Kordyceps w zespole metabolicznym — mechanizmy działania i dowody naukowe

Zespół metaboliczny (ZM) to współwystępowanie kilku wzajemnie powiązanych zaburzeń kardiometabolicznych, obejmujących m.in. otyłość brzuszną, podwyższone stężenie triglicerydów, obniżone stężenie HDL-C, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz zaburzenia gospodarki glukozowej. ZM wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych, a w jego patofizjologii istotną rolę odgrywają m.in. insulinooporność, dysfunkcja tkanki tłuszczowej, przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, stres oksydacyjny oraz zaburzenia homeostazy glukozowo-lipidowej [1].
Z tego powodu coraz większą uwagę zwraca się na związki bioaktywne, które mogą oddziaływać nie na jeden izolowany parametr, lecz na kilka elementów tej samej sieci metabolicznej. Do takich surowców zaliczane są wybrane grzyby jadalne i lecznicze, w tym kordyceps. Zawarte w nim metabolity, m.in. kordycepina, adenozyna i polisacharydy, są analizowane jako związki mogące oddziaływać na procesy istotne dla ZM, w tym regulację glikemii, metabolizm lipidów, funkcje tkanki tłuszczowej, odpowiedź zapalną, stres oksydacyjny oraz mikrobiotę jelitową [2–6].

Kordyceps — gatunek, forma preparatu i skład

Określenie „kordyceps” jest powszechnie używane jako nazwa zwyczajowa lub handlowa różnych surowców grzybowych, dlatego z naukowego punktu widzenia wymaga doprecyzowania. Cordyceps militaris jest gatunkiem należącym do rodzaju Cordyceps i jednym z najlepiej opisanych źródeł kordycepiny, adenozyny, polisacharydów oraz innych metabolitów bioaktywnych [2]. Gatunek znany historycznie jako Cordyceps sinensis jest obecnie klasyfikowany jako Ophiocordyceps sinensis, choć w publikacjach nadal spotyka się dawną nazwę C. sinensis [3].
Profil chemiczny surowca zależy nie tylko od gatunku, lecz także od szczepu, sposobu jego pozyskania, rodzaju podłoża i warunków hodowli oraz metod suszenia i ekstrakcji [2, 4]. Znaczenie ma również wykorzystana forma surowca, gdyż owocnik, grzybnia, ekstrakt, produkt fermentacji grzybni, wyizolowany polisacharyd i czysta kordycepina mogą istotnie różnić się składem oraz aktywnością biologicz...