Dołącz do czytelników
Brak wyników

Food Forum Extra

12 lipca 2019

DODATEK NR (Kwiecień 2017)

Interpretacja badań laboratoryjnych w gabinecie dietetyka Morfologia krwi obwodowej

0 106

W doborze planu żywieniowego dostosowanego do stanu klinicznego pacjenta pierwszym krokiem jest wnikliwa analiza wyników badań laboratoryjnych, dziennika diety, aktywności fizycznej oraz czynników behawioralnych, które kształtują codzienne nawyki żywieniowe. Szczególne znaczenie w tym procesie mają testy diagnostyczne umożliwiające monitorowanie efektów wdrożonej dietoterapii.

Do jednych z podstawowych badań zaliczamy rutynowo wykonywaną morfologię z rozmazem, będącą skarbnicą wiedzy o funkcjonowaniu naszego organizmu. Rozszyfrowując oznaczane w niej parametry, możemy z łatwością dokonać diagnostyki m.in. różnicowej niedokrwistości, chorób genetycznych przebiegających z zaburzoną gospodarką żelazem, zespołu złego wchłaniania, alergii pokarmowych czy problemów z układem immunologicznym. Podchodząc do pacjenta w sposób holistyczny, szukając przyczyny zaburzeń jego kondycji klinicznej, naszym pierwszym krokiem jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki. 

Holistyczne podejście do wyników badań laboratoryjnych

Dla wszystkich parametrów laboratoryjnych zostały wyznaczone przez Krajową Izbę Diagnostów Laboratoryjnych dolne oraz górne zakresy referencyjne. Wartości tych przedziałów przedstawiają dane odnoszące się statystycznie do 95% populacji. Powinniśmy być świadomi, że parametry wykraczające poza granice zakresów referencyjnych nie muszą oznaczać choroby. Z drugiej strony, wyniki mogą wciąż mieścić się w przedziale sugerowanym jako optymalny, mimo że są podwyższone w stosunku do wartości początkowo występujących u danego pacjenta. Obserwujmy proces zmian wyników badań laboratoryjnych. Opieranie się wyłącznie na jednorazowym oznaczeniu może być dla nas mylne i diagnostycznie mało wartościowe. Praktycznym przykładem takiego parametru jest wartość hormonu przysadki mózgowej, który steruje pracą tarczycy (TSH). Jego sukcesywny wzrost oraz przekroczenie wartości funkcjonalnej powyżej 2,0–2,5 µU/ml wraz z objawami klinicznymi sugerującymi niedoczynność tarczycy powinny być dla nas bodźcem do pogłębionej diagnostyki (pełny panel tarczycowy wraz z USG tarczycy). Z tego powodu w wielu stanach klinicznych ważne są seryjne oznaczania danego parametru. Kolejnym ważnym aspektem jest świadomość różnic w zakresach referencyjnych między poszczególnymi laboratoriami, co wynika z odmiennych technik kalibracji aparatury. Wyniki badań są również zależne od wieku, płci, rasy, masy ciała czy stanu fizjologicznego badanego (ciąża, laktacja, stosowany model żywieniowy czy zmienność dobowa). Powinnyśmy mieć również świadomość, że interpretowane przez nas wyniki pacjenta mogą być obarczony błędem fazy przedlaboratoryjnej (zanim próbka krwi trafi do laboratorium) oraz nieprawidłowościami na poziomie pracy laboratorium. Zgodnie z Friedman GD, Goldberg M., Ahuja JN, et al., jeśli przesiewowo wykonuje się jednocześnie osiem badań, to u 25% osób wynik co najmniej jednego testu będzie nieprawidłowy, a jeśli wykonywany zestaw obejmuje 20 badań, to nieprawidłowy wynik co najmniej jednego testu uzyska się u 55% osób. Jest to ważna informacja, by z dużą dozą ostrożności wyrokować o danym problemie zdrowotnym. Co więcej, warto przypominać pacjentom o prawidłowym przygotowaniu do badań biochemicznych – w przypadku oznaczenia morfologii powinniśmy podejść do badania na czczo, (ostatni posiłek należy zjeść najpóźniej 10 godzin przed badaniem, a przed morfologią można wypić maksymalnie pół szklanki wody). W tym miejscu należy również wspomnieć o normie funkcjonalnej, która świadczy o optimum zdrowotnym naszego pacjenta. Jak ją wyznaczyć? Większość danych dotyczących norm funkcjonalnych można znaleźć w publikacjach naukowych, jednak najprostszą metodą jest dodanie do siebie dolnego oraz górnego zakresu referencyjnego i podzielenie otrzymanej wartości przez dwa. Jeśli zauważamy, że wartość oznaczanego parametru pacjenta oscyluje wokół dolnej granicy zakresu referencyjnego, powinno nam się zapalić czerwone światło ostrzegawcze. 

Krew jako materiał analityczny

Materiałem analitycznym może być tzw. krew „pełna”, czyli zawierająca wszystkie składniki płynne i morfotyczne, a także surowica oraz osocze. W zależności od rodzaju wykonywanych analiz krew może być pobierana do suchych, czystych probówek (umożliwiających powstanie skrzepu i oddzielenie surowicy) lub do probówek zawierających określony środek przyspieszający lub hamujący wykrzepianie. Zastosowanie antykoagulantów zapobiega wykrzepianiu i umożliwia wykonanie badań w pełnej krwi lub w osoczu po odwirowaniu krwi w określonych warunkach i czasie. Oddzielenie osocza i surowicy powinno nastąpić w czasie nie dłuższym niż godzina od pobrania. Praktyczna porada – kierujmy pacjentów do laboratoriów centralnych, unikając daleko położonych punków pobrań, zwiększając tym samym wiarygodność oznaczanych parametrów. 

Wpływ fazy przedanalitycznej na badania hematologiczne

Każdego dnia w polskich laboratoriach wykonuje się miliony badań hematologicznych, na wyniki których wpływają liczne czynniki – zależne i niezależne od pracy laboratorium. Biorąc pod uwagę wykorzystanie automatycznych analizatorów oraz rygorystycznych procedur kontroli jakości badań, błędy popełniane przed pobraniem krwi (w fazie przednanalitycznej) stanowią 31–75% wszystkich nieprawidłowości laboratoryjnych. Wśród przyczyn tych błędów wyróżnia się czynniki związane z pacjentem oraz z samym pobraniem próbki do badań przez diagnostę laboratoryjnego. 

Czynniki związane z pacjentem

Płyny spożyte bezpośrednio przed pobraniem krwi do badań mogą obniżyć wartości oznaczanych parametrów czerwonokrwinkowych poprzez zwiększenie objętości osocza (płynna część krwi otrzymana po wirowaniu). Istotne jest, aby na 48 godzin przed oddaniem krwi do badań powstrzymać się od spożywania napojów alkoholowych, które powodują wzrost objętości erytrocytów (MCV), sugerując niedokrwistość wynikającą z niedoboru kwasu foliowego. Z kolei długotrwałe palenie papierosów może powodować wzrost leukocytów ze wzrostem liczby wszystkich populacji oraz wzrost poziomu hematokrytu i MCV. Osoby palące 40 papierosów dziennie lub więcej mają wartości hemoglobiny wyższe średnio o 0,7 g/l w porównaniu do osób niepalących, dlatego palenie papierosów może okresowo maskować niedobory kwasu foliowego i witaminy B12 w organizmie. Dodatkowo palenie tytoniu wiążę się z wieloma chorobami, w przebiegu których wystąpić może niedokrwistość. Przykładem są schorzenia nowotworowe czy choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Kolejnym czynnikiem wpływającym na wiarygodność wyniku jest stosowanie głodówek trwających ponad cztery tygodnie, które prowadzą do obniżenia stężenia hemoglobiny i poziomu hematokrytu poniżej 5% od wartości wyjściowej. Jak wygląda kwestia aktywności fizycznej i jej wpływu na wynik badania? Okazuje się, że jednorazowy, umiarkowany wysiłek fizyczny prowadzi do zmniejszenia objętości osocza, a w konsekwencji do podwyższenia wartości hematokrytu. Natomiast dynamiczne ćwiczenia o niskiej aktywności i długim czasie trwania powodują wzrost liczby granulocytów obojętnochłonnych i stężenia D-dimerów (przyczyniających się do zakrzepicy) oraz obniżenie fibrynogenu. Z kolei bieg maratoński, przyczyniający się do przejściowego odwodnienia, skutkuje wzrostem hematokrytu i liczby płytek (PLT). 
 

Ryc. 1. Wynik badania laboratoryjnego obrazujący wystąpienie zjawiska hemolizy
Ryc. 2. Wpływ zmiany pozycji ciała (z leżącej na stojącą), wysiłku fizycznego oraz pory dnia na wybrane parametry biochemiczne we krwi
Ryc. 3. Uproszczony schemat postępowania z materiałem
biologicznym w laboratorium klinicznym

Czynniki związane z pobraniem próbki 

Właściwą porą dnia na wykonanie badań hematologicznych są godziny poranne (pomiędzy 7.00 a 9.00) ze względu na okołodobową zmienność parametrów. W badaniach morfologicznych zmienia się m.in. stężenie hemoglobiny (maksymalne występuje pomiędzy 6 a 18) oraz liczba eozynofilii (granulocytów kwasochłonnych). Wyeliminowanie zmiennych zależnych od diety umożliwia wykonanie badań jedynie po 12-godzinnej przerwie od ostatniego posiłku. W badaniach wykazano wyraźnie, że standardowy posiłek o wartości kalorycznej 700 kcal spożyty bezpośrednio przed pobraniem próbki powoduje wzrost o 15% wszystkich parametrów biochemicznych (w tym stężenia glukozy i składowych lipidogramu) oraz liczby białych krwinek o 3–5%. Ale jedną z najczęstszych przyczyn odrzucenia próbki do analizy jest zjawisko hemolizy, które polega na rozpadzie krwinek czerwonych i uwolnieniu ich wewnątrzkomórkowych komponentów. Uzyskujemy wówczas lekko różową aż po intensywnie czerwoną surowicę krwi. Hemoliza uniemożliwia uzyskanie wiarygodnych wyników badań, zwłaszcza biochemicznych. Za jej przyczyną dochodzi do wzrostu AST, ALT (prób wątrobowych), kwasu foliowego, LDH (dehydrogenazy mleczanowej), magnezu, potasu, mocznika, kreatyniny czy żelaza. Z kolei obniżeniu ulegają następujące parametry: bilirubina, GGTP (gammaglutamylotransferaza), haptoglobina, homocysteina (najczulszy wskaźnik chorób sercowo-naczyniowych), witamina B12, kortyzol i testosteron. W celu uzyskania pełnej wiarygodności wynik warto powtórzyć. 

Diagnostyka różnicowa niedokrwistości

Podczas badania morfologii krwi oceniane są trzy układy krwinkowe: czerwonokrwinkowy, białokrwinkowy i płytkowy. Wynik badania składa się z dwóch części. Pierwsza z nich zawiera wartości liczbowe dotyczące mierzonych parametrów z podaniem zakresu wartości referencyjnych, druga – histogramy i skattegramy obrazujące charakterystykę oznaczanych populacji krwinek. Przyjrzyjmy się wnikliwie układowi czerwonokrwinkowemu. Na podstawie liczby erytrocytów (RBC), stężenia hemoglobiny (Hgb) i wartości hematokrytu (Hct) wyznaczane są parametry charakteryzujące krwinki: średnia objętość krwinki czerwonej (MCV, iloraz Hct i liczby RBC), średnia masa hemoglobiny (MCH, iloraz Hgb i liczby RBC) oraz średnie stężenie hemoglobiny w krwince (MCHC, iloraz Hct i Hbg), których wartości przedstawiono poniżej (tabela 1).
 


Ocena średniej objętości krwinki czerwonej (MCV) umożliwia nam diagnostykę różnicową niedokrwistości (tabela 2), jest również przydatna jako badanie przesiewowe w utajonym alkoholizmie. Wartość MCV wzrasta w niedokrwistości wynikającej z niedoboru witaminy B12 i/lub kwasu foliowego (makrocytowa), biegunce tłuszczowej, celiakii czy resekcji jelita, a także alkoholizmie, chorobach wątroby oraz niedoczynności tarczycy. Z kolei obniżenie średniej objętości krwinki czerwonej może sugerować niedokrwistość z niedoboru żelaza (mikrocytowa) wynikającą z niewystarczającej podaży tego składnika, złego wchłaniania w obrębie jelita cienkiego, niewyrównanego pH żołądka, zwiększonego zapotrzebowania na żelazo, stosowania diety wysokobłonnikowej oraz przewlekłej utraty krwi. Średnia masa hemoglobiny (MCH) umożliwia nam potwierdzenie typu występującej niedokrwistości. 
 


Podwyższenie MCH towarzyszy niedoborom witaminy B12 i/lub kwasu foliowego (tabela 3), spadek natomiast – niedokrwistości mikrocytowej. Dodatkowo przy niedokrwistości wynikającej z niedoboru żelaza warto dokonać oceny gospodarki żelazowej. Widać wyraźnie, że poziom żelaza oraz jego magazynu ustrojowego – ferrytyny – ulegają obniżeniu, a całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC), poziom transferryny oraz rozpuszczalny receptor transferryny (sTfR) wzrastają. Kolejny wskaźnik czerwonokrwinkowy, jakim jest MCHC, stosuje się głównie do kalibracji aparatów i laboratoryjnej kontroli jakości wykonywanych badań. Należy również pamiętać, że przy niedokrwistości dochodzi do spadku stężenia hemoglobiny, liczby krwinek czerwonych oraz wskaźnika hematokrytu poniżej wartości prawidłowych. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia niedokrwistość ludzi dorosłych można rozpoznać wtedy, gdy zawartość hemoglobiny spada poniżej 13 g/dl u mężczyzn oraz 12 g/dl u kobiet. Szczególnym typem niedokrwistości, towarzyszącej chorobom przewlekłym, przebiegającej z prawidłowymi wartościami MCV, jest niedokrwistość normocytarna. Aby ustalić przyczyny jej występowania, warto wykonać badanie gospodarki żelaza (m.in. stężenie ferryrtyny), serologiczne (m.in. czynnik reumatoidalny czy przeciwciała przeciwjądrowe ANA1), stężenia kwasu foliowego i witaminy B12, poziomu mocznika i kreatyniny oraz hormonów, jeśli zachodzi podejrzenie choroby gruczołów wewnętrznych. 
 

 

Niedobór witaminy B12

W rutynowej diagnostyce laboratoryjnej w celu potwierdzenia niedoboru witaminy B12 wykonuje się oznaczenie tego parametru w surowicy. Powinniśmy być świadomi, że pomiar witamin czy minerałów w surowicy nie jest pełnym obrazem tego, co ma miejsce wewnątrz krwinki czerwonej. Czulszym markerem diagnostycznym w kierunku niedoboru witaminy B12 jest stężenie kwasu metylomalonowego (MMA). Kwas ten jest związkiem chemicznym wytwarzanym zazwyczaj w bardzo niewielkich ilościach w trakcie metabolizmu aminokwasów (białek). Witamina B12 pełni funkcję czynnika konwersji metylomalonylo-koenzymu A 
w bursztynylo-koenzym A. W przypadku, gdy ilość witaminy B12 jest niewystarczająca, stężenie metylomalonylo-koenzymu A zaczyna wzrastać, a organizm zaczyna przekształcać metylomalonylo-koenzym A w MMA. Powoduje to wzrost stężenia MMA we krwi i moczu. Niestety badanie kwasu metylomalonowego ma podstawową wadę – jego koszt to ok. 250 zł. 

Alergie pokarmowe

Analizując przyczyny występowania anemii, zazwyczaj pomija się udział czynnika alergicznego (alergię pokarmową). U każdego pacjenta z obciążonym wywiadem alergicznym, przy stwierdzeniu niedokrwistości niedoborowej niepoddającej się typowemu leczeniu substytucyjnemu (podaż żelaza, wit. B12, wit. B6, 
kwasu foliowego), taką przyczynę należy brać również pod uwagę. U małych pacjentów z alergią na białka mleka krowiego mamy najczęściej do czynienia z niedokrwistością spowodowaną niedoborem żelaza (sideropeniczną). Niedokrwistość ta może występować w skojarzeniu z innymi objawami alergicznymi, może także stanowić izolowany objaw toczącego się procesu alergicznego. Przyczyną niedoboru żelaza w przebiegu alergii pokarmowej może być niedostateczna podaż podstawowych produktów pokarmowych, które stanowią naturalne źródło żelaza (np. jako skutek źle dobranej diety eliminacyjno-rotacyjnej). Do niedokrwistości sideropenicznej mogą prowadzić również inne przyczyny, np. obniżone łaknienie, zaburzenia procesów trawienia i wchłaniania związane z alergizacją błony śluzowej żołądka i jelit oraz nadmierne straty tego pierwiastka w wyniku krwawień z przewodu pokarmowego. Na skutek toczącego się procesu alergicznego w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego dochodzi do obrzęku, przekrwienia, nacieczenia komórkowego (limfocyty, plazmocyty, eozynofile), nadżerek, złuszczenia komórek nabłonka jelitowego oraz częściowego zaniku kosmków jelitowych. Opisywane zmiany są najbardziej zauważalne w odcinku proksymalnym jelita cienkiego, który ma największe znaczenie w procesie wchłaniania czynników krwiotwórczych (głównie żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego). Zmiany tego typu mogą także obejmować całą długość przewodu pokarmowego pacjenta, włączając w to jelito grube. Sugeruje się, że alergeny pokarmowe (oznaczane u pacjentów w testach na utajone nadwrażliwości pokarmowe), łącząc się z przeciwciałami (precypityny) krążącymi w naczyniach włosowatych błony śluzowej przewodu pokarmowego, powodują uszkodzenia tych naczyń i komórek nabłonkowych błony śluzowej (reakcja typu III wg Gella – Coombsa). Przez tak uszkodzoną błonę śluzową do krwioobiegu przenikają różne antygeny pokarmowe, powodując dalsze nasilenie produkcji przeciwciał (precypityn klasy IgG) i patologiczne pogłębienie zmian w przewodzie pokarmowym. Niedokrwistość niedoborowa u dzieci z alergią pokarmową scharakteryzowane zmiany morfologiczne i histopatologiczne błony śluzowej żołądka, dwunastnicy i jelit, o charakterze zapalnym i zanikowym, są główną przyczyną strat krwi z tego układu[4]. Wykazano je za pomocą badań z radioaktywnym chromem, mierząc u dzieci z alergią na mleko krowie dobowe straty żelaza wraz z wydalaniem stolca. Były one 5–6 razy wyższe niż u dzieci chorych, którym eliminowano mleko z diety. Jak wynika z badania Wilsona i wsp., jawnej lub utajonej utracie krwi z przewodu pokarmowego u dzieci z alergią na białka mleka krowiego towarzyszyła równoległa ucieczka białek krwi (albumin, globulin) z naczyń krwionośnych do światła przewodu pokarmowego (enteropatia wysiękowa), powodująca wtórne zaburzenia we wchłanianiu żelaza. Opisywane patologiczne zmiany błony śluzowej przewodu pokarmowego cofały się w ciągu 2–4 dni po wykluczeniu mleka z diety. Ustąpienie krwawień jawnych lub utajonych z przewodu pokarmowego tych dzieci potwierdzono wynikiem badań endoskopowych i histologicznych, świadczących o poprawie stanu błony śluzowej. Badania Fomona, Wilsona i Bahny, dotyczące diagnostyki objawów klinicznych alergii na białka mleka krowiego, wskazują, że niedokrwistość z niedoboru żelaza, będąca jednym z głównych objawów tego uczulenia u niemowląt, spowodowana jest nie tylko utratą krwi z przewodu pokarmowego, ale również procesem wynaczynienia krwi w płucach. Zebrane i opisane powyżej dane wyjaśniają, dlaczego suplementacja żelazem nie skutkuje poprawą kliniczną u dzieci z anemią sideropeniczną oraz nierozpoznaną i nieleczoną alergią na białko mleka krowiego, a poprawę parametrów hematologicznych uzyskać można dopiero po zastosowaniu leczenia przyczynowego choroby, czyli eliminacji mleka z diety pacjenta. Zastosowanie leczenia dietetycznego u osoby z alergią na mleko krowie prowadzi do opanowania procesu alergicznego, znacznej poprawy morfologicznej i czynnościowej (wchłanianie) błony śluzowej przewodu pokarmowego, powodując szybką normalizację wartości hemoglobiny. 

U większości tych osób nie zachodzi konieczność suplementacji diety żelazem. 

Istnieje wiele publikacji na temat zaburzeń ilościowych i jakościowych innych komórek krwi (leukocyty, trombocyty) wywołanych działaniem procesu alergicznego. W patomechanizmie powstawania małopłytkowości rozważa się udział przeciwciał odpornościowych (reakcja typu II, cytotoksyczno-cytolityczna) oraz kompleksów immunologicznych, utworzonych przez połączenia antygenów płytkowych z przeciwciałami i dopełniaczem, ulegających procesowi degradacji (reakcja typu III). Nieliczne doniesienia na temat oceny parametrów hematologicznych u dzieci z alergią na białka mleka krowiego i współistniejącą trombocytopenią (obniżoną wartością płytek krwi) potwierdzają normalizację liczby płytek krwi, ale dopiero po leczniczym zastosowaniu diety bezmlecznej. U małych pacjentów z alergią pokarmową mogą występować zaburzenia o charakterze hiperleukocytozy, leukopenii (obniżenie białych krwinek), limfocytozy (wzrost limfocytów). Są one prawdopodobnie spowodowane działaniem cytokin oraz białek regulatorowych wpływających na procesy hematopoetyczne. Obserwacje własne potwierdzają, że w tego typu zaburzeniach dobry efekt leczniczy, polegający na normalizacji składników morfotycznych krwi, uzyskano po zastosowaniu u tych pacjentów właściwej diety eliminacyjnej (głównie bezmlecznej). 

Układ czerwonokrwinkowy – funkcjonalny przewodnik 

Erytrocyty (RBC – Red Blood Cells) 
Erytrocyty tworzą się w szpiku kostnym i śledzionie, a ich długość życia u osoby o umiarkowanej aktywności fizycznej to średnio 120 dni. Ich główna funkcją jest transport tlenu i dwutlenku węgla w organizmie. Do tworzenia się czerwonych krwinek potrzebne są przede wszystkim żelazo, witamina B12 oraz kwas foliowy. 

Wartości erytrocytów poniżej dolnego zakresu normy obserwujemy przy:

  • utracie krwi,
  • chorobach szpiku kostnego,
  • niedoborze witamin (B12, C oraz kwasu foliowego),
  • niedoborze żelaza lub miedzi,
  • nowotworach,
  • chorobach wątroby,
  • zatruciu ołowiem,
  • zaburzeniach hormonalnych tarczycy, przysadki mózgowej lub nadnerczy,
  • przyjmowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych. 

Wartości erytrocytów powyżej górnego zakresu normy obserwujemy przy:

  • chorobach krwi związanych z anormalnym namnażaniem ciałek krwi (poliglobulia albo czerwienica prawdziwa),
  • niedoborze tlenu spowodowanym długotrwałym przebywaniem na obszarze wysokogórskim lub chronicznymi chorobami płuc (astma oskrzelowa, alergia wziewna),
  • paleniu tytoniu (hemoglobina jest zajmowana przez zawarty w dymie tytoniowym tlenek węgla),
  • ciężkim osłabieniu mięśnia sercowego,
  • terapii hormonalnej testosteronem, erytropoetyną (sportowcy) albo preparatami kortyzolu. 

Hemoglobina 
Hemoglobina jest podstawowym białkiem erytrocytów, transportującym tlen z pęcherzyków płucnych do tkanek. Składa się z hemu złożonego z pierścienia protoporfiryny IX i żelaza oraz globiny. Najczęściej stosowanymi jednostkami dla określenia stężenia hemoglobiny są g/l lub g/dl. Wartość ta jest zależna od płci, wieku i warunków środowiskowych. Hemoglobina może być mierzona również w surowicy i moczu i wtedy określana jest jako „wolna hemoglobina”. Zwiększenie stężenia wolnej hemoglobiny w surowicy i pojawienie się jej w moczu stwierdza się u chorych z nasilona hemolizą erytrocytów. 

Obniżona wartość hemoglobiny 
Obok liczby erytrocytów poziom hemoglobiny jest najważniejszym kryterium anemii. Przyczyny i objawy zmniejszonego stężenia hemoglobiny odpowiadają tym, które występują przy obniżonej ilości erytrocytów. Niedobór żelaza jest jedną z najczęstszych przyczyn obniżonej wartości hemoglobiny. 

Podwyższone wartości hemoglobiny
Podwyższone stężenie hemoglobiny jest skorelowane z równolegle zwiększoną liczbą erytrocytów. Wywołuje ją dłuższe przebywanie na terenach wysokogórskich bądź choroby płuc (m.in. astma oskrzelowa). 

Hematokryt
Jest to frakcja objętościowa erytrocytów we krwi pełnej, zależna od ich ilości i objętości. Stosowaną jednostką jest procent (%). Hematokryt jest zależny od płci i wieku. W nowoczesnych analizatorach hematologicznych hematokryt jest częściej parametrem wtórym, wyliczanym na podstawie liczby erytrocytów oraz ich objętości. 

Obniżona wartość hematokrytu
Obserwujemy spadek jego wartości przy wszystkich formach anemii, odwodnieniu organizmu (hypohydracji) oraz w czasie ciąży (ze względu na tworzące się nowe łożysko naczyniowe). 

Podwyższone wartości hematokrytu
Przy znacznym przewodnieniu, jak również przy podwyższonej produkcji czerwonych ciałek krwi (poliglobulii) rośnie udział stałych (morfotycznych) składników krwi, co przekłada się na wzrost hematokrytu. 

MCV – średnia objętość krwinki czerwonej
Charakteryzuje średnią objętość pojedynczego erytrocytu. Jednostka to fl (femtolitr). Analizatory hematologiczne dokonują pomiaru objętości pojedynczego erytrocytu, a wartość MCV jest wartością średnią objętości wszystkich zmierzonych erytrocytów. Służy do określania rodzaju niedokrwistości (różnicowanie niedokrwistości mikrocytowych, normocytowych i makrocytowych). Wartość MCV może służyć do oceny zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. W tym celu należy jednak posługiwać się wartością wyliczoną MCV:

MCV = HCT (%) x 10/RBC (T/l)

Obniżone MCV
Erytrocy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy