Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom , Edukacja żywieniowa

13 stycznia 2016

Mutacja genu MTHFR. Co ma wspólnego gen MTHFR z metylacją?

311

Coraz częściej słyszymy słowa metylacja, homocysteina, zmetylowane witaminy z grupy B, donory grup metylacyjnych. Metylacja to słowo tak obce w polskiej nauce, że próżno go szukać w literaturze z zakresu biochemii, anatomii, fizjologii czy dietetyki klinicznej. Nawet laboratoria genetyczne, które oferują analizę tego genu, nie wiedzą, za co on tak naprawdę odpowiada. Na ich stronach czytamy o problemie z metabolizmem kwasu foliowego, homocysteiny oraz na temat trombofilii. Tymczasem prawidłowy proces metylacji to klucz do wielu chorób, w tym genetycznych, autyzmu, depresji, nowotworów oraz chorób autoimmunologicznych. Prezentujemy zatem wstęp do tego jakże ogromnego, a jednocześnie fascynującego zjawiska. Metylacja W biochemii metylacja odnosi się do zamiany atomu wodoru na grupę metylową. Grupa metylowa składa się z czterech atomów, jednego atomu węgla i trzech atomów wodoru (-CH3) i jest przyłączana do określonego enzymu wykonującego określone funkcje. Podczas metylacji grupy metylowe przenoszone są z jednej cząsteczki na inną. Mówi się, że cząsteczka, która ma przyłączoną nową grupę metylową, jest zmetylowana. Dostawcy grup metylowych są donorami. Metylacji ulegają nie tylko DNA i RNA, ale również białka, neurotransmitery i fosfolipidy. Metylacja przebiega stale, zmieniając, transformując, oddzielając, dołączając miliony cząsteczek w naszym ciele. Dzięki niej odbudowujemy również nasze komórki. Co ma wspólnego gen MTHFR z metylacją? Gen MTHFR koduje enzym (reduktazę metylenotetrahydrofolianową) katalizujący reakcję redukcji 5,10 metylenotetrahydrofolianu do 5-metylotetrahydrofolianu. 5-metylotetrahydrofolian jest niezbędny do reakcji przekształcenia potencjalnie toksycznego aminokwasu homocysteiny do metioniny przez syntazę metioninową. Istnieje 20 373 par zasad składających się na gen MTHFR, wystarczy, że jedna para zostanie zmutowana (0,000098%), by zamek z kluczem do siebie nie pasowały. Najczęstsze modyfikacje występują w pozycji 677 i 1298 stąd nazwa modyfkacji, którą się bada. Wiadomo, że jeden chromosom pochodzi od matki, a drugi od ojca. Chromosomy tworzą parę. Zatem jeśli zmutowany gen zostanie dostarczony przez matkę i przez ojca, mamy do czynienia z homozygotą. W zależności od modyfikacji genetycznych możemy wyróżnić: _ MTHFR 677CC – gen bez mutacji (homozygota, prawidłowe allele), _ MTHFR 677CT – heterozygotyczna mutacja (jedna kopia zmutowana, od matki lub ojca, jeden allel nieprawidłowy), _ MTHFR 677TT – homozygotyczna mutacja (dwa allele zmutowane), _ MTHFR 1298AA – gen bez mutacji (homozygota), _ MTHFR 1298AC – heterozygotyczna mutacja, _ MTHFR 1298CC – homozygotyczna mutacja, _ MTHFR 677CT + MTHFR 1298AC – mutacja złożona, heterozygotyczna (dotyczy różnych części genu). Jaki jest cel metylacji, do czego ona służy? _ Przekształcenie kwasu foliowego do aktywnej postaci – w przeciwnym wypadku nadmiar kwasu foliowego gromadzi się w organizmie i staje się toksyczny. _ Eliminacja wysokiego poziomu homocysteiny, przekształcenie jej do metioniny, a następnie SAMe (S adenozylo L-metionina), tu niezbędne są zmetylowane postaci kwasu foliowego oraz witamina B12. _ Przekształcenie witaminy B12 z cyjanokobalamina w metylokobalaminę (aktywną). _ Transmetylacja SAMe do produkcji białek, peptydów, kwasów nukleinowych i fosfolipidów. _ Synteza fosfatydylocholiny, substancji warunkującej strukturę i funkcje błon komórkowych. _ Metylacja zależna od SAMe jest istotna w powstawaniu neuroprzekaźników w OUN (serotoniny, noradrenaliny i dopaminy) oraz hormonu – melatoniny. _ Tworzenie SAMe jest zależne od dostępności w diecie kwasu foliowego, ale również witaminy B12 i choliny. Ważne, by witaminy te były w postaci zmetylowanej. _ Synteza glutationu, naszego najważniejszego antyoksydanta. _ Oczyszczanie organizmu i usuwanie nadmiaru toksycznych substancji. _ Budowanie i rozkładanie hormonów. _ Naprawa i budowanie DNA i RNA. _ Dostarczenie materiałów do budowy DNA i RNA. _ Regulacja liczby neuroprzekaźników (usuwanie nadmiaru). _ Regulacja stanów zapalnych. _ Aktywacja i inaktywacja genów. _ Eliminacja histaminy. _ Synteza kreatyniny, choliny, karnityny, koenzymu Q10, melatoniny czy białek otoczki mielinowej. Upośledzenie genu MTHFR może wiązać się z wieloma schorzeniami, dolegliwościami oraz wadami genetycznymi. Podejrzewa się, że sama suplementacja kwasem foliowym, który musi przejść sporo przemian biochemicznych, aby można go było wykorzystać, jest promotorem wad genetycznych. Zauważono, że odkąd w 1982 r. wprowadzono u kobiet ciężarnych suplementację kwasem foliowym, lawinowo zaczęła wzrastać liczba dzieci z autyzmem. W 1975 r. – jedno dziecko na 5000 urodzeń, w 1985 r. – jedno na 2500, w 1995 r. – jedno na 500, a w 2009 r. – jedno na 110 (www.autismspeaks. org). Podejrzewa się, że suplementacja kwasem foliowym zwiększa przeżycie płodów, które mają wady genetyczne, a które w sytuacji niesuplementowania obumarłyby. Kwas foliowy zniósł coś takiego jak „selekcja naturalna”. Wielu naukowców podejrzewa, że za autyzmem stoją szczepionki. Zaburzenia metylacji to m.in. upośledzenie oczyszczania organizmu, a szczepionki właśnie przeładowują organizm toksynami. Zaburzenia metylacji (C677T) zwiększają dwukrotnie ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa, choć tutaj ma również znaczenie inny gen odpowiedzialny za metylację (MTRR A66G). Nieprawidłowy metabolizm kwasu foliowego może prowadzić do hipometylacji DNA i nieprawidłowej segregacji chromosomów, ryzyko zwiększa się czterokrotnie, gdy matki mają podwyższony poziom homocysteiny oraz zmutowany gen MTRR A66G (homozygota). Ponadto z modyfikacją genu MTHFR związane są: większe skłonności do uzależnienia od tytoniu, narkotyków i alkoholu, poronienia, bezpłodność u kobiet i mężczyzn, zatory płucne i zakrzepice, depresje, schizofrenia i zaburzenia afektywne dwubiegunowe, fibromialgia, zespół chronicznego zmęczenia, gromadzenie się toksyn w organizmie, możliwość zatrucia lekami typu paracetamol, metotreksat czy lekami przeciwpadaczkowymi, choroba Parkinsona i Alzheimera, demencja układu nerwowego, zespół jelita drażliwego, stan przedrzucawkowy w ciąży, wady płodów, w tym rozszczep kręgosłupa i wady serca, śmierć wewnątrzmaciczna płodu, przedwczesne odklejanie się łożyska, nowotwory, w tym białaczka, gruczolak jelita grubego, oponiak, glejak, nowotwory piersi, tarczycy, prostaty i układu pokarmowego, hiperhomocysteinemia, zawały serca, niski poziom HDL, miażdżyca, choroby autoimmunologiczne, padaczka, szybsze starzenie się organizmu, nadciśnienie tętnicze, choroby neurologiczne o nieznanej etiologii, astma. Co dodatkowo może wpływać negatywnie na metylację? Skażenie środowiska, chemia w żywności, opakowaniach i kosmetykach, używki, takie jak alkohol, papierosy, narkotyki, leki, niewłaściwe suplementy, nadmiar cukru w diecie (węglowodanów), stany zapalne, przetworzona żywność, dysbioza w jelitach, pleśń, pasożyty, grzyby, aflatoksyny, gluten i nabiał. Osoby ze zmutowanym genem MTHFR muszą radykalnie zmienić styl życia, na całe życie. Cztery cykle składające się na metylację 1. Cykl metioniny – z kluczowym składnikiem metioniną. Dostarczana jest wraz z pożywieniem (głównie mięso, jaja, ryby), następnie przekształcana do homocystetiny i z powrotem do metioniny, z której powstaje SAMe. Kluczowym biomarkerem jest homocysteina. W tym cyklu również znajduje się CBS (gen beta syntazy cystationiny), jego modyfikacja powoduje, że w organizmie gromadzi się zbyt dużo amoniaku i suplementacja donorami grup metylowych może być dyskusyjna przynajmniej w pierwszej fazie oczyszczania organizmu. W tym cyklu znajduje się ścieżka, tzw. skrót metylacyjny wykorzystujący fosfatydyloserynę, fosfatodylocholinę, betainę, cholinę, TMG i DMG. Bardzo ważne dla prawidłowych przebiegów są: zmetylowane witaminy B12, B9, B2, magnez (w postaci cytrynianu) oraz B6 (P-5-P), cynk, selen i mangan. Czasami niezbędna jest również witamina C. Przy zmutowanym genie CBS należy uważać na zawartość siarki w diecie (mięso, jajka, ryby, czosnek, cebula, warzywa kapustne, białko powinno być wtedy ograniczone do 0,7 g/kg/mc), nie należy również suplementować MSM. Modyfikacja genu CBS może powodować problem z usuwaniem amoniaku, co negatywnie wpływa na BH4. 2. Cykl kwasu foliowego, gdzie następuje „wprowadzenie” kwasu foliowego do cyklu poprzez dietę i ewentualną suplementację (np. u kobiet w ciąży). W tym cyklu kwas foliowy dzięki enzymowi MTHFR przekształca się kilkakrotnie do właściwej postaci. Następuje przyspieszenie lub wyhamowanie wchłaniania kwasu foliowego. Niestety nie zawsze suplementacja zmetylowaną postacią kwasu foliowego 5-MTHF jest możliwa, czasami występują skutki uboczne. 3. Cykl BH 4 (tetrahydrobiopteryna), który obok cyklu metioniny najbardziej wpływa na funkcjonowanie neuroprzekaźników. BH4 jest kofaktorem w procesach niezbędnych do produkcji neurotransmiterów: _ konwersja fenyloalaniny do tyrozyny przez hydroksylazy fenyloalaniny, _ konwersja tyrozyny i witaminy B6 do L-DOPA przez hydroksylazy tyrozyny, _ konwersja tryptofanu i witaminy B6 do 5-HTP przez hydroksylazą tryptofanu, _ BH4 jest również kofaktorem w konwersji argininy do cytruliny i tlenku azotu. 5-HTP jest prekursorem melatoniny i serotoniny. Naprawa cyklu BH4 (przy modyfikacji genu MTHFR A1298C) to zwykle suplementacja: L-DOPA (lewodopa – aminokwas, z którego organizm wytwarza dopaminę), 5-http (5-hydroksytryptofan – zwiększa produkcję serotoniny), B4 – cholina i kwasu foliowego (5-MTHF). 4. Cykl mocznikowy, nazywany także cyklem ornitynowym. Jest to cykl metaboliczny trzech aminokwasów: ornityny, cytruliny i argininy. Tutaj z amoniaku, dwutlenku węgla i asparaginianu powstaje mocznik. W ten sposób organizm pozbywa się pozostałości w postaci aminokwasów, po produkcji neuroprzekaźników. Jak wygląda profil genetyczny metylacji? Jak widać, profil genów odpowiedzialnych za metylację jest dość rozbudowany, można go wykonać w USA, np. w 23andme. W Polsce dostępne są jedynie badania polimorfizmu genów: MTHFR C677T oraz A1298C. Do kompletnej oceny profilu metylacyjnego warto wykonać badanie kwasów organicznych i aminokwasów w moczu, poziom homocysteiny, kwasu foliowego i witaminy B12, chociaż one mogą wiele nie wykazać. Badaniami dodatkowymi są badanie kału: flora jelitowa, markery stanu zapalnego oraz zonulina – biomarker szczelności bariery jelitowej, analiza nietolerancji pokarmowych IgA, IgG, aminogram oraz neuro panel: Cr (chrom), Cu (miedź), Mg (magnez), Se (selen), Zn (cynk), Mn (mangan), Mo (molibden), arginina, cysteina, glicyna, metionina, fenyloalanina, tryptofan. Badana to jedno, ale znalezienie osoby, która potrafi to zinterpretować i połączyć ze sobą oraz właściwie dobrać dietę i suplementy, to drugie i chyba najtrudniejsze. Możliwe skutki uboczne suplementowania 5-MTHF Przy zaburzeniach genu MTHFR C677T mówi się, że suplementacja zmetylowaną postacią kwasu foliowego jest kluczowa dla prawidłowego cyklu zmiany homocysteiny w metioninę i dalej SAMe. Jednak u niektórych osób ten suplement robi więcej złego niż dobrego. Należy wtedy pozostać jedynie przy TMG. Możliwe są trzy reakcje: _ zdecydowana poprawa samopoczucia, _ huśtawki nastrojów od euforii do depresji, _ złe samopoczucie już przy małych dawkach. Jeśli odczuwasz któryś z poniższych symptomów, odstaw suplementację 5-MTHF: _ drażliwość, _ bezsenność, _ ból mięśni, _ bóle stawów, _ trądzik, _ wysypka, _ poważny niepokój, _ kołatanie serca, _ nudności, _ bóle głowy, _ migreny. Bibliografia: 1. MTRR and MTHFR polymorphism: link to Down syndrome? Am J Med Genet. 2002 Jan 15;107(2):151-5. //www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/ 11807890. 2. Risk of Down syndrome conferred by MTHFR C677T polymorphism: Ethnic variations. Indian J Hum Genet. 2007 May-Aug; 13(2): 76–77. //www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3168164/. 3. The MTRR 66A>G polymorphism and maternal risk of birth of a child with Down syndrome in Caucasian women: a case-control study and a meta-analysis. Coppedč F, et al. Mol Biol Rep. 2014. //www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/24965145/. 4. //www.healthline.com/health-blogs/fruit-womb/down-syndrome-and-folate-metabolism 5. //www.zespoldowna.info/ 6. //mthfr.net 7. //www.dramyyasko.com/ 8. //www.vacfacts.info/mthfr-genetics-autism-and-disease.html 9. //geneticgenie.org/all-mutations/ 10. //learn.genetics.utah.edu/content/epigenetics/ 11. The methylation miracle. Paul Frankel,Ph.D with Nancy Pauline Bruning. 12. Krzystanek M., Pałasz A., Krzystanek E., Krupka-Matuszczyk I., Wiaderkiewicz R., Skowronek R., S adenozylo L-metionina w schorzeniach OUN, Psychiatria Polska 2011, tom XLV, numer 6 strony 923–931. //www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_6_2011/Krzystanek139_Psychiatria_Polska_6_2011.pf. 13. //www.autismspeaks.org/. 14. //www.snpedia.com/index.php/Yasko_Methylation# ACE_Gene. 15. //www.snpedia.com/index.php/Tetrahydrobiopterin. Autorka artykułu:   mgr Iwona Wierzbicka - dietetyk kliniczny, trener personalny  

POLECAMY

Przypisy