Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

17 grudnia 2021

NR 6 (Grudzień 2021)

Marihuana lecznicza – szanse i zagrożenia stosowania okiem psychologa

0 40

Marihuana jest wieloskładnikową substancją, która działanie psychoaktywne zawdzięcza obecności THC (tetrahydrokannabinol). Od 2017 r. także w Polsce może być używana w celach medycznych, ponieważ została uznana za surowiec farmaceutyczny. Pozytywne działanie marihuany odnotowano w łagodzeniu wymiotów i nudności, stanów spastycznych, w przebiegu leczenia chorób autoimmunologicznych, przewlekłego bólu, alergii, astmy, padaczki, w łagodzeniu stanów lękowych i objawów zespołu stresu pourazowego. Jednocześnie długotrwałe przyjmowanie marihuany wpływa negatywnie na układy: krążenia, oddechowy, immunologiczny i rozrodczy. Jej nadmierne stosowanie niesie ryzyko zatrucia, a także prowadzi do uzależnienia. Niewątpliwie istnieje potrzeba prowadzenia dalszych badań skutkujących poznaniem działania marihuany, jej dawkowania oraz wskazań do jej stosowania.
 

Marihuana


Marihuana to obok haszyszu i oleju haszyszowego produkt otrzymywany z konopi indyjskich (Cannabis sativa) [1]. Jest ona jest uzyskiwana z liści i szczytów kwiatowo-nasiennych tych roślin [3]. Jej nazwę używa się do określenia substancji psychoaktywnej – związku wpływającego na ośrodkowy układ nerwowy, a dokładnie na procesy poznawcze, który nie musi wyzwalać uzależnienia, choć może do niego prowadzić [2].
Konopie indyjskie zawierają kilkadziesiąt aktywnych biologicznie substancji, choć działanie psychoaktywne zawdzięczają THC (tetrahydrokannabinol) [1]. Zawartość THC w konopiach zależy od właściwości genetycznych i wieku rośliny, warunków wegetacji, rodzaju gleby i klimatu. Odpowiednio dobrane warunki powodują zatem wzrost stężenia THC. W związku z tym marihuana wytwarzana obecnie zawiera nawet 20–30% THC, podczas gdy marihuana wytwarzana w latach 80. XX wieku zawierała około 3% THC [4].

THC występuje wyłącznie w liściach i kwiatach konopi. Odmianą marihuany o wysokiej zawartości substancji psychoaktywnej jest tzw. sinsemilla (z języka hiszpańskiego: bez nasion). Jej żeńskie, niezapylone (czyli niewytwarzające nasion), ukwiecone szczyty kwiatów konopi wykazują najwyższą zawartość THC [2, 5].

Efekt działania marihuany zależy nie tylko od dawki i jakości narkotyku, ale także od osobowości i nastroju konsumenta, wcześniejszych doświadczeń z narkotykami, sytuacji społecznej (relacji interpersonalnych z osobami, z którymi zażywa się konopie), a nawet od oczekiwań związanych z zażyciem narkotyku [5, 1]. Najczęstszą formą używania jest palenie marihuany w postaci jointów lub bluntów (odpowiednio suszone liście i kwiaty marihuany zawinięte w papierosy lub cygara) bądź fajek i fajek wodnych. Marihuana może być również przyjmowana doustnie, ponieważ bywa używana do produkcji naparów i słodyczy [1, 6].

Przetwory konopi indyjskich zażywa się w celu doznania lub intensyfikacji przyjemności i relaksacji. Głównymi odczuciami towarzyszącymi po zażyciu marihuany są euforia, wesołość, beztroska, czemu może także towarzyszyć gadatliwość, czasami napady śmiechu i ogólna radość. Jest to stan najbardziej pożądany przez użytkowników, po tym etapie następuje wyciszenie, zrelaksowanie, czemu może towarzyszyć także wrażenie oderwania od rzeczywistości, codzienności i osiągnięcie stanu spokoju i opanowania. Ostatnim etapem działania marihuany, której łączny czas wpływu na psychikę człowieka wynosi 5–6 godzin, jest poczucie senności, lekkie otępienie, apatia, spadek aktywności, zaburzenie kontroli czasu oraz przestrzeni [3].

Czasami użytkownicy doświadczają zjawiska bad trip – dotyczy to głównie osób uzależnionych – który charakteryzuje się odczuciem stanów niepożądanych, takich jak: ksobne nastawienie, urojenia prześladowcze, niepokój odczuwany z podnieceniem, lęk, depersonalizacja, derealizacja, omamy. Przyczyny zjawiska bad trip nie są do końca poznane, ale większość osób uzależnionych go doświadcza, choć czasu trwania, częstotliwości i nasilenia tego stanu nie da się przewidzieć [5].

POLECAMY


Marihuana lecznicza


Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r., która weszła w życie 3 miesiące po jej ogłoszeniu, dotycząca zmiany ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, dopuściła ziele konopi jako surowiec farmaceutyczny. Tym samym marihuana w Polsce może być uznawana za środek medyczny i przyjmowana w celach leczniczych [7].

Na lecznicze działanie marihuany zwracano uwagę od dawna, była specyfikiem wykorzystywanym w leczeniu licznych schorzeń w medycynie ludowej [3]. W rozpoznaniu jej leczniczych właściwości istotne było poznanie kolejnego związku stanowiącego składową chemiczną marihuany, mianowicie kannabidiolu – CBD – składnika, który nie ma właściwości psychoaktywnych [2], a jednocześnie może modyfikować działanie THC [6, 8].
Badania empiryczne potwierdzają, że marihuana, a dokładniej związki THC i CBD, łagodzą między innymi wymioty i nudności występujące na skutek chemioterapii w chorobach nowotworowych. Ponadto stosowanie marihuany wpływa też pozytywnie na łaknienie u pacjentów wyniszczonych procesem nowotworowym oraz chorych na AIDS, poprawia także apetyt u cierpiących na chorobę Alzheimera. Stwierdzono również, że marihuana łagodzi spastyczność w stwardnieniu rozsianym oraz dyskinezę w chorobie Parkinsona, ma także działanie przeciwdrgawkowe. Pozytywne wyniki uzyskano również przy stosowaniu marihuany w łagodzeniu objawów jaskry, a dokładniej w obniżaniu ciśnienia śródgałkowego [2]. Podobnie pozytywne rezultaty działania marihuany odnotowano w przebiegu leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna. Ponadto dobrze udokumentowane jest również pozytywne działanie marihuany w leczeniu przewlekłego bólu, astmy i alergii [3]. Wstępne badania wskazują, że marihuana, a zwłaszcza zawarty w niej CBD, ma pozytywne działanie w łagodzeniu objawów w zaburzeniach lękowych, autyzmie oraz w leczeniu zespołu stresu pourazowego [9].

Marihuana medyczna jest produkowana i hodowana w kontrolowanych warunkach, tym samym kontrolowany jest jej skład, a zatem nie ma zanieczyszczeń i posiada odpowiednią ilość aktywnych pod względem leczniczym składników, ze wskazaniem na podwyższone stężenie THC i CBD, z ukierunkowaniem na przewagę THC bądź CBD [3, 9]. Marihuana medyczna jest głównie przyjmowana doustnie w produktach spożywczych bądź napojach (nalewki, koncentraty, oleje) [9]. 

W ostatnim czasie w celu wyeliminowania szkodliwych produktów ubocznych spalania marihuany (badania wskazują, że substancje smoliste marihuany zawierają od 50% do nawet 100% więcej składników o działaniu rakotwórczym niż substancje smoliste papierosów [2]) rozpowszechnione stało się używanie waporyzatorów. Urządzenia te suszą konopie lub ekstrakty z konopi, a odparowanie ich sprawia, że substancje zawarte w suszu stają się gazem lub parą, służącymi do inhalacji [9]. Po użyciu waporyzatora THC jest szybko wchłaniane i przynosi oczekiwanych efekt w ciągu kilku minut. Podanie doustne powoduje opóźnienie działania THC w organizmie o ok. 30–120 minut, w rezultacie czego przedłuża się działanie marihuany [10]. Niesie to ryzyko niemożności zmniejszenia dawki po pojawieniu się negatywnych efektów przyjęcia THC [6].


Zagrożenia stosowania marihuany leczniczej


Marihuana pozostaje związkiem, który budzi liczne spory i ma taką samą rzeszę zwolenników, co przeciwników. Marihuana budzi wiele kontrowersji z uwagi na korzyści związane z jej przyjmowaniem, przy jednocześnie istniejącym ryzyku i szeroko dyskutowanych zagrożeniach wynikających z jej przewlekłego stosowania [11]. Zagrożenia te związane są przede wszystkim z ryzykiem wystąpienia objawów ostrego zatrucia, negatywnych skutków zdrowotnych wynikających z przyjmowania marihuany, związku między jej stosowaniem a występowaniem psychoz, jej wpływu na prowadzenie pojazdów oraz potencjalnego uzależnienia.

Jak wspomniano wcześniej, ryzyko przedawkowania i wystąpienia objawów ostrego zatrucia wzrasta podczas doustnego przyjmowania marihuany leczniczej z uwagi na opóźniony, a tym samym przedłużony czas działania THC. Stan ten nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia, a charakteryzuje się między innymi występowaniem: lęku lub pobudzenia, urojeń – najczęściej prześladowczych, omamów wzrokowych i słuchowych, depersonalizacji i derealizacji, upośledzenia uwagi i osądu, przyspieszonego toku myślenia, aż do gonitwy myśli, a nawet tachykardii, bólu głowy, niekiedy gorączki [1, 12].

Różnice między marihuaną leczniczą a marihuaną rekreacyjną dotyczą przede wszystkim celu, dla którego użytkownik po nią sięga [11, 13], a zatem skutki przyjmowania marihuany dotyczą także marihuany leczniczej.

Badacze wskazują na negatywny wpływ marihuany na układ krążenia, skutkujący występowaniem tachykardii, wzrostem ciśnienia krwi i zawrotami głowy [3], co może pogorszyć zwłaszcza stan pacjentów cierpiących na chorobę wieńcową [2]. 

Marihuana szkodliwie wpływa także na układ oddechowy, dotyczy to osób przyjmujących ją poprzez palenie [1–3]. U kobiet stosujących marihuanę stwierdzono zaburzenia cyklu miesięcznego, a dzieci matek przyjmujących marihuanę mają niższą masę urodzeniową [1, 2]. U mężczyzn stwierdzono znaczny procent przypadków impotencji, obniżenie liczby i ruchliwości plemników [2]. Ponadto badano wpływ stosowania marihuany na układ immunologiczny i stwierdzono zmniejszoną wydolność i skuteczność działania tego układu, co polegało na utrudnionym rozpoznawaniu patogenu, a tym samym zwolnieniu i tłumieniu odpowiedzi układu odpornościowego [2]. Należy podkreślić, że szkodliwe skutki stosowania marihuany dotyczą długotrwałych okresów jej przyjmowania [1–3].

Poza tym – dotyczy to również sytuacji długotrwałego i intensywnego stosowania marihuany – zawarty w marihuanie THC może implikować występowanie psychozy. Incydentalne zatrucie marihuaną wywołuje objawy psychotyczne, jednak przewlekłe przyjmowanie marihuany może skutkować pojawieniem się uporczywego, trwałego zaburzenia psychotycznego objawiającego się urojeniami, omamami, splątaniem, lękiem i pobudzeniem [3, 6, 14]. Aktualnie badania nie rozstrzygają, czy sama marihuana wywołuje psychozę, czy być może pojawia się ona u osób, u których choroba i tak pojawiłaby się w późniejszym czasie [6, 11]. Podkreślić należy, że ryzyko wystąpienia psychozy ma związek z intensywnością, wielkością dawki przyjmowanego środka oraz wczesnym wiekiem jego stosowania [3, 6].

Oczywiście w tym miejscu można podnieść zarzut, że marihuana lecznicza jest produkowana w kontrolowanych warunkach, więc nie powinna nieść takich zagrożeń, jednak należy zaznaczyć, że marihuana nie jest związkiem jednoskładnikowym, a kombinacją ponad 100 różnych substancji chemicznych – w tym kannabinoidów, flawonoidów czy terpenoidów. Stężenie tych związków może się różnić, co w znaczny sposób utrudnia scharakteryzowanie pozytywnych i negatywnych skutków zdrowotnych stosowania marihuany [6, 9].    

Marihuana jest środkiem zmieniającym świadomość, stąd kolejnym zagrożeniem związanym z jej stosowaniem jest wpływ na sprawność psychofizyczną i procesy poznawcze oraz motoryczne, które są istotne przy prowadzeniu pojazdów. Badania wskazują, że dotyczy to zwłaszcza czasu reakcji, uwagi, szybkości przetwarzania informacji, szacowania czasu i odległości oraz koordynacji ruchowej i zależy od wielkości przyjętej dawki. Podkreślić trzeba, że użytkownicy marihuany na ogół przeceniają upośledzenie własnej sprawności psychoruchowej, co skutkuje nadmierną ostrożnością...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy