Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy , Otwarty dostęp

17 grudnia 2021

NR 6 (Grudzień 2021)

Przegląd wybranych nukleotydów w aspekcie suplementacji dietetycznej. Urydyna i cytydyna

0 550

Nukleotydy pełnią wiele ważnych funkcji fizjologicznych w organizmie, gdyż jako prekursory kwasów nukleinowych stanowią podstawowe jednostki strukturalne nici DNA i RNA, w których są zapisane, przechowywane i przekazywane wszelkie informacje genetyczne o naszym organizmie. Źródła nukleotydów, jako warunkowo niezbędne dietetycznie i suplementacyjnie, są zalecane do wspierania organizmu w stanach stresu fizjologicznego celem wzmocnienia funkcji odpornościowych, regeneracyjnych, wzrostowych i naprawczych. Urydyna wraz z cytydyną działają wielopłaszczyznowo, a ich działanie biologiczne wpływa na wiele narządów ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, układu rozrodczego oraz pokarmowego. Ponieważ urydyna jako składnik diety nie jest toksyczna i ma łatwy dostęp do mózgu – stanowi atrakcyjną alternatywę dla wsparcia, regeneracji i leczenia centralnego układu nerwowego.

Egzogenne nukleotydy dietetyczne to wciąż niedocenione wsparcie na wielu płaszczyznach terapeutycznych, uznane za warunkowo niezbędne w stanach zwiększonego stresu fizjologicznego (stany zapalne, infekcyjne, chirurgiczne), gdyż organizm wykazuje wtedy zwiększone zapotrzebowanie na nukleotydy w celu szybkiej naprawy komórek, tkanek i odbudowy układu odpornościowego. 

W dorosłym układzie nerwowym głównym źródłem syntezy nukleotydów jest ścieżka ratunkowa, a urydyna jest główną formą nukleozydów pirymidynowych wchłanianych przez mózg. Stanowi ona biologicznie aktywną cząsteczkę, odgrywającą istotną rolę w kilku funkcjach ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w procesach zapamiętywania i plastyczności neuronów [2]. Istotnie wpływa na struktury mózgu, pośrednicząc w tworzeniu błony neuronalnej i różnicowaniu neuronów, a razem ze swoimi pochodnymi pełni też funkcję cząsteczki sygnałowej w pracy ośrodkowego układu nerwowego.

Biorąc pod uwagę ważną rolę, jaką urydyna odgrywa w budowie i funkcjach mózgu, nie jest zaskakujące, że niedobór urydyny może prowadzić do objawów neurologicznych [3].
Pirymidyny: cytydyna i urydyna na drodze syntezy tzw. szlaku Kennedy’ego [4] przyczyniają się do powstawania mózgowych fosfolipidów, niezbędnych składowych błon biologicznych: fosfatydylocholiny (PC) i fosfatydyloetanoloaminy (PE). 

Fosfatydylocholina (PC) zawierająca głównie cholinę, stanowi główny składnik błon biologicznych, jest ważnym powierzchniowo czynnym środkiem płucnym i odgrywa istotną rolę w sygnalizacji komórkowej.
Fosfatydyloetanoloamina (PE) znajduje się we wszystkich żywych komórkach, w szczególności w tkankach ośrodkowego układu nerwowego, gdzie tworzy aż 45% wszystkich fosfolipidów. Odgrywa ważną rolę w sercu w zachowaniu ciągłości błon komórkowych, w wątrobie w wydzielaniu lipoprotein, oraz w krzepnięciu krwi, gdzie wraz z fosfatydyloseryną promuje tworzenie trombiny z protrombiny.

Wychwyt urydyny i cytydyny do mózgu z układu krążenia jest inicjowany przez transportery nukleozydów zlokalizowanych przy barierze krew–mózg (BBB), a szybkość, z jaką następuje wychwyt, jest głównym czynnikiem determinującym syntezę fosfatydów. 

Urydyna jest bardziej dostępna dla mózgu niż cytydyna i jest głównym prekursorem w mózgu zarówno dla szlaku ratunkowego nukleotydów pirymidynowych, jak i szlaku syntezy fosfatydów Kennedy’ego. Rozpoznanie to pozwala na pewne postępowanie w suplementacji urydyny i cytydyny w chorobach neurodegeneracyjnych [4].

Urydyna działa wielopłaszczyznowo na wiele narządów, występuje głównie we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym, gdzie przyczynia się do utrzymania podstawowych funkcji komórkowych. W sytuacjach klinicznych urydyna stosowana jest jako środek ratunkowy i zabezpieczający przed niekorzystnym cytotoksycznym działaniem różnych leków (np. w leczeniu nowotworów 5-fluorouracylem) oraz do hamowania stłuszczenia wątroby wywołanego lekami (np. przez tamoksyfen) [5].

Mechanizm regulacji stężenia urydyny odbywa się w wątrobie i tkance tłuszczowej i zależy od zachowań żywieniowych, gdyż w okresie po posiłku synteza urydyny zachodzi głównie w tkance wątroby, a w okresie na czczo jej synteza zależy od adipocytów; wydalanie natomiast następuje głównie przez nerki lub w wyniku katabolizmu pirymidyny w tkankach [6]. Urydyna jest uważana za nietoksyczną i stosowana w leczeniu wielu chorób i zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego [5].


Zastosowanie urydyny w chorobach i zaburzeniach neurologicznych


Urydyna może poprawiać jakość snu, zasypianie i regenerację organizmu podczas snu [2]. Próby kliniczne na modelu zwierzęcym wykazały, że suplementacja diety urydyną poprawiała jakość odpoczynku nocnego, podczas którego możliwe jest optymalne zregenerowanie funkcji mózgu.

Ze względu na ograniczoną skuteczność i skutki uboczne obecnych leków przeciwpadaczkowych (LPP) kluczowe jest poszukiwanie nowych środków terapeutycznych. Badania naukowe z 2006 r. [5] na modelu zwierzęcym sugerują, że urydyna może potencjalnie pomóc w zapobieganiu i leczeniu niektórych modeli padaczki. 

Urydyna jest jednym z podstawowych składników mieliny, dlatego wnioskuje się, że suplementacja diety tym nukleozydem może zwolnić rozwój stwardnienia rozsianego. Najlepsze efekty uzyskano przy zastosowaniu monofosforanu urydyny (UMP) [7].

W niezależnych badaniach przeprowadzonych zarówno na szczurach, jak i z udziałem ludzi udowodniono, że suplementacja urydyną znacznie przyspieszała procesy zapamiętywania nowych informacji, co ułatwiało ich późniejsze odtworzenie. Ponadto stosowanie urydyny wraz z choliną polepszało pamięć wzrokową oraz logiczne myślenie, gdyż posiada ona zdolność do nasilania procesu powstawania nowych połączeń pomiędzy neuronami. Urydyna może być skuteczna w leczeniu zaburzeń neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, czy choroba Parkinsona [8].

Podsumowując, urydyna wykazuje działanie nasenne i przeciwpadaczkowe, wpływa pozytywnie na nastrój, poprawia pamięć i zwiększa neuroplastyczność mózgu, ma łatwy dostęp do mózgu, a jako nietoksyczny składnik diety stanowi atrakcyjną alternatywę dla wsparcia, regeneracji i leczenia centralnego układu nerwowego. 


Neuroregeneracyjne i neuroprotekcyjne skutki wieloskładnikowej interwencji dietetycznej z URYDYNĄ [1]


Urydyna i cholina działają synergistycznie z DHA, zwiększając tworzenie fosfatydylocholiny niezbędnej do syntezy błon neuronalnych. Dowody sugerują, że substraty takie jak urydyna, cholina i kwas dokozaheksaenowy (DHA) pełnią ważne funkcje neuroregeneracyjne i neuroprotekcyjne w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) [9, 2], dlatego istnieje przekonujące uzasadnienie łączenia tych składników odżywczych w codziennej suplementacji dietetycznej [10].
 

Znaczenie urydyny w leczeniu neuropatii cukrzycowej


Kontrolowane badanie naukowe [11] – z podwójnie ślepą próbą wskazuje, że suplementacja urydyną może przynieść poprawę neurofizjologiczną nerwów obwodowych w leczeniu neuropatii cukrzycowej, gdzie hiperglikemia powoduje zaburzenia w budowie i funkcjonowaniu włókien nerwowych. 

Autorzy tej tezy przebadali 40 chorych na cukrzycę z neuropatią obwodową. Pierwszych 20 osób było suplementowanych urydyną, a pozostałych 20 pacjentów otrzymało placebo. W grupie placebo nie zaobserwowano żadnych statystycznie istotnych modyfikacji. W grupie suplementowanej urydyną neurofizjologiczne właściwości nerwów znacznie się poprawiały od 120 dnia po terapii w porównaniu ze stanem wyjściowym i utrzymywały się do końca czasu obserwacji.


Nerwobóle kręgosłupa, stawów


Dowody z badań klinicznych z użyciem kombinacji nukleo-tydów i witaminy B12 wykazały objawową i funkcjonalną poprawę u pacjentów leczonych z powodu stanów bólowych, w tym nerwobólów, objawów bólu neuropatycznego, bólu krzyża i bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów. Randomizowane, podwójnie ślepe, kontrolowane 60-dniowe badanie naukowe [12] wykazało, że suplementacja nukleotydami z witaminą B12 (hydroksykobalaminą) wiązała się z szybszym i skuteczniejszym zmniejszeniem natężenia bólu i regeneracją niż suplementacja wyłącznie witaminą B12.


Ochrona płuc i serca


Suplementacja diety urydyną może działać przeciwzapalnie i przeciwzwłóknieniowo w tkance płuc [13]. W badaniach naukowych na modelu zwierzęcym [14, 15], których celem było sprawdzenie, czy urydyna ma właściwości przeciwzapalne w modelowym zapaleniu płuc podobnym do astmy, zaobserwowano, że urydyna znacząco zmniejszyła zarówno obrzęk, jak i naciek leukocytów na tkankę płucną. Wyniki sugerują zatem [15], że urydyna może mieć działanie przeciwzapalne i przeciwzwłóknieniowe w różnych stanach chorobowych, np. w ostrym uszkodzeniu płuc lub astmie oskrzelowej...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy