Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diety

20 stycznia 2019

NR 3 (Czerwiec 2018)

Przegląd diet oczyszczających

0 95

W dzisiejszych czasach zdrowy styl życia stał się bardzo modny. Zainteresowanie zdrowym odżywaniem, aktywnością fizyczną oraz radzeniem sobie ze stresem wzrasta zarówno w Polsce, jak i w innych krajach europejskich. Ten fakt sprawił, że pojawiło się wiele diet. Mniej lub bardziej energetycznych, wykluczających pewne makroskładniki, w tym także tzw. diet oczyszczających (zwanych detoksami). Przy takiej różnorodności poglądów trudno określić, którą z diet warto stosować, a od której trzymać się jednak z daleka, bo może bardziej zaszkodzić niż pomóc. Które z proponowanych rozwiązań warto wybrać, chcąc oczyścić swój organizm [1–4]?

Oczyszczanie organizmu znane jest ludzkości od dawien dawna. Nawet w Biblii można znaleźć wzmianki o 40-dniowym poście. Podobnie praktyka ajurwedyjska (medycyna indyjska) jako jeden z systemów leczniczych zaleca rezygnację bądź znaczne ograniczenie spożywania pokarmów dla regeneracji narządów oraz „oczyszczenia ducha”. Od jakiegoś czasu ogromną popularnością cieszy się także dieta dr Dąbrowskiej, która także zaliczana jest do rodziny diet oczyszczających, podobnie jak dieta sokowa. Po wpisaniu w wyszukiwarce internetowej hasła „dieta oczyszczająca” wyświetla się mnóstwo innowacyjnych diet opartych na przeróżnych zasadach – od spożywania różnych grup produktów w bardzo małych ilościach, przez diety bardzo ubogie energetycznie, oparte na tylko jednym produkcie (np. dieta kapuściana czy ananasowa), wysokobłonnikowe, detoksy cukrowe, aż do kilkudniowych postów opartych na spożywaniu wyłącznie wody [5–7].

Zdania na temat diet oczyszczających są podzielone. Zwolennicy uważają, że mają one uzdrawiający wpływ na organizm człowieka [8]. Przeciwnicy sądzą jednak, że są one bardzo ryzykowne i stosowane przez dłuższy czas niekorzystnie oddziałują na organizm [5].

Dieta oczyszczająca dr Dąbrowskiej 

Doktor Ewa Dąbrowska, autorka diety warzywno-owocowej (trwającej kilka tygodni), określa stworzoną przez siebie dietę mianem leczniczej. To jedna z diet oczyszczających, która poparta jest badaniami naukowymi (sporo diet „oczyszczających” dostępnych w internecie nie ma żadnego naukowego podłoża). Osoby stosujące się do zaleceń dr Dąbrowskiej nie spożywają dziennie więcej niż 800 kcal. Taka podaż kilokalorii sprawia, że poczucie głodu jest wyciszone (wpływ na ośrodek głodu i sytości), a organizm przestawia się na odżywianie endogenne. Dzięki temu zaczyna czerpać energię z tkanki zapasowej (tłuszczowej) oraz tkanek uszkodzonych. Dodatkowo wpływa na organizm alkalizująco, ze względu na możliwość spożywania w diecie wyłącznie warzyw i owoców (i to też nie wszystkich), przy jednoczesnej rezygnacji z pozostałych grup produktów [6]. Należy jeść produkty niskoskrobiowe (kapustne, korzeniowe, psiankowate, dyniowate, cebulowe i liściaste) i owoce charakteryzujące się niskim indeksem glikemicznym (jagody, maliny, jabłka, cytryny, grejpfruty). W jaki sposób je przygotowywać? Autorka pozwala tu na dużą dowolność. Dozwolone są surowe, gotowane, pieczone, duszone, w postaci soków, zup i surówek. Bardzo ważne jest także, aby w czasie trwania diety pić wodę, kompoty bez dodatku cukru oraz delikatne herbaty ziołowe. Absolutnie należy zrezygnować z pozostałych grup produktów, takich jak zboża, produkty odzwierzęce, orzechy i oleje roślinne. Poza tym należy wykluczyć także używki: kawę, mocne herbaty i alkohol, ponieważ wpływają one niekorzystnie na procesy naprawcze [6]. 

Początki (pierwsze kilka dni) nie są łatwe. W tym czasie obserwuje się tzw. kryzysy uzdrowieńcze manifestujące się biegunkami, wymiotami, bólami głowy i stanami podgorączkowymi. Czym są spowodowane?

Uwalnianiem się uwięzionych do tej pory w tkankach, toksyn. Na szczęście większość z tych objawów po kilku dniach sama ustępuje. Aby usprawnić proces detoksykacji i powrót do lepszego samopoczucia, zaleca się spożywanie wówczas dużej ilości płynów (przede wszystkim wody) [5, 6]. 

Dla kogo przeznaczona jest ta dieta? Dla wszystkich, którzy chcą oczyścić swój organizm z toksyn i poczuć się lepiej. Doktor Dąbrowska zaleca ją także osobom chcącym usprawnić funkcjonowanie m.in. układu immunologicznego, hormonalnego i nerwowego. Czy zatem istnieje grupa ludzi, która nie powinna jej stosować? Owszem. Autorka wskazuje tu m.in. osoby cierpiące na tzw. choroby wyniszczające, takie jak niewydolność narządowa, zaawansowana postać nowotworu, a także kobiety w ciąży i w okresie laktacji oraz dzieci [6].

Co jeszcze znajdziemy w sieci?

Innym rodzajem diet, powszechnie występujących i promowanych w internecie jako oczyszczające organizm, są diety bardzo niskokaloryczne lub jednoskładnikowe, takie jak ananasowa, truskawkowa, kapuściana. Ich autorzy zgodnie zapewniają poprawę zdrowia, skóry, regenerację narządową, pozbycie się toksyn z organizmu oraz poprawę samopoczucia, jednak nie cytują oni żadnych badań naukowych potwierdzających prawdziwość ich teorii. Z tego powodu trudno określić, która z ogólnodostępnych diet oczyszczających jest najlepszą i którą warto stosować [9–11]. 

Najstarsza dieta oczyszczająca 

Istnieje jednak system oczyszczający „stary jak świat”, który wymieniany jest w wielu tekstach źródłowych, takich jak np. Biblia, zapisy z czasów starożytnego Egiptu czy księgi ajurwedyjskie. Mowa o całkowitej głodówce zakładającej spożywanie wyłącznie wody. Głodówka traktowana jest wówczas nie jako rodzaj diety, ale metoda lecznicza. Jej zwolennicy odwołują się do zachowań zwierząt, które przestają jeść, kiedy pojawia się u nich choroba [12, 13]. Ile powinna trwać głodówka, aby przyniosła zamierzone korzyści dla zdrowia? Propagatorzy tego typu formy uzdrawiania organizmu zalecają sześć, siedem dni postu, równocześnie uważając, że jedno- lub dwudniowa rezygnacja z pokarmu to wyłącznie odpoczynek od jedzenia. Dlaczego? Ponieważ pierwsze dni głodówki to czas, w którym organizm, zmuszony samodzielnie wytworzyć energię wewnątrz, zapewniającą mu przetrwanie i funkcjonowanie, korzysta z zapasów glikogenu mięśniowego oraz tkanki tłuszczowej. Dopiero w następnej kolejności (chroniąc narządy) czerpie energię z uszkodzonych, niesprawnych już komórek i tkanek [13–15].

Co na to Wschód?

Wschodni system leczenia z kolei, znany jako ajurweda, zaleca diety oczyszczające każdemu, i to regularnie. Ze względu na to, jakim ajurwedyjskim typem się jest (wata, pitta czy kapha), z taką częstotliwością i według konkretnych zasad należy prowadzić kuracje oczyszczające. Poza znacznym ograniczeniem ilości spożywanej żywności i zupełnym wykluczeniu mięsa, jaj i ryb w ajurwedzie stosuje się dodatkowe zabiegi oczyszczające, takie jak lewatywa, przeczyszczanie oraz wywoływanie wymiotów. Odpowiednio dopasowanymi olejkami penetruje się także wszystkie otwory ludzkiego ciała (oczy, uszy, nos). W ten sposób usuwa się nagromadzone w organizmie toksyny oraz złogi. Tego typu rytuały mają sprzyjać także dłuższemu zachowaniu młodości i zdrowia [24].

 

Czy głodówka jest bezpieczna dla wszystkich? Badania wskazują na to, że jest ona bezpieczniejsza dla osób, których masa ciała jest w normie niż dla tych, które borykają się z nadwagą. Wynika to z ilości tkanki tłuszczowej w organizmie. U osób, które mają jej więcej, zwiększa się ryzyko zatrucia toksynami kumulowanymi w tkance tłuszczowej (takimi jak np. dioksyny czy metylortęć) [12, 13, 16] .

Ile czasu powinna trwać dieta oczyszczająca?

Rezygna...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy