Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diety

30 października 2019

NR 5 (Październik 2019)

Dieta ketogeniczna w chorobie Hashimoto

0 65

Dieta ketogeniczna zyskuje coraz większą popularność. Może poprawić stan zdrowia w przypadku padaczki lekoopornej, chorób nowotworowych czy neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. W przypadku zaburzeń pracy tarczycy jest jednak wiele wątpliwości co do stosowania diet niskowęglowodanowych. W internecie można znaleźć wiele informacji związanych z tym, że diety niskowęglowodanowe wpływają niekorzystnie na pracę tarczycy. A jak jest naprawdę? Czy w przypadku choroby Hashimoto dieta ketogeniczna może przynieść pewne korzyści? Czy raczej pogorszy stan pacjentów? 
Choroba Hashimoto jest stanem patologicznym, w którym układ immunologiczny produkuje przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej i tyreoglobulinie, co prowadzi do zaniku komórek pęcherzykowych tarczycy i jej niedoczynności. Chorobie towarzyszy często stan zapalny. Niedoczynność tarczycy daje wiele nieprzyjemnych objawów, takich jak przewlekłe zmęczenie, wypadające włosy, uczucie ciągłego zimna, często też pojawiają się problemy z nadwagą. Odpowiednia dieta może znacząco wspomagać leczenie choroby Hashimoto. 
Dieta ketogeniczna to dieta wysokotłuszczowa, w której ok. 75% kaloryczności stanowią tłuszcze. Poziom węglowodanów w tym rodzaju diety jest niewielki i zazwyczaj wynosi ok. 30 g na dobę. Co spożywa się na diecie ketogenicznej? Przede wszystkim produkty bogate w tłuszcze, czyli mięso, jaja, ryby, owoce morza, zdrowe oleje, takie jak oliwa z oliwek, olej z awokado, wiesiołka, czarnuszki, orzechów włoskich, kokosowy, masło klarowane, dozwolone są też niemal wszystkie warzywa z wyjątkiem wysokowęglowodanowych, takich jak ziemniaki czy bataty, oraz niskowęglowodanowe owoce, np. maliny, truskawki, jagody, borówki, wiśnie, porzeczki, awokado. Posiłki można komponować też na bazie mąki kokosowej czy migdałowej. Warto zwracać uwagę przede wszystkim na jakość produktów – zwłaszcza mięsa, które najlepiej kupować w postaci nieprzetworzonej. Głównym celem diety ketogenicznej jest zmiana paliwa energetycznego, jakim jest glukoza, na kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe, które zasilają w energię mózg, serce, mięśnie i inne komórki (z wyjątkiem czerwonych krwinek, które muszą pracować na glukozie). Ciała ketonowe powstają głównie w wątrobie z tłuszczu – zarówno tego, który spożywamy, jak i naszego własnego, zgromadzonego w postaci tkanki tłuszczowej. W literaturze naukowej obecnie brakuje konkretnych badań dotyczących stosowania diety ketogenicznej u pacjentów z chorobą Hashimoto. Mimo to może ona przynieść pewne korzyści. Jakie?

  1. Dieta ketogeniczna jest z natury dietą niskolektynową. Dieta bogata w lektyny może pogarszać stan pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi – zwłaszcza u osób, które są bardziej na nie wrażliwe [1, 2]. Lektyny znajdują się głównie w zbożach, roślinach strączkowych, ale też w surowych ogórkach, pomidorach czy bakłażanach, dlatego czasem trzeba z diety usunąć i te warzywa, jest to jednak kwestia bardzo indywidualna. Lektyny to substancje, które mają zdolność do przyklejania się do białek powierzchniowych na komórkach. Dieta wysokolektynowa może przyczyniać się do zniszczenia bariery jelitowej i tym samym do wywołania przewlekłego stanu zapalnego, chociażby poprzez wpływ na inflamasomy – kompleksy zapalne towarzyszące wielu chorobom przewlekłym, nadmiernej aktywacji układu odpornościowego i autoimmunizacji [12].
  2. Dobrze skomponowana dieta ketogeniczna może być bogata w produkty, które są niezbędne dla zdrowia tarczycy. Jest dietą bogatą w zdrowe kwasy tłuszczowe omega-3, które występują w rybach, owocach morza, orzechach czy jajkach. Kwasy omega-3 mają działanie antyzapalne, poprawiają działanie układu odpornościowego poprzez zahamowanie nadmiernie reaktywnych limfocytów Th1 czy Th17, co często obserwuje się w chorobie Hashimoto [13]. 
    Owoce morza są bogate w selen czy cynk, które są potrzebne do sprawnej pracy tarczycy. Podroby dostarczają optymalną ilość żelaza, które często w chorobie Hashimoto jest niedoborowe. 
  3. Dieta ketogeniczna hamuje stany zapalne. Ciała ketonowe mają wiele niezwykle ciekawych właściwości – poprawiają funkcje kognitywne, modulują działanie układu odpornościowego, wpływają na aktywację wielu genów, w tym długowieczności, tj. SIRT czy FOXO3. Jedną z takich właściwości jest wpływ na inflamasomy [3]. Inflamasomy to wewnątrzkomórkowe kompleksy białkowe, które znajdują się w komórkach naszego układu odpornościowego. Aktywowane mogą być m.in. poprzez infekcję. Po aktywacji uwalniają cytokiny prozapalne oraz kaspazę-1 – enzym związany z wysoce zapalną formą śmierci komórek – pyroptozą. Nadmiernie aktywowane inflamasomy obserwuje się w wielu chorobach autoimmunologicznych czy cukrzycy typu 2 [9]. W przypadku choroby Hashimoto wysoka aktywacja inflamasomów powiązana jest z szybszym zanikiem tarczycy, progresją choroby oraz wyższym poziomem przeciwciał, tj. anty-TPO i anty-TG [9]. Jedno z ciał ketonowych – beta-hydroksymaślan blokuje tworzenie się inflamasomów (NLRP3), zmniejszając stany zapalne. W literaturze pojawia się coraz więcej badań, które wyraźnie wskazują, że zahamowanie inflamasomów może przynieść korzyści w wielu chorobach autoimmunologicznych [4]. 
  4. Ciała ketonowe poprawiają działanie mitochondriów. Zdrowe mitochondria są niezbędne, aby mózg sprawnie przeprowadzał niemal wszystkie reakcje metaboliczne, organizm produkował optymalną ilość energii, a układ odpornościowy funkcjonował bez zarzutu [5]. Pewne badania pokazują [6], że w przypadku choroby Hashimoto często występują dysfunkcje mitochondrialne, tj. osłabiona aktywacja oksydazy cytochromowej czy kompleksu I mitochondrialnego. Ciała ketonowe mogą pozytywnie wpływać na działanie mitochondriów, ich dynamikę czy biogenezę [14]. Zmniejszają produkcję wolnych rodników tlenowych (ROS) przez kompleks I mitochondrialny, przez co możemy ominąć jego niewydolność [20, 21]. Dodatkowo dieta ketogeniczna wpływa na zwiększenie stosunku NAD/NADH, co jest ważne w przypadku aktywacji wielu genów związanych z działaniem układu odpornościowego, detoksu, metabolizmu czy naprawy uszkodzonego DNA [7]. 
  5. Dieta ketogeniczna poprawia detoks organizmu. Wiele badań potwierdza, że w rozwoju chorób autoimmunologicznych dużą rolę odgrywa środowisko, w tym narażenie na różne toksyny [15]. Ciała ketonowe aktywują NRF2 – gen, który jest najsilniejszym aktywatorem detoksu w wątrobie. Beta-hydroksymaślan aktywuje także mitochondrialną dysmutazę (Mn-SOD) – niezwykle ważny antyoksydant pozytywnie wpływający na mitochondria [16].
  6. Dieta ketogeniczna może poprawić odporność na stres oraz jakość snu. Zdrowy i regenerujący sen jest niezbędny do sprawnego działania układu odpornościowego. W patogenezie choroby Hashimoto często mówi się o znaczeniu przewlekłych infekcji bakteryjnych i wirusowych [22]. Aby układ odpornościowy mógł walczyć z patogenami, musimy zadbać o dobry sen. Wystarczy jedna noc, podczas której śpimy cztery godziny (zamiast ośmiu), żeby następnego dnia nasze komórki NK były mniej aktywne [17]. Dlaczego dieta ketogeniczna poprawia jakość snu? Ciała ketonowe zwiększają poziom GABA w mózgu, ważnego neuroprzekaźnika o działaniu uspokajającym, nasennym, antylękowym [10]. Badania pokazują, że z Hashimoto często jednocześnie występuje stan zapalny mózgu, który może powodować depresję czy stany lękowe [8]. 
  7. Dieta ketogeniczna może pomóc pozbyć się zbędnych kilogramów. Wiele osób chorujących na Hashimoto ma problemy z masą ciała. Przewlekłym stanom zapalnym często towarzyszy insulinooporność. Dieta ketogeniczna z restrykcją kaloryczną sprzyja aktywacji wielu genów związanych z poprawą wrażliwości insulinowej czy poprawą działania metabolizmu, tj. AMPK, SIRT, PPARG [11]. Ograniczając węglowodany, obniżamy poziom krążącej insuliny, która blokuje spalanie tkanki tłuszczowej. 
     

Głównym celem diety ketogenicznej jest zmiana paliwa energetycznego, jakim jest glukoza, na kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe, które zasilają w energię mózg, serce, mięśnie i inne komórki (z wyjątkiem czerwonych krwinek, które muszą pracować na glukozie).


Czy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy