Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zapobieganie chorobom

1 lipca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Borelioza – objawy, diagnoza, leczenie

0 145

Chorobę z Lyme, znaną również jako borelioza, powoduje spiralna bakteria Borrelia burgdorferi. Jest to najczęściej rozpoznawane zakażenie przenoszone przez kleszcze. Chociaż choroba znana była od ponad 100 lat, dopiero w 1982 r. Willy Burgdorfer odkrył, że jest ona spowodowana przez bakterie znajdujące się w jelitach kleszczy. Według oficjalnych statystyk co roku w Polsce boreliozą zaraża się ponad 20 000 osób. Nieoficjalnie szacuje się, że chorych może być nawet 10-krotnie więcej. 
Skala występowania boreliozy sprawia, że temat stał się nagłośniony. Dzięki coraz większemu zainteresowaniu mediów borelioza przestała być w powszechnej świadomości jedynie „chorobą leśników”. 
Dziś można zostać ukąszonym przez kleszcza w parku, na łące czy w przydomowym ogródku. Polska w całości jest obszarem endemicznym, a największy wzrost liczby kleszczy notuje się tam, gdzie są ich żywiciele, czyli ludzie oraz zwierzęta, głównie gryzonie. Problem jest więc społeczny i dotyczy całej populacji. 

Czym jest borelioza i jak możemy się przed nią chronić? 

Borelioza to choroba infekcyjna, zakaźna, wywołana przez bakterie z rodzaju Borrelia należące do krętków. Jest to infekcja występująca coraz częściej, w zasadzie niemająca jednego obrazu klinicznego. W swojej praktyce klinicznej często byłem zdumiony liczbą objawów, z którą zgłosił się pacjent. Objawów z szerokiego spektrum – od depresji i problemów jelitowych, do objawów stawowych, neurologicznych, przewlekłego zmęczenia i wielu, wielu innych, pozornie niezwiązanych ze sobą. Borelioza w literaturze nazywana jest wielkim imitatorem – potrafi naśladować wiele innych schorzeń, co stanowi prawdziwe wyzwanie diagnostyczne. Krętek Borrelii jest bakterią o największym genomie, ma najwięcej DNA, potrafi się dostosować, zmieniać swoje białka i genogatunki. W dwóch różnych częściach naszego ciała może mieć inną specyfikę. Nie mówimy więc o zwykłej bakterii, ale o swojego rodzaju „superbakterii” [1]. 

Czy przed boreliozą można się uchronić? 

Najlepszą ochroną przed boreliozą jest unikanie pogryzienia przez kleszcza tam, gdzie to możliwe. Dobrze jest także, gdy kleszcze są znajdowane i usuwane natychmiast. W związku z tym, iż ukłucie przez kleszcza nie powoduje bólu, po pobycie w parku, ogrodzie czy lesie należy dokładnie obejrzeć całe ciało. Czy jest to całkowita ochrona? Absolutnie nie.

Czy krętkiem Borrelii można zarazić się tylko wtedy, gdy nastąpi ukąszenie przez kleszcza?

Oczywiście „klasyczne” zainfekowanie odbywa się za pośrednictwem kleszcza, ale…
Kleszcze mają różne stadia rozwojowe – możemy zostać ukąszeni przez półmilimetrową nimfę, której nie zobaczymy na skórze, szczególnie na owłosionych częściach ciała.
Dysponujemy dziś oficjalnymi doniesieniami, że krętkiem można zarazić się drogą płciową, zaś kolejną możliwością przeniesienia infekcji jest łożysko matki. Innym zagrożeniem są transfuzje krwi [4].
Wielu badaczy zastanawia się, czy jest możliwe przeniesienie krętków Borrelii przez owady, takie jak muchy lub pchły, jednak jak dotąd nie ma wystarczających dowodów, aby to potwierdzić.

Czy można zaszczepić się przeciwko boreliozie? 

Ostatnimi czasy zauważyliśmy wzrost zapytań pacjentów o szczepionkę przeciw boreliozie. Niestety, wieści nie są optymistyczne, ponieważ w tym momencie nie istnieje taki produkt na ryku. Szczepionka, która jest dostępna, dotyczy kleszczowego zapalenia mózgu, a nie boreliozy. Z doniesień naukowych wiemy, że trwają prace nad szczepionką przeciw boreliozie, ale dotyczy to raczej przyszłości, a nie produktu, który mógłby być wkrótce dostępny na rynku. 

Ukąsił mnie kleszcz – co dalej?

Po pierwsze: wyjmij kleszcza. Ważne jest, aby kleszcz został usunięty jak najszybciej i w całości. Przestrzegam przed stosowaniem metod takich, jak smarowanie miejsca ukąszenia kleszcza olejem, masłem lub alkoholem. Kleszcza należy wyjąć zdecydowanym ruchem obrotowym, tak aby wyszedł w całości. 
Kolejnym aspektem jest postępowanie po ukąszeniu i wyjęciu kleszcza. 
Biorąc pod uwagę liczbę zakażonych kleszczy w Polsce, warto zastanowić się nad rozwiązaniem, jakie proponuje ILADS (Międzynarodowe Stowarzyszenie Boreliozy i Chorób Towarzyszących), czyli profilaktyczne podanie antybiotyku po ukąszeniu przez kleszcza [6]. W przypadku zastosowania takiej profilaktyki należy wnikliwie, razem z lekarzem, rozważyć wszystkie korzyści i zagrożenia, indywidualnie dla każdego pacjenta. Moim zdaniem pacjent powinien być poinformowany o takiej ewentualności i mieć możliwość wyboru, bo daje to szansę uniknięcia zakażenia lub zmniejszenia intensywności objawów, jeśli do niego mimo wszystko dojdzie. 

Kiedy podejrzewać boreliozę? 

Jeśli zostaliśmy ukąszeni przez kleszcza i wystąpił rumień wędrujący – najprawdopodobniej mamy boreliozę i należy niezwłocznie włączyć leczenie. Problemem jest fakt, że rumień może pojawić się w innym miejscu niż ukąszenie, przez co trudno połączyć ze sobą te dwie kwestie. Dodatkowo może wystąpić nawet miesiąc po ukąszeniu. Jeszcze większy problem diagnostyczny pojawia się wtedy, gdy nie pamiętamy faktu ukąszenia, a szacuje się, że tylko 1/3 pacjentów z boreliozą jest w stanie go sobie przypomnieć. 
Jakie objawy powinny nas skłonić do szukania...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Food Forum w wersji papierowej lub cyfrowej,
  • Nielimitowany dostęp do pełnego archiwum czasopisma,
  • Możliwość udziału w cyklicznych Konsultacjach Dietetycznych Online,
  • Specjalne dodatki do czasopisma: Food Forum CASEBOOK...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy