Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

5 lipca 2022

NR 3 (Czerwiec 2022)

Choroba Hashimoto – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

0 88

Jak definiuje się chorobę Hashimoto i co jest jej przyczyną?

Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunizacyjne zapalenie tarczycy (AZT), określane też mianem przewlekłego limfocytarnego zapalenia tarczycy, charakteryzuje się postępującą destrukcją tkanki gruczołowej tarczycy z następowym rozwojem niedoczynności tarczycy. Nazwę zawdzięcza nazwisku japońskiego naukowca Hakaru Hashimoto, który w 1912 r. opisał ją jako pierwszy [1]. Choroba Hashimoto uwarunkowana jest genetycznie, a proces autoimmunizacyjnej destrukcji zależny jest od obecności autoprzeciwciał aTPO (antithyroid peroxidase antibodies) i aTg (antithyroglobulin antibodies) skierowanym przeciwko swoistym antygenom tarczycy – tyreoperoksydazie (TPO) i tyreoglobulinie (Tg) [1]. Przeciwciała aTPO występują u 95% pacjentów, a przeciwciała aTg u 60–80% pacjentów, dlatego są mniej wiarygodne w rozpoznawaniu choroby Hashimoto. Uważa się, iż aTg wskazują na początkową fazę procesu autoimmunizacyjnego w tarczycy [1].
W etiopatogenezie choroby odgrywają też rolę czynniki środowiskowe i epigenetyczne [1, 2]. Prawidłowa wysoka lub zbyt wysoka zawartość jodu w diecie stanowi zwiększone ryzyko rozwoju procesu autoimmunizacyjnego u osób predysponowanych genetycznie [3]. Do innych środowiskowych czynników ryzyka należą wrodzona różyczka i zapalenie wątroby typu C oraz leczenie litem i napromienienie szyi, na przykład podczas radioterapii nowotworów okolic głowy i szyi. Niejednoznaczną rolę odgrywają witamina D i selen [3]. Poza płcią żeńską do choroby predysponują: wiek, rasa biała, ciąża i zespół Downa [1, 3].

Jak często występuje choroba Hashimoto i czy mogą również chorować mężczyźni?

Choroba Hashimoto uważana jest za jedną z najczęściej występujących chorób o podłożu autoimmunizacyjnym. Częstość jej występowania określa się na 0,3–1,5 przypadku na 1000 osób. U ponad 10% kobiet występują przeciwciała aTPO i aTg, a u 2% występują objawy kliniczne. Choroba pojawia się 10-krotnie rzadziej u mężczyzn niż u kobiet [1]. 

POLECAMY

Jak przebiega choroba Hashimoto i jakie mogą być jej odmiany?

W początkowej fazie choroby wskutek destrukcji tyreocytów może rozwinąć się przemijająca nadczynność tarczycy – hashitoxicosis. Postępujący proces destrukcji komórek tarczycy prowadzi stopniowo, poprzez fazy eutyreozy i subklinicznej niedoczynności tarczycy, do rozwoju jawnej niedoczynności tarczycy.
Obok typowej formy wola limfocytarnego opisano kilka wariantów choroby Hashimoto: poporodowe zapalenie tarczycy, formę młodzieńczą wola (juvenile goitre), hashitoxicosis (z objawami nadczynności), zapalenie tarczycy związane z IgG4, bezbolesne zapalenie tarczycy (ciche, sporadyczne) i wole z włóknieniem [4].

Jak rozpoznaje się chorobę Hashimoto?

W celu rozpoznania AZT ocenia się stężenie hormonu tyreotropowego – TSH (thyroid stimulating hormone) i wolnej tyroksyny fT4 (free thyroxine) oraz miano autoprzeciwciał aTPO i aTg. Podwyższone stężenie TSH i obniżone stężenie fT4 potwierdzają niedoczynność tarczycy, zaś dodatnie miana przeciwciał definiują autoimmunizacyjny charakter niedoczynności tarczycy. W zależności od wieku, płci i stanu fizjologicznego (np. ciąża) ustalono różne zakresy norm dla stężeń TSH i fT4.
W badaniu ultrasonograficznym tarczycy obserwuje się niejednorodną i obniżoną echogeniczność z obszarami hipoechogennymi odpowiadającymi destrukcji tkanki gruczołowej tarczycy i pasmami hyperechogennymi, które odpowiadają zwłóknieniom. Przepływ naczyniowy w opcji color doppler może być wzmożony, prawidłowy lub obniżony [4]. W badaniu cytologicznym charakterystyczne są nacieki limfocytarne [1].

Jakie są objawy choroby Hashimoto?

We wczesnej fazie choroby mogą wystąpić objawy nadczynności tarczycy, lecz zwykle jej przebieg jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Dopiero na etapie niedoczynności tarczycy pojawiają się typowe dolegliwości: zmęczenie, suchość skóry, wypadanie włosów, wzrost masy ciała, zaburzenia koncentracji, a nawet depresja, zaburzenia miesiączkowania o typie rzadkich i skąpych miesiączek, wzrost ryzyka poronień, tendencja do zaparć.
Występować również mogą objawy miejscowe związane z uciskiem wola na inne struktury szyi. Pacjenci mogą wówczas podawać duszność wskutek ucisku tarczycy na tchawicę, zaburzenia połykania (dysfagię), gdy ucisk dotyczy przełyku, oraz chrypkę (dysfonię), jeśli podrażniony jest nerw krtaniowy wsteczny [1].

Czy choroba Hashimoto może współistnieć z innymi chorobami autoimmunizacyjnymi?

Stwierdzono zależność pomiędzy wiekiem pacjentów a predyspozycją do chor...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy