Dołącz do czytelników
Brak wyników

Suplementy

20 stycznia 2019

NR 3 (Czerwiec 2018)

Jakie wymogi powinny spełniać suplementy diety i jaka jest ich faktyczna skuteczność?

0 84

Suplementy diety stały się elementem stylu życia, który kojarzy się z prawidłowym żywieniem, zdrowiem, niekiedy rekompensującym brak aktywności fizycznej, niedoborowej diety bądź chronicznego stresu.

Powszechność tych produktów, prowadzone na szeroką skalę kampanie reklamowe, trend zdrowego stylu życia powodują, że od kilkunastu lat można zaobserwować dynamiczny wzrost popularności kategorii produktów, jakim są suplementy diety.

Rynek suplementów diety

Do 2002 r. każdy z krajów unijnych regulował ten obszar rynku przepisami krajowymi, aż do przyjęcia przez wszystkie państwa UE dyrektywy 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów diety [1]. Nie wykluczyło to jedynie różnicy w klasyfikacji produktów do kategorii suplementów, przez co jeden produkt może mieć inne statusy prawne w różnych krajach UE.

Obecnie wartość rynku suplementów diety w krajach UE, według danych Euromonitor International 2015, szacowana jest na ok. 7 mld euro. W ciągu najbliższych kilku lat prognozowany jest wzrost do 7,9 mld euro w 2020 r. W Europie w tej dziedzinie przodują: Niemcy, Włochy, Francja i Wielka Brytania. Najpopularniejsze w Europie kategorie suplementów diety to oleje rybne, probiotyki, ginkgo oraz echinacea [9]. 

W Polsce dynamika wzrostu rynku suplementów diety w latach 2017–2020 wzrośnie do ok. 8% rocznie wobec 6,6% w 2015 r. [2] Najnowsze badania podają, że suplementy diety w Polsce stosowane są przez ok. 72% osób [3]. Ogromna popularność tego typu produktów wśród konsumentów przekłada się na wysoką wartość rynku, który stał się jedną z najbardziej dynamicznych gałęzi polskiego przemysłu. Pomimo wciąż zmieniającej się sytuacji prawnej regulującej zasady reklamy i sprzedaży suplementów, co roku pojawiają się nie tylko nowe produkty istniejących na rynku producentów, ale również zupełnie nowa oferta nieznanych dotąd firm. 

Jak raportuje NIK: „Polski rynek suplementów diety rozwija się bardzo szybko. W rejestrze GIS od 2007 r. wpisano łącznie blisko 30 tys. produktów zgłoszonych jako suplementy diety. (…) Dane Komisji Europejskiej wskazywały, że już w 2005 r. polski rynek suplementów wzrósł o 219%” i był to najwyższy wzrost wśród wszystkich państw UE, który uplasował Polskę na pozycji lidera procentowego wzrostu liczby suplementów w Europie [4]. 

Rynek suplementów w Polsce jest zróżnicowany pod względem rodzaju oferowanych produktów. Najczęściej stosowaną substancją jest magnez. Kolejne kategorie stanowią immunostymulanty, probiotyki, preparaty wzmacniające kości, mięśnie i stawy oraz witaminy i minerały (tabela 1) [5].

Definicja suplementu diety

Definicja suplementu diety zawarta jest w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia [6]. Według niej jest to „środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych, które naturalnie występują w żywności i spożywane są jako jej część oraz inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego”. 

Tabela 1.  Opracowanie własne na podstawie raportu PMR „Rynek suplementów diety w Polsce 2015. Prognozy rozwoju na lata 2015–2020”

 

Suplement diety a lek

Podstawową funkcją suplementów diety jest uzupełnienie, a więc suplementacja normalnej diety. Wskazuje to na zasadniczą cechę odróżniającą suplementy od leków. Lekiem, a więc produktem leczniczym, jest substancja bądź mieszanina substancji, przedstawiana jako mająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi bądź zwierząt albo podawana w celu postawienia diagnozy czy w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne czy metaboliczne [7]. A zatem zgodnie z przytoczonymi definicjami lek jest przeznaczony do zapobiegania lub leczenia stanów chorobowych, a suplement diety do uzupełniania diety. W praktyce jednak uzupełnianie diety jest często niezbędne w stanach chorobowych, a suplementy są także uzupełnieniem przyjmowanych leków. 

Suplementacja diety może mieć zatem miejsce zarówno przy zdrowym organizmie, jak i u chorego. W określonych stanach chorobowych znacznie trudniej jest opracować zbilansowany plan żywieniowy, z tego powodu suplementacja dodatkowa może przynosić wymierne korzyści w zakresie zdrowia i samopoczucia pacjenta.

Obecnie występuje dość powszechne zjawisko samoleczenia, nierzadko związane z sytuacją utrudnionego dostępu badanych do lekarza specjalistów. Według niektórych autorów jest to tendencja pozytywna, dlatego że prowadzi nie tylko do obniżenia kosztów leczenia, ale również zapewnia większy komfort osobom, które mają świadomość potrzeby i niezależności dbania o własne zdrowie [8]. 

Obecnie wprowadzenie na rynek suplementu diety wymaga ze strony przedsiębiorcy jedynie prawidłowo złożonego powiadomienia do GIS, a spełnienie tego formalnego warunku umożliwia sprzedaż zgłoszonego produktu.

Suplementy diety stały się zatem naturalną konkurencją niektórych leków. Korzystają ze znacznie prostszych procedur dopuszczenia do obrotu, nie dotyczą ich ograniczenia narzucone na reklamy leków (zamieszczanie ostrzeżenia o konieczności zapoznania się z treścią ulotki), mają znacznie bardziej korzystną sytuację w zakresie dystrybucji hurtowej i detalicznej. Zdarza się nawet, że produkty o identycznych składnikach zarejestrowane są zarówno jako leki, jak i suplementy diety [9]. 

Skład suplementów diety

Podstawowym składnikiem suplementów diety są witaminy i minerały. „Maksymalny dopuszczalny poziom zawartości witamin i składników mineralnych oraz innych substancji (...) w suplementach diety zapewnia, że zwykłe stosowanie suplementu diety zgodnie z informacją zamieszczoną w oznakowaniu będzie bezpieczne dla zdrowia i życia człowieka” [10]. 

Szczegółowe postanowienia dotyczące wykazu witamin i składników mineralnych w produkcji suplementów zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia [10], które przewiduje, że ich poziom – w zalecanej przez producenta dziennej porcji – powinien uwzględniać: 

  1. górne bezpieczne poziomy witamin i składników mineralnych ustalone na podstawie naukowej oceny ryzyka i ogólnie akceptowanych danych naukowych, przy uwzględnieniu zmiennych stopni wrażliwości różnych grup konsumentów; 
  2. spożycie witamin i składników mineralnych wynikające z innych źródeł diety; 
  3. zalecane spożycie witamin i składników mineralnych dla populacji.

Przepis dopuszcza włączenie do suplementów „innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny”, co otwiera tę kategorię produktów na olbrzymie spektrum składników, dla których podstawowymi ograniczeniami są jedynie uwarunkowania prawne innych kategorii produktów, tj. produktów leczniczych, kosmetyków.

Zgodnie ze statystyką prawie połowa rynku suplementów diety to produkty zawier...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy