Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ciąża i zdrowy rozwój dziecka

1 lutego 2019

NR 4 (Sierpień 2018)

Długotrwałe karmienie piersią – fakty i mity

0 105

Jako długotrwałe karmienie piersią określa się w fachowej literaturze okres karmienia piersią wynoszący dłużej niż rok, czyli karmienie piersią po okresie niemowlęctwa. Długotrwałe karmienie piersią nie jest nowym określeniem. Kiedyś było to zupełnie naturalne zachowanie, niestety, przez szybko zachodzące kulturalne zmiany zostało ono nieco zapomniane. Są jednak regiony świata, w których nawet dziś dzieci karmione są piersią, dopóki nie skończą dwóch, trzech, czterech, a nawet pięciu czy sześciu lat. W społeczeństwie zachodnim takie zachowanie postrzegane jest raczej jako coś dziwnego, a nawet złego. Matki, które karmią piersią dłużej niż rok, często słyszą krytykę ze strony otoczenia, jak np. „Jeszcze karmisz? Przecież to już woda!”, „Tak długim karmieniem piersią tylko uzależniasz dziecko od siebie!”, „Odetnij w końcu tę pępowinę i odstaw swoje dziecko od piersi”, „Długie karmienie piersią prowadzi do zaburzeń psychicznych u dziecka”. Takie komentarze wychodzą głównie z ust osób, które nie mają wiedzy o karmieniu piersią podrośniętego już dziecka. Tym bardziej jest mi przykro, że wiele takich komentarzy mamy karmiące słyszą od pracowników służby zdrowia. W tym artykule postaram się obalić kilka mitów dotyczących długotrwałego karmienia piersią.

Mit: Karmienie piersią po okresie niemowlęctwa nie jest normalne

Fakt: Zarówno Światowa Organizacja Zdrowia, jak i polskie Ministerstwo Zdrowia zalecają, by niemowlęta karmić wyłącznie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia, aby ich wzrost, rozwój i zdrowie były optymalne, a także kontynuować karmienie piersią do drugiego roku życia i dłużej, przy jednoczesnym wprowadzaniu pokarmów uzupełniających [1, 2]. Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca karmić do roku lub dłużej według życzenia matki i dziecka [3], a Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) – tak długo, jak życzą sobie tego mama i dziecko [4].

Jak widać z powyższych zaleceń, żaden autorytet nie stawia górnej granicy dla karmienia naturalnego. Katherine Dettwyler, antropolog kultury, podjęła próbę określenia biologicznej normy dla ludzi w kwestii odstawienia dziecka od piersi. Aby tego dokonać, Dettwyler przyjrzała się innym ssakom i zastosowała pewne kryteria, by oszacować u nich naturalny wiek odstawienia od piersi. Następnie odniosła te same kryteria do człowieka i doszła do wniosku, że naturalny wiek odstawienia od piersi, czyli norma długości karmienia piersią dla człowieka, to 2,5–7 lat [5, 6].

Mit: Po roku mleko matki nie ma już żadnych wartości odżywczych

Fakt: Chociaż przeprowadzono niewiele badań dotyczących dzieci karmionych piersią w wieku powyżej dwóch lat, dostępne informacje wskazują, że karmienie piersią pozostaje cennym źródłem żywienia i ochrony przed chorobami tak długo, jak trwa karmienie piersią. Mleko matki karmiącej dłużej niż rok wciąż jest bogate we wszystkie składniki odżywcze. Potwierdzają to badania przeprowadzone na potrzeby banków mleka.

Naukowcy chcieli sprawdzić, czy kobiety karmiące powyżej roku, dwóch, a nawet trzech lat mogą być dawczyniami mleka. Badania wykazały, że choć na późniejszym etapie laktacji mleko produkowane jest w nieco mniejszych ilościach, to jest ono bardziej skondensowane. Skład pokarmu zmienia się, dostosowując się do potrzeb starszego dziecka. Zmniejsza się ilość niektórych składników, np. cynku i wapnia, zwiększa się zaś ilość białka, sodu, laktoferyny, lizozymu oraz immunoglobulin [7].

Naukowcy z Banku Mleka Kobiecego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. Ludwika Rydygiera w Toruniu dysponują nowoczesnym aparatem do badania jakości mleka, którym sprawdzili skład i wartości odżywcze mleka kobiet karmiących powyżej roku. Następnie porównali ich mleko z mlekiem kobiet karmiących donoszone noworodki oraz wcześniaki. Wyniki przedstawili podczas konferencji w Londynie w 2014 r., zorganizowanej przez Stowarzyszenie Banków Mleka w Wielkiej Brytanii. Okazało się, że mleko kobiet karmiących dłużej niż rok zawiera zwykle nawet więcej białka i jest bardziej kaloryczne niż mleko mam karmiących dzieci w pierwszych miesiącach po urodzeniu [8]. Inne badania mówią, że ok. 480 ml mleka matki może zapewnić dwulatkowi:

  • 29% zapotrzebowania na energię,
  • 43% zapotrzebowania na białko,
  • 36% zapotrzebowania na wapń,
  • 75% zapotrzebowania na witaminę A,
  • 76% zapotrzebowania na kwas foliowy,
  • 94% zapotrzebowania na witaminę B12,
  • 60% zapotrzebowania na witaminę C [9].

Mit: Po roku mleko matki nie ma już żadnych wartości immunologicznych, zdrowotnych

Fakt: Długotrwałe karmienie piersią ma ogromny wpływ na zdrowie dziecka, ponieważ mleko matki przez cały okres karmienia zawiera czynne substancje o działaniu immunologicznym, co potwierdzają liczne badania. Według badań Amerykańskiej Akademii Lekarzy Rodzinnych ​​dzieci odstawione od piersi przed ukończeniem dwóch lat są narażone na zwiększone ryzyko zachorowania [10]. Stwierdzono także, że dzieci karmione piersią w wieku od roku do trzech lat rzadziej chorują, a ewentualne infekcje trwają krócej. Także współczynniki umieralności są u nich niższe [11–13]. Badania pokazują, że niektóre czynniki odpornościowe zwiększają swoją koncentrację podczas drugiego roku laktacji, a także podczas procesu odstawiania od piersi [14–16].
Karmienie piersią, niezależnie od jego czasu trwania, zmniejsza częstość występowania infekcji przewodu pokarmowego u niemowląt o 2/3, a efekt ten utrzymuje się jeszcze dwa miesiące po zaprzestaniu karmienia piersią [17]. 

Mit: Długotrwałe karmienie piersią prowadzi do zaburzeń psychicznych u dziecka

Fakt: Jest wręcz odwrotnie – karmienie piersią przyczynia się do rozwoju psychicznego oraz społecznego dziecka. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii: There is no upper limit to the duration of breastfeeding and no evidence of psychologic or developmental harm from breastfeeding into the third year of life or longer („Nie ustalono górnej granicy wieku, do której dziecko można karmić piersią, ani nie ma danych potwierdzających niekorzystne psychologiczne i rozwojowe następstwa karmienia piersią do trzeciego roku życia lub dłużej”) [18]. Jedno z badań mówi: „Krótszy czas karmienia piersią może być czynnikiem niekorzystnych skutków dla zdrowia psychicznego na całej ścieżce rozwoju dzieciństwa i wczesnej młodości” [19, 20]. Kilka badań wykazało także pozytywny związek między dłuższym okresem karmienia piersią a rozwojem społecznym – „Psychomotoryczny i społeczny rozwój dzieci karmionych piersią różni się wyraźnie od tych karmionych mieszanką mlekozastępczą i prowadzi w wieku 12 miesięcy do znaczących korzyści rozwojowych, psychomotorycznych i społecznych” [21].

Mit: Długotrwałe karmienie piersią

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy