do utrzymania podstawowych funkcji komórkowych. W sytuacjach klinicznych urydyna stosowana jest jako środek ratunkowy i zabezpieczający przed niekorzystnym cytotoksycznym działaniem różnych leków (np. w leczeniu nowotworów 5-fluorouracylem) oraz do hamowania stłuszczenia wątroby wywołanego lekami (np. przez tamoksyfen) [5].

Mechanizm regulacji stężenia urydyny odbywa się w wątrobie i tkance tłuszczowej i zależy od zachowań żywieniowych, gdyż w okresie po posiłku synteza urydyny zachodzi głównie w tkance wątroby, a w okresie na czczo jej synteza zależy od adipocytów; wydalanie natomiast następuje głównie przez nerki lub w wyniku katabolizmu pirymidyny w tkankach [6]. Urydyna jest uważana za nietoksyczną i stosowana w leczeniu wielu chorób i zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego [5].


Zastosowanie urydyny w chorobach i zaburzeniach neurologicznych


Urydyna może poprawiać jakość snu, zasypianie i regenerację organizmu podczas snu [2]. Próby kliniczne na modelu zwierzęcym wykazały, że suplementacja diety urydyną poprawiała jakość odpoczynku nocnego, podczas którego możliwe jest optymalne zregenerowanie funkcji mózgu.

Ze względu na ograniczoną skuteczność i skutki uboczne obecnych leków przeciwpadaczkowych (LPP) kluczowe jest poszukiwanie nowych środków terapeutycznych. Badania naukowe z 2006 r. [5] na modelu zwierzęcym sugerują, że urydyna może potencjalnie pomóc w zapobieganiu i leczeniu niektórych modeli padaczki. 

Urydyna jest jednym z podstawowych składników mieliny, dlatego wnioskuje się, że suplementacja diety tym nukleozydem może zwolnić rozwój stwardnienia rozsianego. Najlepsze efekty uzyskano przy zastosowaniu monofosforanu urydyny (UMP) [7].

W niezależnych badaniach przeprowadzonych zarówno na szczurach, jak i z udziałem ludzi udowodniono, że suplementacja urydyną znacznie przyspieszała procesy zapamiętywania nowych informacji, co ułatwiało ich późniejsze odtworzenie. Ponadto stosowanie urydyny wraz z choliną polepszało pamięć wzrokową oraz logiczne myślenie,...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy