Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ciąża i zdrowy rozwój dziecka , Otwarty dostęp

17 grudnia 2019

NR 6 (Grudzień 2019)

Fitoterapia a odporność dziecka

549

Spadek odporności pojawia się niepostrzeżenie, trudno jednoznacznie ustalić jego początek. Odczuwamy dopiero jego skutki, a jednym z pierwszych objawów może być ostra infekcja górnych dróg oddechowych. Jesienią w szczególny sposób powinniśmy wzmacniać system odpornościowy, stosując profilaktycznie lub pomocniczo zioła bądź surowce roślinne, które łagodnie modulują układ odpornościowy i wzmacniają jego wydolność.
Zioła są od tysięcy lat doceniane ze względu na swoje właściwości lecznicze. Stanowiły podstawę leczenia już w starożytnym Egipcie i aż do dzisiaj są ważnym elementem wsparcia medycyny. Korzystne dla zdrowia substancje, które pochodzą z ziół, pozyskuje się z różnych ich części. Mogą to być korzenie, łodygi, kwiaty oraz liście. Jeśli weźmiemy pod uwagę leki i suplementy powstałe na bazie ziół, najczęściej występują one w formie tabletek, pastylek, herbatek, olejków, maści czy syropów. 

POLECAMY

Rośliny o działaniu immunostymulującym 

Popularną rośliną leczniczą, wykorzystywaną jako substancję o szerokim spektrum działania, jest jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea). Roślina ta jest głównym składnikiem preparatów immunostymulujących. Jeżówka działa przeciwzapalnie, przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo oraz przeciwbakteryjnie [1]. Za najsilniejsze działanie immunostymulujące odpowiedzialne są polisacharydy oraz izobutyloamidy znajdujące się w tym surowcu. Aktywują one komórki układu odpornościowego poprzez wzrost liczby leukocytów i nasilenie fagocytozy makrofagów i granulocytów. Związki te odpowiadają też za hamowanie tworzenia się mediatorów stanu zapalnego oraz indukcję cytokin pro- i przeciwzapalnych [2]. Wiele produktów przeznaczonych dla dzieci zawiera sok z jeżówki. Zalecane są one jednak do stosowania u dzieci powyżej 12. roku życia.
Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) jest zaliczany do roślin z rodziny Elaeagnaceae, czyli oliwnikowatych. Jako surowiec leczniczy są wykorzystywane zarówno owoce, nasiona, jak i liście. Rokitnik jest cennym źródłem witamin z grupy B, C, F, P, PP, tokoferoli – witaminy E, prowitaminy A w postaci karotenoidów [3]. Dodatkowo dostarcza także takich związków, jak garbniki, sole mineralne, fosfolipidy, kwasy organiczne, związki fenolowe, w tym flawonoidy, aminokwasy i wiele innych. Bogactwo tych prozdrowotnych składników znajduje się zarówno w surowych owocach, jak i dżemach, sokach, marmoladach czy nalewkach. Świeże oraz przetworzone owoce rokitnika wzmacniają odporność dzięki dużej zawartości witaminy C [3]. 
Ponadto udowodniono, że rokitnik ma właściwości przeciwwirusowe, przeciwzapalne oraz hamuje wzrost bakterii, m.in. Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus czy Escherichia coli [4]. Soku z tych owoców nie powinny pić osoby z chorobami trzustki, wątroby oraz z kamicą nerkową.
Malina (Rubus idaeus L.) przez tysiąclecia wykorzystywana była jako roślina lecznicza o działaniu przeciwzapalnym, przeciwgorączkowym oraz napotnym. W medycynie wykorzystywane są zarówno suszone owoce malin, jak i suszone liście. Maliny cechuje bogactwo witamin (C, E oraz z grupy B: 
B1, B2, B6), a także składników mineralnych (K, Ca, Cu, Fe, Mn) [5]. Dodatkowo owoce te są naturalnym źródłem polifenoli [6]. Malina wykazuje również właściwości przeciwwirusowe oraz przeciwbakteryjne [6]. 
Inną rośliną o bardzo dużej aktywności immunostymulującej jest czarny bez (Sambucus nigra L.). W medycynie wykorzystuje się kwiaty, korę, liście i owoce. Owoce bzu czarnego zawierają antocyjany, olejki eteryczne, garbniki, pektyny, flawonoidy (m.in. rutynę i kwercetynę) i sterole [7]. Bogate są także w kwasy organiczne oraz witaminy, np. A, C, B6. Ekstrakt z owoców czarnego bzu ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne. Istnieją również doniesienia o zdolności tego ekstraktu do aktywowania układu immunologicznego w przypadku wystąpienia stanu zapalnego [8]. W badaniach przeprowadzonych na myszach zakażonych wirusem grypy wykazano, że podanie koncentratu soku z owoców czarnego bzu przyczyniło się do zahamowania namnażania się wirusa w popłuczynach oskrzelowo-pęcherzykowych. Zauważono również wzrost poziomu przeciwciał w surowicy oraz wzrost przeciwciał IgA wydzielanych do płynu oskrzelowego [9]. Popularne produkty dla dzieci do podawania w celu zwiększenia odporności zawierają standaryzowane ekstrakty z owoców czarnego bzu. 

Odporność ze zbóż i grzybów – beta-glukan 

Beta-glukan jest składnikiem budulcowym ścian komórkowych grzybów takich jak drożdże (Saccharomyces cerevisiae), grzybów takich jak boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus), twardziak jadalny (Lentinula edodes), a także wchodzi w skład błonnika pokarmowego i występuje m.in. w ziarnach owsa (Avena), jęczmienia (Hordeum) i pszenicy (Triticum). W zależności od źródła beta-glukan posiada odmienne cechy fizykochemiczne, takie jak masa cząsteczkowa, stopień rozgałęzienia czy rozpuszczalność. Beta-glukan bierze udział w procesach naprawczych, detoksykacyjnych, metabolicznych oraz korzystnie oddziałuje na odporność organizmu [10]. Badania wykazują, że za immunostymulujace działanie beta-glukanów odpowiada obecność wiązań beta-(1-3)glikozydowych. Mechanizm działania immunostymulującego polega na przyłączaniu beta-glukanu do specyficznych receptorów obecnych na makrofagach, limfocytach T i B oraz neutrofilach [11]. 
Pleuran jest nierozpuszczalnym 1,3/1,6-beta-glukanem pozyskiwanym z boczniaka ostrygowatego Pleurotus ostreatus. Liczne badania kliniczne [20, 21] wykazały immunomodulujące właściwości pleuranu, które są oparte na jego wpływie na komórki odpornościowe w jelitach. W badaniach stwierdzono, że pleuran zwiększa aktywność przeciwdrobnoustrojową komórek jednojądrzastych i neutrofili oraz zwiększa funkcjonalną aktywność makrofagów [12]. Doustne przyjmowanie beta-glukanu powoduje złagodzenie objawów alergii oraz może redukować spontaniczny wzrost przeciwciał IgE. Można zatem przypuszczać, że wzbogacanie diety w ten składnik może skutkować poprawą odporności przeciwko patogenom zarówno wśród dzieci, jak i wśród dorosłych [13].

Przeciwzapalne przyprawy 

Cynamon (Cinnamomum) jest jedną z najpopularniejszych przypraw. Jest on stosowany także jako środek leczniczy przy dolegliwościach trawiennych, braku łaknienia, wzdęciach, biegunkach czy wrzodach [14]. Olejek cynamonowy zaliczany jest do najsilniejszych naturalnych antyseptyków, dodatkowo stosowany jest w leczeniu przeziębień, grypy, zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych. Silnym działaniem przeciwzapalnym charakteryzuje się aldehyd 2’-hydroksycynamonowy [14]. Cynamon, jako przyprawę, można zacząć podawać dziecku po 10. miesiącu życia. 
Czarnuszka siewna (Nigella sativa) jest jednoroczną rośliną zielną należącą do rodziny jaskrowatych. Nasiona czarnuszki siewnej stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych (przeziębieniach, kaszlu, w nieżycie i zapaleniach oskrzeli, przy nawracających infekcjach), w dolegliwościach trawiennych oraz u pacjentów z podwyższonym poziomem glukozy we krwi, a także przy zmianach trądzikowych, w łuszczycy i grzybicach skóry. Zawarte w czarnuszce związki wzmacniają układ odpornościowy, pobudzając m.in. syntezę interferonu czy wzrost liczby limfocytów i makrofagów [15]. W jednym z badań określono bezpieczną dawkę oleju z czarnuszki na 40 mg oleju na kilogram masy ciała [16]. Powyżej tej dobowej dawki granicznej mogą pojawić się objawy gastryczne (odbijanie, ból brzucha itd.). 

Naturalne antybiotyki 

Czosnek (Allium L.) jest produktem bardzo bogatym w wiele aktywnych biologicznie substancji, szczególnie ważnym jest allicyna, odpowiedzialna za szerokie spektrum działania antybakteryjnego, przeciwwirusowego i przeciwgrzybiczego [17]. W składzie czosnku znajdziemy także witaminy, wśród których najwięcej jest witaminy C oraz witamin z grupy B. Spośród licznych składników mineralnych na uwagę zasługuje zawartość potasu, f...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy