Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

17 grudnia 2019

NR 6 (Grudzień 2019)

Nowoczesne technologie w cukrzycy

260

Potęgę i potrzebę wyznaczania nowych kierunków leczenia cukrzycy, potencjału działania, tworzenia narzędzi technologicznych potwierdzają prognozy – Międzynarodowa Federacja Cukrzycy (International Diabetes Federation – IDF) informuje, że obecnie ponad 425 mln osób choruje na cukrzycę. Przypuszcza się, że w 2045 r. liczba osób dotkniętych tą jednostką chorobową wzrośnie do 629 mln, czyli zwiększy się nawet o 48% [1].

POLECAMY


Cukrzyca jako „choroba technologiczna”


Liczba zachorowań na cukrzycę wyznacza potencjał tworzenia nowoczesnych narzędzi ułatwiających pacjentom codzienne funkcjonowanie. Cukrzyca jest chorobą, w której zasadniczą rolę odgrywa technologia, dlatego też jest ona cały czas mocno rozwijana. Nowe technologie, jakie pojawiają się na przestrzeni ostatnich lat, mają na celu ułatwienie życia diabetykom, a co więcej – poprawę ich glikemii [2].

Konsekwencją nieleczonej cukrzycy jest powstawanie zmian patologicznych wielu narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych [3, 4]. Nowoczesne technologie mają na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia wspomnianych powikłań, poprzez poprawę samokontroli pacjenta i poprawę jakości życia z cukrzycą. Należy pamiętać, że wspomniane narzędzia wymagają aktywnego zaangażowania pacjenta w całym procesie leczenia i z pewnością są wyzwaniem dla dietetyka, który powinien cały czas na bieżąco śledzić informacje o powstających nowościach.


Mechanizm sztucznej trzustki


Przykładem działań w kierunku ułatwienia funkcjonowania chorych z cukrzycą typu 1 w ostatnich latach jest stworzenie sztucznej trzustki. Rozpoczęły się one w 2011 r., a ich aktualny rozwój jest postępujący i imponujący. Sztuczna trzustka, czyli tzw. pętla zamknięta (closed-loop-system) [5], jest szansą na ułatwienie funkcjonowania diabetyków, w zamian za stosowanie metody intensywnej funkcjonalnej insulinoterapii. W 2016 r. w Stanach Zjednoczonych wprowadzono po raz pierwszy hybrydową sztuczną trzustkę firmy Medtronic – Minimed 670G. System został zaakceptowany przez Agencję Żywności i Leków (The Food and Drug Administration – FDA) i składa się on z pompy insulinowej oraz specjalnego sensora, który jest przeznaczony do ciągłego monitoringu glikemii (Continuous Glucose Monitoring – CGM). Pętla zamknięta na bieżąco przez całą dobę modyfikuje w zależności od stężenia glukozy w organizmie dawki wlewu podstawowego, ograniczając do minimum wystąpienie hipo- i hiperglikemii. W tym przypadku o dawkach insuliny okołoposiłkowej decyduje nadal sam pacjent. We wrześniu 2018 r. naukowcy na zjeździe Foundation of European Nurses in Diabetes (FEND) oraz w listopadzie 2018 r. na konferencji technologii medycznych Frontiers Health w Berlinie przedstawili swoje prace w zakresie rozwoju sztucznej trzustki. Po licznych udoskonaleniach aktualnie na ich system zamkniętej pętli składa się:

  • sensor do ciągłego monitoringu glikemii, który jest skonfigurowany ze smartwatchem,
  • specjalnie do tego przygotowana aplikacja mobilna,
  • specjalne urządzenie do komunikacji pomiędzy wszystkimi elementami,
  • pompa insulinowa.

Pompa ta spełnia funkcje sztucznej trzustki, ponieważ na podstawie wyniku glikemii samodzielnie dobiera odpowiednią dawkę insuliny, niezależnie od tego, czy pacjent spożywa posiłek, czy nie. Działanie tego systemu polega na sprzężeniach pompy insulinowej ze specjalnym sensorem. Jeszcze nigdy funkcjonowanie diabetyków nie było aż tak zbliżone do życia osoby zdrowej, jak przy technologii sztucznej trzustki [6]. Metoda ta jest jednak cały czas udoskonalana, aktualnie pozostaje w fazie eksperymentu i obserwacji [7].


System ciągłego monitorowania glikemii 


 

 Rys. 1. System Ciągłego Monitorowania Glikemii (CGM) to najlepsze rozwiązanie dla aktywnych diabetyków

 

Obecnie jedną z najpopularniejszych metod samokontroli jest pomiar glukozy we krwi za pomocą glukometru. Przełomem okazało się jednak wprowadzenie systemu ciągłego monitorowania glikemii, które pozwoliło na dokładne śledzenie zmian glikemii w systemie 24 godzin na dobę. Może to stanowić ułatwienie samokontroli osobom z cukrzycą typu 1. System składa się z trzech elementów – sensora, transmitera oraz czytnika. Sensor dokonuje pomiarów glikemii, a transmiter przesyła dane z tych pomiarów do czytnika. W zależności od marki oraz konkretnego systemu rolę czytnika może odgrywać pompa insulinowa, smartfon lub inne, odrębne urządzenie. Warto zaznaczyć, że system dokonuje 288 pomiarów glikemii dziennie w płynie śródtkankowym tkanki podskórnej, zarówno w dzień, jak i w nocy [8]. Do głównych zalet tego systemu należą: wykrywanie stanu hipoglikemii i hiperglikemii, alarmy, dostęp do zmian glikemii na przestrzeni czasu oraz wykresy trendów stężeń glukozy we krwi, dzięki czemu łatwiej podjąć interwencję wcześniej, jeszcze przed wystąpieniem niepożądanego stanu niedocukrzenia lub hiperglikemii. Systemy CGM korzystnie wpływają na wyrównanie metaboliczne, a tym samym zwiększają aktywizację sportową i zawodową osób z cukrzycą. Jednak warunkiem jest wcześniej wspomniane aktywne zaangażowanie pacjenta w terapię, wyciąganie wniosków i odpowiednie reagowanie w zależności od wyników.

Dostępne w Polsce CGM-y:

  • Medtronic: System Guardian Connect (Enlite) [9],
  • System Dexcom [10],
  • System Eversense [11].
  • System FreeStyle Libre

Kolejne nowoczesne rozwiązanie w leczeniu cukrzycy typu 1 to system FreeStyle Libre. Jego działanie przekonująco odzwierciedla pytanie: „Po co się kłuć, kiedy można skanować?” [12]. System ten należy do tzw. FGM, czyli pomiaru glikemii metodą skanowania (Flash Glucose Monitoring). Zasada działania polega na tym, że pod skórę wprowadzane jest cienkie, elastyczne, jałowe, miękkie włókno (o długości 5 mm). Aplikacja sensora jest bezbolesna. Czujnik zakładany jest na tylnej stronie ramienia, zapisuje automatycznie dane o glikemii we krwi (zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy). Co więcej, sensor jest wodoodporny i może być stosowany w czasie kąpieli, pływania bądź uprawiania aktywności fizycznej. W celu uzyskania odczytu należy zbliżyć czytnik FreeStyle Libre do sensora i zeskanować go. Odczyt glikemii odbywa się poprzez szybkie, jednosekundowe skanowanie, nawet przez ubranie. Urządzenie pokazuje aktualne stężenia glukozy i trendy, ale w przeciwieństwie do pozostałych wymienionych w tym artykule urządzeń nie ma funkcji alarmu, np. informującego o hipoglikemii. System zyskuje poparcie w organizacjach zajmujących się edukacją żywieniową diabetyków. Przykładem jest brytyjskie stowarzyszenie Association of Children’s Diabetes Clinicians (ACDC), które w 2017 r. uruchomiło krajowy pakiet edukacyjny, w którym zapewniono szkolenie w zakresie korzystania z systemu FreeStyle Libre dla pracowników służby zdrowia. Wykazano, że ta nowoczesna technologia poprawiła jakość życia dzieci z cukrzycą typu 1 przy odpowiednim zapewnieniu edukacji i wsparcia ze strony pracowników służby zdrowia [13]. Od października 2019 r. również w Polsce możliwa jest refundacja FreeStyle Libre dla chorych z cukrzycą typu 1 od 4. do 18. roku życia. Co więcej, w badaniach Hayek i wsp. wykazano, że zarówno częstość występowania hipoglikemii, jak i wartości HbA1c zmniejszyły s...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy