Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp

20 września 2021

NR 4 (Sierpień 2021)

Na co zwracać uwagę przy wyborze probiotyku?

0 550

Czym są probiotyki i jak się je stosuje?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiednich ilościach mogą mieć pozytywny wpływ na zdrowie gospodarza [1, 2]. Właściwości terapeutyczne i prozdrowotne probiotyków są szczepozależne. Oznacza to, że przebadanych i konkretnych właściwości charakterystycznych dla danego szczepu nie można ekstrapolować na cały gatunek. Przykładowo Lactobacillus rhamnosus PL1, gdzie PL1 określa konkretny szczep rodzaju Lactobacillus i gatunku Lactobacillus rhamnosus. O pożądanych właściwościach preparatów probiotycznych decydują warunki hodowli, a także pożywka. Ekspresja genetyczna określonych białek umożliwia uzyskanie konkretnych właściwości drobnoustrojów i określonego wpływu na mikrobiotę jelitową i zdrowie [2]. Nie jest warunkiem koniecznym szczepu probiotycznego, aby trwale kolonizował jelito [2, 3]. Probiotyki, jak większość bakterii, są wrażliwe na działanie antybiotyków, więc przy wybieraniu odpowiedniego preparatu warto kierować się danymi dotyczącymi wrażliwości bakterii na antybiotyki.

Probiotykami nazywa się preparaty, które spełniają poniższe kryteria:

  • zawierają żywe komórki bakteryjne, np. liofilizowane,
  • wpływają korzystnie na zdrowie.

Zawartość bakterii w preparacie jest bardzo różna, waha się od 105 do 1010 CFU/1 g. Jednostka CFU to jednostka tworząca kolonię (Colony-forming unit) [4].

POLECAMY

Preparaty probiotyczne są pochodzenia ludzkiego. Szczególnie wyróżnia się bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus, Bifidobacterium), charakteryzujące się wysoką zdolnością do adhezji (przylegania) do nabłonka jelitowego oraz regulacji pH i produkcji bakteriocyn. Istotne jest, aby przyjmowanie probiotyku odbywało się podczas posiłku, zwiększa to jego szanse na dostanie się do miejsca docelowego, czyli jelita. Pokarm działa ochronnie na większość preparatów probiotycznych [2].

Co musi mieć dobry probiotyk?

Przede wszystkim, zgodnie z definicją, bakterie w preparacie probiotycznym muszą być żywe i występować w określonej przez producenta ilości [2]. Zgodnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli (NIK) z 2017 r. [2] ok. 90% probiotyków dostępnych na rynku jako suplementy diety nie zawierało odpowiedniej ilości mikroorganizmów, a także ich zawartość bardzo spadała w czasie, co prezentuje grafika (rys. 1). 

Kluczowym aspektem, którym powinien kierować się konsument przy wyborze odpowiedniego preparatu, jest dysponowanie przez producenta badaniami potwierdzającymi skuteczność konkretnego preparatu lub szczepu (tabela 1). W przypadku produktów wieloszczepowych warto sprawdzić, czy istnieją dane naukowe potwierdzające skuteczność stosowania kilku konkretnych szczepów jednocześnie [2]. Ponadto preparaty probiotyczne powinny zawierać odpowiedni opis opakowania: skład z opisem rodzaju, gatunku i szczepu, a także minimalną ilość bakterii, która może być pod koniec ważności.

Tabela 1. Drobnoustroje probiotyczne z uwzględnieniem szczepów, o potwierdzonym działaniu klinicznym, dostępne na polskim rynku, na podstawie [2, 10]
 

Lactobacillus spp.

Szczep  Działanie kliniczne

L. acidophilus

wrzodziejące zapalenie jelita grubego i leczenie zaburzeń motorycznych [6]
L. acidophilus z L. bulgaricus zmniejszenie ryzyka wystąpienia biegunki poantybiotykowej [6]
L. acidophilus z L. lactis  zmniejszenie dolegliwości wynikających z terapii Helicobacter pylori [6]
kombinacja L. acidophilus, B. bifidum, L. bulgaricus, S. thermophilus zmniejszenie ryzyka wystąpienia biegunki podróżnych [7]
kombinacja L. acidophilus, B. breve, 
B. longum, B. infantis, L. plantarum, 
L. paracasei, L. bulgaricus, 
S. thermophilus  
leczenie biegunki w zespole jelita nadwrażliwego [6]
L. casei rhamnosus Lcr35 leczenie zaparcia czynnościowego [7]
L. rhamnosus GG wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zmniejszenie atopowego zapalenia skóry, zapobieganie biegunce poantybiotykowej [6], wytwarzanie związków o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, umiarkowana skuteczność w leczeniu biegunki poinfekcyjnej, konkurencja o receptory lub przyleganie do nabłonka jelitowego z patogenami [6]
L. rhamnosus 19070-2 w kombinacji z L. reuteri DSM 1224 skuteczne leczenie ostrej biegunki infekcyjnej [6]
L. reuteri biegunki rotawirusowe, skrócenie czasu biegunki ostrej infekcyjnej u dzieci [7]
L. bulgaricus produkcja bakteriocyn przez niektóre szczepy, powodowanie częściowego rozkładu laktozy [6]
L. plantarum 299v  uniemożliwienie dostępu patogenom przez konkurencję, zwiększenie syntezy mucyn, zmniejszenie ryzyka wystąpienia nawrotów biegunki wywołanej przez Clostridium difficile [6]
Bifidobacterium spp.  
B. animalis skracanie pasażu jelitowego 
Grzyby  
S. boulardii   biegunka ostra i poantybiotykowa, modyfikacja receptorów dla toksyn bakteryjnych, zmniejszenie ryzyka wystąpienia biegunki wywołanej przez Clostridium difficile, podtrzymanie remisji w chorobie Leśniowskiego-Crohna [6], zmniejszenie ryzyka wystąpienia biegunki podróżnych [7]

Producenci proponują różne formy preparatów probiotycznych: proszki, kapsułki, płyny, globulki, które w większości są suplementami diety. Status leku OTC w Polsce ma tylko kilka preparatów: Lakcid (w tym Lakcid f...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy