Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Prawo i administracja w dietetyce

11 maja 2022

NR 2 (Kwiecień 2022)

Projekt ustawy regulującej zawód dietetyka

0 2447

W styczniu 2022 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o niektórych zawodach medycznych. Jej założeniem jest uregulowanie m.in. zawodu dietetyka. W artykule omówiono najważniejsze założenia ustawy, w szczególności wymogi, jakie trzeba spełnić, aby być uznanym za dietetyka, zakres działalności, obowiązki dietetyków i ich odpowiedzialność.

W styczniu tego roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o niektórych zawodach medycznych (z dnia 20 stycznia 2022 r.), którego założeniem jest uregulowanie m.in. zawodu dietetyka (dalej: Projekt). Zawód dietetyka został w nim określony jako zawód medyczny, tak samo jak przykładowo zawód asystentki stomatologicznej, logopedy, masażysty, protetyka słuchu, technika dentystycznego czy farmaceutycznego. Uwagi do Projektu zostały złożone w szczególności przez Polskie Towarzystwo Dietetyki oraz przez Polski Związek Zawodowy Dietetyków. Jakie są główne założenia Projektu i jak wpłyną na środowisko dietetyków? Jakie postulaty zmian zostały wysunięte przez organizacje skupiające dietetyków? Odpowiedzi znajdują się w dalszej części artykułu.

POLECAMY

Dietetyk jako zawód medyczny

Ustawa przewiduje, że zawód dietetyka będzie uważany za zawód medyczny. Ograniczy to krąg osób mogących używać tytułu dietetyka do osób spełniających wymogi ustawowe. Tytuł zawodowy dietetyka będzie podlegał ochronie prawnej [1]. Posługiwanie się nim bez wymaganych uprawnień będzie zagrożone karą grzywny lub ograniczenia wolności [2]. Za wykonywanie zawodu dietetyka bez posiadania uprawnień [3] będzie grozić kara nawet do roku pozbawienia wolności [4]. Wśród wymogów niezbędnych do uzyskania tytułu dietetyka wymienić należy w szczególności posiadanie dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu potwierdzającego kwalifikacje do wykonywania zawodu. Dyplom miałby być uzyskany w toku kształcenia w systemie oświaty lub szkolnictwa wyższego, przy czym uznawane byłyby dyplomy/kwalifikacje uzyskane w państwach Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Dodatkowo Projekt wprowadza obowiązek posiadania przez dietetyków pełnej zdolności do czynności prawnych, stanu zdrowia pozwalającego na wykonywanie zawodu medycznego oraz certyfikatu znajomości języka polskiego [5].

Rejestr osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego

Projekt zakłada, że każda osoba wykonująca zawód dietetyka musiałaby być wpisana do Centralnego rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego (dalej: Rejestr). Do Rejestru wpisywana byłaby dość duża ilość informacji, w tym dane dotyczące wpisu (numer, data), dane osobowe dietetyków (imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia, PESEL, dane adresowe i kontaktowe), dane dotyczące wykształcenia (dane dotyczące ukończonej szkoły, numer i datę wydania dyplomu, tytuł zawodowy), informacje dotyczące realizacji obowiązku rozwoju zawodowego (o czym będzie mowa w dalszej części artykułu), informacje o miejscu wykonywania zawodu oraz o dacie wykreślenia z rejestru. Nie wszystkie informacje byłyby jednak publicznie dostępne. Jawność danych obejmuje jedynie numer i datę wpisu, nazwę wykonywanego zawodu medycznego, imię i nazwisko, stan realizacji obowiązku rozwoju zawodowego w danym okresie rozliczeniowym, miejsce wykonywania zawodu medycznego, zawieszenie prawa do wykonywania zawodu, a także datę i przyczynę wykreślenia z rejestru. Wpis do rejestru będzie się wiązać z koniecznością poniesienia opłaty, której wysokość określono na maksymalnie 2% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego [6].

Zawód medyczny, czyli?

Projekt określa, co rozumie się poprzez wykonywanie zawodu medycznego – jest to realizacja zadań służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz innych zadań związanych z procesem leczenia i udzielaniem świadczeń zdrowotnych we współpracy z przedstawicielami innych zawodów medycznych. Za wykonywanie zawodu będzie uważane również jego nauczanie, prowadzenie prac naukowo-badawczych, kierowanie pracą zawodową innych osób wykonujących zawód medyczny czy też działania promujące zdrowie i zapobiegające chorobom. Dodatkowo za wykonywanie zawodu będzie uważane zatrudnienie na stanowiskach administracyjnych, na których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem świadczeń zdrowotnych lub nadzorem nad ich udzielaniem.
Konsekwencją uznania zawodu dietetyka za zawód medyczny będzie konieczność realizacji przez dietetyków praw pacjenta, w szczególności przekazywania im informacji, w tym informacji o przysługujących im prawach, zachowanie w tajemnicy informacji związanych z pacjentem lub prowadzenie, przechowywanie i udostępnianie dokumentacji medycznej. Dietetycy otrzymają też prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjentów – w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń [7].
Projekt wprowadza też dodatkowe wymogi dla osób mających dłuższe przerwy w wykonywaniu zawodu. Jeśli dietetyk nie wykonywał zawodu przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat, a chciałby wrócić do zawodu, przez okres pierwszych 6 miesięcy będzie mieć obowiązek wykonywania czynności pod nadzorem innego dietetyka, lekarza albo pielęgniarki posiadających co najmniej 5-letnie doświadczenie zawodowe [8]. Uwagi w tym zakresie zgłosiło Polskie Towarzystwo Dietetyki, które postuluje, aby wprowadzić rozróżnienie na zawody samodzielne (do których miałby zaliczać się zawód dietetyka) i niesamodzielne. Zgodnie z postulatami osoby powracające do zawodu, a wykonujące zawody samodzielne miałyby możliwość wykonywania czynności jedynie pod nadzorem innej osoby wykonującej ten sam zawód medyczny (czyli w tym przypadku innego dietetyka), a nie lekarza, czy pielęgniarki [9]. Z kolei Polski Związek Zawodowy Dietetyków postuluje dookreślenie, że praca pod nadzorem nie jest wymagana przy podejmowaniu pracy po ukończeniu studiów wyższych oraz sprecyzowanie zasad finansowania stażu (sugeruje się ponoszenie kosztu stażu przez Urząd Pracy) [10].

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych

Projekt duży nacisk kładzie również na kwestie związane z edukacją dietetyków oraz ciągłym podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Aby osiągnąć te cele, wprowadza się w szczególności obowiązek doskonalenia zawodowego, które może przybrać formę kursów doskonalących lub samokształcenia. W każdym 5-letnim okresie dietetyk będzie musiał uzyskać określoną liczbę punktów edukacyjnych. Dokumentacja zebranych punktów będzie dokonywana w karcie rozwoju zawodowego wydawanej przez wojewodę właściwego dla miejsca zamieszkania dietetyka. Wojewoda będzie również odpowiedzialny za sprawdzenie, czy obowiązek szkoleniowy został zrealizowany – każdy dietetyk będzie zobowiązany w terminie do 30 dni od zakończenia danego okresu rozliczeniowego przekazać wypełnioną kartę rozwoju zawodowego wojewodzie. Przy czym liczbę punktów edukacyjnych, którą będzie trzeba zdobyć, oraz liczbę punktów należnych za poszczególne formy kształcenia będzie określać rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia [11]. Aby umożliwić podnoszenie kwalifikacji zawodowych, dietetykom będzie przysługiwać prawo do dodatkowego urlopu szkoleniowego w wymiarze do 6 dni roboczych rocznie [12].
Osoby wykonujące zawód medyczny, a więc również dietetycy, będą zmuszone do stosowania Kodeksu etyki i deontologii medycznej określonego przez ministra właściwego do spraw zdrowia [13]. Nieprzestrzeganie go będzie powodować odpowiedzialność zawodową (dyscyplinarną) [14]. Efektem naruszenia zasad etyki i deontologii zawodowej lub przepisów związanych z wykonywaniem zawodu może być udzielenie upomnienia, nagany, nałożenie kary pieniężnej, wykreślenie z rejestru na okres od roku do 5 lat, zawieszenie prawa do wykonywania zawodu medycznego na okres od 3 miesięcy do roku czy też pozbawienie prawa do wykonywania zawodu medycznego [15]. Kara pieniężna ma wynosić od jednokrotności do trzykrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę [16].

Postulaty środowiska dietetyków

Jednym z najważniejszych postulatów zgłaszanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki (PTD), jak i Polski Związek Zawodowy Dietetyków (PZZD) jest postulat uregulowania zawodu dietetyka w osobnej ustawie, podobnie do regulacji zawodów lekarza, dentysty, pielęgniarki, ratownika medycznego czy farmaceuty. Uzasadnia się to posiadaniem przez dietetyków wykonujących szeroki wachlarz zadań z zakresu profilaktyki, przywracania i poprawy zdrowia odpowiednich kwalifikacji i kompetencji w swoim zawodzie, przez co nie powinni być zaliczani do grupy zawodów, która może uzyskać kwalifikacje podczas kursów. Obecne regulacje miałyby mieć charakter przejściowy przed odrębną regulacją zawodu dietetyka.
Uwagi szczegółowe zgłaszane do Projektu przez Polskie Towarzystwo Dietetyki dotyczą w szczególności umożliwienia wykonywania zawodu dietetykom samodzielnie w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej lub spółek, umożliwienie uzyskiwania specjalizacji w dziedzinie właściwej dla swojego zawodu czy też możliwość dofinansowywania specjalizacji z budżetu państwa.
Z kolei Polski Związek Zawodowy Dietetyków zwrócił uwagę, że Projekt nie przewiduje samorządu zawodowego, co może negatywnie wpływać na prawa zawodowe dietetyków. Postuluje również sprecyzowanie kompetencji zawodowych dietetyków (w szczególności wymóg posiadania wykształcenia kierunkowego na studiach wyższych, licencjackich lub magisterskich), miejsca ich zatrudniania w publicznej ochronie zdrowia oraz zasad współpracy z innymi zawodami medycznymi.
***
Uregulowanie zawodu dietetyka i uznanie go za zawód medyczny niewątpliwie przyczyni się do podniesienia jego rangi. Jest też odpowiedzią na kierowane przez część środowiska postulaty ograniczenia możliwości posługiwania się tytułem dietetyka przez osoby nieposiadające odpowiednich kwalifikacji. Dietetycy jednak muszą liczyć się z dodatkowymi obowiązkami, w szczególności koniecznością wpisu do rejestru, zbierania punktów edukacyjnych czy też prowadzenia dokumentacji medycznej. 


Bibliografia

  1. Art. 11 ust. 2 Projektu.
  2. Art. 80 ust. 1 Projektu: „Kto bez wymaganego uprawnienia, posługuje się tytułem zawodowym, o którym mowa w art. 1 ust. 1, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności”.
  3. To jest udzielanie świadczeń zdrowotnych lub wykonywanie zadań zawodowych.
  4. Art. 81 ust. 1 Projektu: „Kto nie posiadając wymaganych uprawnień, udziela świadczeń zdrowotnych lub wykonuje zadania zawodowe w ramach zawodu medycznego, o którym mowa w art. 1 ust. 1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.
  5. Z uzyskania tego certyfikatu byłyby zwolnione osoby, które ukończyły studia wyższe prowadzone w języku polskim lub publiczną szkołę policealną, lub niepubliczną szkołę policealną o uprawnieniach szkoły publicznej, kształcącą w języku polskim.
  6. Art. 5 ust. 1 Projektu: „Wpis do rejestru podlega opłacie, w wysokości określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 9 nie wyższej niż 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za obiegły rok, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia, do dnia 15 stycznia każdego roku”.
  7. Art. 14 Projektu.
  8. Art. 15 ust. 1 Projektu.
  9. Propozycja do art. 15 ust. 1 ustawy, pismo Prezesa Polskiego Towarzystwa Dietetyki do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 9 lutego 2022 r.: https://ptd.org.pl/artykuly/stanowisko-ptd-w-sprawie-projektu-ustawy-o-niektorych-zawodach-medycznych
  10. Propozycja do art. 15 ust. 1, pismo Przewodniczącej Polskiego Związku Zawodowego Dietetyków do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 15 lutego 2022 r.: https://pzzd.pl/oficjalna-opinia-polskiego-zwiazku-zawodowego-dotyczaca-propozycji-ustawy-o-innych-zawodach-medycznych-w-jej-dotychczasowym-wygladzie/
  11. Art. 32 Projektu.
  12. Art. 33 Projektu: „Urlop będzie przysługiwał na wniosek osoby wykonującej zawód medyczny, za zgodą pracodawcy. Urlop szkoleniowy będzie płatny według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Przy czym pracodawca będzie upoważniony do zapoznania się z dokumentem poświadczającym udział osoby korzystającej z urlopu szkoleniowego w zajęciach mających na celu rozwój zawodowy”.
  13. Art. 13 Projektu.
  14. Art. 35 Projektu.
  15. Art. 68 Projektu.
  16. Art. 69 Projektu.
     

R e k l a m a 

Przypisy