Dołącz do czytelników
Brak wyników

Poliprobiotyki – ratunek dla uszkodzonej bariery jelitowej

Artykuł | 19 stycznia 2019 | NR 2
111

Przewód pokarmowy jest pierwszym miejscem kontaktu wnętrza organizmu ze światem zewnętrznym. Z tego względu koniecznością jest istnienie mechanizmów ochronnych, zapewniających swoistą selektywność składników przepuszczanych do układu krwionośnego. Błona śluzowa przewodu pokarmowego jest swoistą niszą dla mikroorganizmów jelitowych, do których zaliczyć można bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty.

Drobnoustroje prozdrowotne, na drodze konkurencji międzygatunkowej, hamują nadmierny rozwój drobnoustrojów potencjalnie chorobotwórczych, pochodzących ze środowiska zewnętrznego, pełniąc tym samym istotną funkcję ochronną. Kolejnym elementem ochronnym przewodu pokarmowego są połączenia ścisłe między komórkami nabłonka jelita (tight junctions), zabezpieczające przed wnikaniem do krwiobiegu patogenów, substancji toksycznych oraz innych czynników pochodzących z żywności bądź przyjmowanych napojów [1–3].

Ten selektywny transport przez ścianę jelita jest możliwy dzięki obecności bariery jelitowej, tworzonej przez szereg elementów, w tym powyżej wspomniane bakterie autochtoniczne czy połączenia ścisłe. 

Bariera jelitowa jest zbudowana z kilku warstw. Tworzą ją mikroorganizmy jelitowe, warstwa wody i śluzu, nabłonek jelitowy, komórki układu krwionośnego oraz immunologicznego. Warstwa śluzu, która zapobiega przyleganiu i wnikaniu patogenów w głąb ściany jelita, jest również siedliskiem wspomnianych uprzednio mikroorganizmów jelitowych będących jednym z kluczowych i najbardziej dynamicznych elementów bariery jelitowej. Pomiędzy komórkami nabłonkowymi zlokalizowane są połączenia ścisłe, które stanowią białkową strukturę umożliwiającą selektywny przepływ jonów i odpowiednio rozłożonych cząstek do krwiobiegu.

Utworzone są one z protein, a mianowicie: klaudyn, okludyn, zonulin (często wykorzystywanych w diagnostyce przesiąkliwości jelitowej), białek adhezyjnych oraz triceluliny. Opisane ścisłe połączenia stanowią najistotniejszy element regulujący przepuszczalność jelitową i w stanie prawidłowym tworzą barierę dla bakterii oraz większych cząstek, wielkością zbliżonych do białek. Uszkodzenie ciągłości bariery jelitowej, a tym samym uszkodzenie ścisłych połączeń powoduje powstanie tzw. jelita przesiąkliwego (leaky gut syndrome), co powoduje utratę selektywnej przesiąkliwości jelitowej [4–8]. 

Na funkcje bariery jelitowej mają wpływ liczne czynniki, takie jak dieta, stres, aktywność fizyczna, używki, styl życia czy przyjmowane leki. Istotną rolę w prawidłowym jej funkcjonowaniu odgrywa układ mikrobioty jelitowej. Na skład ilościowy oraz jakościowy ekosystemu jelitowego mają wpływ takie czynniki, jak: uwarunkowania okołoporodowe (sposób porodu, sposób karmienia), dieta i styl życia, przyjmowane leki (antybiotyki, leki przeciwbólowe, inhibitory pompy protonowej) i szereg innych czynników. Wpływają one na równowagę mikrobiologiczną w jelicie i mogą przyczynić się do powstania dysbiozy jelitowej. Każdorazowe zaburzenie równowagi ekosystemu jelitowego może wpłynąć na selektywne właściwości bariery jelitowej i w konsekwencji niekontrolowane przenikanie niestrawionych składników pokarmowych, bakterii, wirusów i innych antygenów do krwiobiegu, co prowadzi do aktywacji układu immunologicznego. Wzrost przepuszczalności bariery jelitowej może również prowadzić do zwiększonego stężenia toksyn we krwi, przez co może odgrywać rolę w rozwoju chorób zapalnych, takich jak zespół metaboliczny, miażdżyca, cukrzyca, migreny. Istotne jest więc podjęcie działań mających na celu ochronę bariery jelitowej, a tym samym systematyczne jej odbudowywanie. W tym celu warto stosować odpowiednio dobrane probiotyki, które wykazują zdolność do uszczelnienia bariery jelitowej i redukcji nasilenia stanu zapalnego powstałego w efekcie nadmiernego pobudzania układu immunologicznego [9–14]. 

Aby odbudować barierę jelitową, szczególną uwagę należy zwrócić na probiotyki wieloszczepowe, czyli tzw. poliprobiotyki, których celem jest eliminacja dysbiozy jelitowej, a w następstwie regeneracja nabłonka i poprawa funkcjonowania bariery jelitowej. Regularne ich stosowanie, wraz z zastosowaniem odpowiedniej diety, prowadzi częstokroć do zniwelowania nadmiernej przesiąkliwości bariery jelitowej. Rynek polski oferuje szeroką gamę preparatów wieloszczepowych o różnej liczebności i różnorodności zawartych w nich szczepów. Warto zwrócić szczególną uwagę na preparat SanProbi Barrier, który został ukierunkowany na wzmacnianie bariery jelitowej. Kryteria, na których oparto wybór szczepów do tego preparatu, to zdolność do wzmacniania bariery jelitowej w warunkach in vitro, wyciszanie odpowiedzi immunologicznej, ograniczenie produkcji cytokin prozapalnych oraz zmniejszenie ładunku lipopolisacharydu. 

Warto sięgnąć także po inne wysokiej jakości preparaty wieloszczepowe, przywracające prawidłowy układ mikrobioty jelitowej. Można wspomnieć chociażby o zawierającym 25 szczepów preparacie o nazwie EpicPro 25, 10-szczepowym poliprobiotyku Probiotic N1 LabOne czy Bactoflor oraz doskonale przebadanym w badaniach klinicznych ośmioszczepowym probiotyku VSL#3 (Ferring). 

Przeznaczone dla pacjentów z objawami zespołu jelita nadwrażliwego IBS preparaty Lactibiane Wzorcowy czy Lactibiane Tolerancja z racji wieloszczepowej struktury będą korzystnie wpływały na uszczelnianie bariery jelitowej. Odbudowa puli prozdrowotnych bakterii wytwarzających substancje o działaniu regeneracyjnym względem nabłonka jelit dotyczy również preparatów, takich jak Latopic czy Lactoral IBD (zawierających szczepy probiotyczne pochodzenia polskiego). Ten ostatni suplement przeznaczony jest dla pacjentów z nieswoistą chorobą zapalną jelit IBD, u których – jak podaje literatura – obserwuje się zwiększoną przepuszczalność w obrębie warstwy komórek nabłonkowych jelita. Ciekawą alternatywą probiotyczną na polskim rynku są napoje i koncentraty probiotyczne zawierające mieszaninę szczepów probiotycznych (Joy Day, Probiołyk Sport, Joy Day Probiotyk Sport). Produkty te posiadają liczne raporty badań potwierdzających jakość i deklarowany przez producenta skład. Oprócz bakterii probiotycznych zawierają metabolity bakteryjne wpływające korzystnie na szereg procesów zachodzących w organizmie [15–18].

Warto również wspomagać probiotykoterapię przez dodatek preparatów prebiotycznych stanowiących pożywkę dla prozdrowotnych bakterii probiotycznych oraz wdrożenie odpowiednich preparatów mających na celu intensyfikację regeneracji bariery jelitowej. Jedną z substancji wspierających odbudowę uszkodzonej bariery jelitowej, a zarazem przyczyniających się do hamowania stanu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy